Кіріспе

Австралияның Квинсленд штатындағы арал. Бейсенбі аралы – аралдың оңтүстігінде және батысында орналасқан қаланың аты, бұрын Порт Кеннеди деп аталған, сондай-ақ Торрес округіндегі аралды қамтитын аумақтың атауы. Роуз-Хилл қаласы (1991 жылдың 7 қыркүйегіне дейін Абеднего деп аталған) аралдың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. 2021 жылы Бейсенбі аралында 2805 адам тұрды.

География

Бейсенбі аралының ауданы шамамен құрайды. Теңіз деңгейінен биіктігі бар Милман төбесі – Бейсенбі аралының ең биік нүктесі және Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі қорғаныс құрылысы. Бейсенбі аралы Торрес округіне қарасты болса да, осы округтің әкімшілік орталығы есесінде, ол Торрес бұғазы аралдары аймағының жергілікті басқару аймағының әкімшілік және коммерциялық орталығы болып табылады, бірақ осы аймақтың құрамына кірмейді.

Тарих

Аралда мыңдаған жылдар бойы Торрес бұғазының арал тұрғындары қоныстанды, бірақ археологиялық мәліметтер Баду аралында, Торрес бұғазының солтүстігінде, соңғы мұз дәуірі аяқталғанға дейін адамдар өмір сүргенін көрсетеді. Баду, Пулу, Сайбай және Мер аралдарындағы археологиялық зерттеулер Меланезиялықтардың шамамен 2600 жыл бұрын қоныстанғанын көрсетеді (Қалау Лагау Я-ға қараңыз). 1848 жылы Корольдік теңіз флотының капитаны Оуэн Стэнли, "HMS Rattlesnake" кемесінің командирі, аймақтың гидрографиялық зерттеуін жүргізді. Ол осы аралды Жұма аралы деп, ал тағы бір аралды Бес сенбі аралы деп атады (вероятно, оларды атаған күнді еске түсірген). Бірақ 1855 жылдың маусым айында Корольдік теңіз флотының адмиралы сэр Фрэнсис Бофорт (Адмиралтейство гидрографы) атауларды ауыстыруға шешім қабылдады, соның салдарынан қазіргі Бес сенбі аралы картада қазіргі Жұма аралының сол жағында көрсетілді. Аралдағы қала да Порт Кеннеди деп аталды, алайда 1962 жылдың 1 маусымында қала Бес сенбі аралы деп қайта аталды.

Жүгергі саудасы

1884 жылы аралда өте табысты інжу-маржан өндірісі құрылды, ол Азияның түкпір-түкпірінен, соның ішінде Жапония, Малайя және Үндістаннан жұмыс іздеп келгендерді қызықтырды. Жапондық қауымның бір бөлігі – мерзімі бітіп Жапонияға оралған, міндетті еңбекке алынған суға батушылар мен қайық жұмысшылары еді, ал қалғандары қайық жасаумен және жалға берілетін жүк кемелерін иеленумен айналысты. Бұл заңсыз болған, бірақ үшінші тараптар арқылы жапондықтарға жалға беру арқылы одан қашып өтілді, бұл практика "думинг" деп аталды. Сонымен қатар, көптеген Оңтүстік Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары осы салада жұмыс істеді, олардың кейбіреулері бастапқыда өз еркіне қарсы әкелінген, бұл "қара құс" деп белгілі бір амал. Інжу-маржан өндірісінің маңызы азайғанмен, мәдениеттердің әртүрлілігі бүгінге дейін көрініп тұр. Инжу-маржан өндірісі негізінен көйлек түймелерін жасау үшін қолданылатын перл қабығын жинауға бағытталған. Жергілікті інжу острицы – Алтын ерін острицысы, Pinctada maxima.

Қабықша саудасы

Трохус қабықшасы арнайы қайықтарда жиналды. Қабықшаның көп бөлігі Лондонға шикізат ретінде экспортталды. Ішіндегі жемшөптер сирек кездесетін және иесі мен экипажы үшін қосымша табыс болды. Қайықтар екі мастты, өте әдемі лугерлер болатын. Сайып суда еркін суға түсу қолданылса, терең суларда суға түсу костюмі немесе оның тобықтандырылған нұсқасы, жер бетінен ауамен жабдықталып қолданылды. Жақсы кезде, әр лугерде үш суға түсуші болды: кормада біреу, ортада біреу және бақта біреу. Қолмен басқарылатын ауа компрессоры пайдаланылды. Ол екі үлкен дөңгелегі бар, әр жағында бірер дөңгелек орналасқан, шамамен бір метрлік текшеге ұқсады. Thursday Island-тан алыс қашықтықта жұмыс істейтін флоттың бір бөлігі үшін, лугерлерге аналық кеме ретінде әдетте шхуналар қолданылды. Табылған жемшөптерді сақтау үшін қабықшаны лугерлерде емес, аналық кемелерде ашатын. Straits сулары лайлы және көріну нашар болатын. Суға түсу тереңдігі үлкен болмаса да, Дарнли тереңдігінен (Дарнли немесе Эруб аралының жанында) басқа, 40 саға (240 фут) тереңдікте де декомпрессиялық ауруға шалдығу жиі кездесетін және өлім-жітім көп болатын.

Телеграф, сауда және циклон

Куктаундағы Рим-католиктік Апостольдық Викариаттың (қазіргі Кэрнс Рим-католиктік епархиясы) Бейсенбі аралындағы приход 1884 жылы құрылды. Бейсенбі аралы теңіз асты кабелі арқылы байланысқа ие болды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Бейсенбі аралы Австралияның шығыс жағалауы мен Оңтүстік-Шығыс Азия арасында сауда жасаған кемелердің үнемі тоқтаған жері болды. Осы бағытта жүретін кемелердің бірі 1890 жылы тұйықтағы белгісіз рифке шағылысып, бес минут ішінде 130-дан астам адамның өмірін жоғалтты. Осы оқиғаның құрметіне, одан кейін салынған Англикан шіркеуі Куэттадағы Барлық Жандардың Естелік Соборы деп аталды. Бүгінде шіркеу Барлық Жандар және Сент-Бартоломей шіркеуі деп аталады. 1899 жылы Бейсенбі аралының оңтүстік-шығысындағы Батерст шығанағына соққан Махина дауілі ондағы балауса ұстау флотын қиратты, көптеген кемелер мен адамдар қаза тапты.

ХХ ғасыр

Жергілікті інжу өндірісі Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін үнемі төмендеді, ішінара жергілікті ресурстар мен қызметкерлерді пайдаланбаған жапондық флоттың бәсекелестігінен. 1950 жылдары інжуге ұқсас пластик түймелер қабыққа деген сұраныстың көп бөлігін ығыстырды. Бейсенбі аралының кеден үйі 1938 жылы 2-ші Виктория проспексінде ашылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бейсенбі аралы Торрес бұғазының әскери штабына айналды және Австралия мен АҚШ әскерлерінің базасы болды. 1942 жылдың қаңтарында аралдан азаматтар эвакуацияланды. Бұл өнеркәсіп бүгінде де арал маңында өркендеп келеді. 1970 жылдары жасыл теңіз тасбақаларын өсіруге талпыныс жасалды. 1900 жылдан 1996 жылға дейін аралдағы Кветта ескерткіш шіркеуі Солтүстік Квинсленд, Торрес бұғазы аралдары және 1968 жылға дейін Солтүстік территорияны қамтитын Карпентарияның ірі епархиясының кафедралық шіркеуі болды.

ХХІ ғасыр

2021 жылы Бейсенбі аралында 2610 адам тұрды.

Экономика

Бұл арал Торрес бұғазының екі базасының бірі болып табылады, бұл білікті капитан-навигаторларға тиесіл және басқарылатын кооператив, олар кемелерді бұғаз арқылы және Кейрнсқа дейін бағыттайды. Аймақтағы кең риф жүйелеріне байланысты навигация қиын болғандықтан, бұл қажетті қызмет. Аралда аурухана мен соттар орналасқан, жоғары білім берудің аймақтық орталығы, кейбір зерттеу ұйымдарының орталығы және жергілікті, штаттық және федералдық үкіметтердің әкімшілік базасы болып табылады. Банк қызметтері мен телефон байланысы бар. Бейсенбі аралы сумен толыққанды қамтамасыз етілмейді, бір бөлігі жақын орналасқан аралдан құбырлар арқылы жеткізіледі. Онда электр қуатының бір бөлігін өндіретін екі жел турбинасы бар. Арал экономикасы әкімшілік орталық ретіндегі рөліне байланысты, сондай-ақ инжу және балық аулау, сонымен қатар қарқынды дамып келе жатқан туризм саласының арқасында қолдауға ие. Бұл аралға ең танымал туристер – романшы Сомерсет Моэм және Банжо Патерсон, ал ең көп санды туристер – жыл сайын аралға тоқтаған круиздік кемелерден келген күндізгі саяхатшылар.

Климат

Бейсенбі аралында тропикалық саванна климаты (Кёппен климаттық жіктелімі: Aw) басым, жыл бойы күндіз ыстық, ал түні жылы болады. Жаңбырлы маусым әдетте желтоқсаннан мамырдың ортасына дейін созылады, дегенмен құрғақ маусымда да кейде жаңбыр жаууы мүмкін.

Тіл

Торрес бұғазы креол тілі – Бейсенбі аралындағы арал тұрғындарының басым тілі, одан кейін Калау Лагау Я тілі, көптеген адамдар оны Mabuiag (мобиг деп айтылады) деп атайды, алайда ағылшын тілі де қолданылады. Байырғы тіл – Каивалигау Я, Калау Лагау Я тілінің тағы бір диалектісі, сондай-ақ Коврарег (немесе дәлірек айтқанда Каурарайгау Я, 1800 жылдардың ортасы мен соңында халық қолданған атау) деп те белгілі.

Ыңғайлылықтар

Бейсенбі аралында қауымға арналған көптеген қызметтер бар, оның ішінде спорт кешені, спорт залы, қоғамдық кітапхана, сондай-ақ ANZAC паркі және Кен Браун Овалы бар. Мұнда қоғамдық дәріхана, жалпы дүкен, етхана, банк және көптеген басқа да қажетті қызметтер бар. Торрес округі Дуглас көшесі, 121 нөмірде Нгулайг Мета муниципалды қоғамдық кітапханасын басқарады. Ағымдағы кітапхана ғимараты 2015 жылы ашылды. "Сакред-Харт" католик шіркеуі Дуглас көшесінде орналасқан. Ол Кернс Рим-католик діоцезінің Бейсенбі аралы приходының құрамында.

Білім

Тагай мемлекеттік колледжі – Торес бұғазындағы 17 кампусты, оның ішінде екісі Бейсенбі аралында орналасқан, ұлдар мен қыздарға арналған мемлекеттік бастауыш және орта (12 жасқа дейінгі) мектеп. Бейсенбі аралындағы бастауыш мектеп кампусы (Тұңғыш балалық шақ 6) Харгрейв көшесі, 31-де. Бейсенбі аралындағы орта мектеп кампусы (7–12 сыныптар) 21 Аплин жолында орналасқан. 2017 жылы мектептің барлық кампустарында барлығы 1554 оқушы оқыды, оларға 168 мұғалім (165 толық жұмыс күніне шаққанда) және 198 оқытушы емес қызметкер (142 толық жұмыс күніне шаққанда) қызмет көрсетті. 2017 жылы мектепте 103 оқушы, 12 мұғалім (9 толық жұмыс күніне шаққанда) және 13 оқытушы емес қызметкер (9 толық жұмыс күніне шаққанда) болды. Тропикалық Солтүстік Квинсленд ТАФЕ институтының Торес бұғазы кампусы Тагай мемлекеттік колледжінің жанында орналасқан.