Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норфолк аралының тарихы он төртінші немесе он бесінші ғасырға дейін созылады, ол кезде Полинезия теңізшілері осы аралға қоныстанған.
Historical account of Norfolk Island
The history of Norfolk Island dates back to the fourteenth or fifteenth century when it was settled by Polynesian seafarers.
Питкэрн аралдарының тұрғындары қоныстанды
1856 жылы 8 маусымда Норфолк аралында келесі қоныс аудару басталды. Бұл Таити және "Бунти" кемесіндегі бүлікшілердің ұрпақтары еді, олар халық саны артып, тым кішкентай болғандықтан Питкэрн аралдарынан көшірілді. Британ үкіметі Питкэрн аралдарынан Норфолкке көшуге рұқсат берді, осылайша арал Жаңа Оңтүстік Уэльстен бөлек, бірақ оның губернаторы басқаратын колония ретінде құрылды. Олар 1856 жылдың 3 мамырында Питкэрн аралдарынан шығып, 8 маусымда 194 адаммен келді. Питкэрн тұрғындары жазалау орындарынан қалған көптеген ғимараттарды иеленді және аралда дәстүрлі шаруашылық және кит аулау өнеркәсібін біртіндеп дамытты. 1858 және 1863 жылдары кейбір отбасылар Питкэрнге қайтуға шешім қабылдаса да, арал тұрғындарының саны арал қоныс аударушыларды қабылдағандықтан, көбінесе кит аулау кемелерімен келіп, бірте-бірте өсе берді. 1867 жылы аралда Англия шіркеуінің Меланезия миссиясының штаб-пәтері құрылды, ал 1882 жылы миссия басшысы, епископ Джон Колридж Паттесонның құрметіне Сент-Барнаба шіркеуі салынды, оның терезелерін Эдвард Берн-Джонс жобалап, Уильям Моррис жасады. 1920 жылы миссия мақсатындағы халыққа жақын болу үшін аралдан Соломон аралдарына көшірілді.
On 8 June 1856, the next settlement began on Norfolk Island. These were the descendants of Tahitians and the HMS Bounty mutineers, resettled from the Pitcairn Islands, which had become too small for their growing population. The British government had permitted the transfer of the Pitcairners to Norfolk, which was thus established as a colony separate from New South Wales but under the administration of that colony's governor. They left Pitcairn Islands on 3 May 1856 and arrived with 194 persons on 8 June. The Pitcairners occupied many of the buildings remaining from the penal settlements, and gradually established their traditional farming and whaling industries on the island. Although some families decided to return to Pitcairn in 1858 and 1863, the island's population continued to slowly grow as the island accepted settlers, often arriving with whaling fleets. In 1867, the headquarters of the Melanesian Mission of the Church of England were established on the island, and in 1882 the church of St. Barnabas was erected to the memory of the mission's head Bishop John Coleridge Patteson, with windows designed by Edward Burne Jones and executed by William Morris. In 1920 the mission was relocated from the island to the Solomon Islands to be closer to its target population.
ХХ ғасыр
1901 жылы Австралия Ұлттық Достастығы құрылғаннан кейін Норфолк аралы жаңа Достастық үкіметінің басшылығына бағынышты сыртқы аумақ ретінде басқарылатын болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде арал Австралия мен Жаңа Зеландия, сондай-ақ Жаңа Зеландия мен Соломон аралдары арасындағы маңызды әуе базасы мен отын құю орталығына айналды. Норфолк аралы Жаңа Зеландияның жауапкершілік аймағына кіргендіктен, онда 1500 адамға арналған үлкен армия лагерінде «N Force» деп аталатын Жаңа Зеландия армиясының бөлімшесі орналастырылды. «N Force» екінші Австралия императорлық күштерінің ротасын алмастырды. Соғыс кезінде арал шабуылға түсу үшін тым алыс болды және «N Force» 1944 жылдың ақпан айында аралды тастап кетті. 1960 жылдардың соңында Алан Уикер ұсынған BBC телеарнасының деректі фильмінде арал көрсетілгеннен кейін британдық эмигранттардың шағын көші-қоны болды. Бағдарлама нәтижесінде 50 отбасы Ұлыбританиядан Норфолк аралына көшіп кетуге шешім қабылдады. 1979 жылы Австралия Норфолк аралына шектеулі өзін-өзі басқару құқығын берді, оған сәйкес арал тұрғындары көптеген мәселелерді шешетін үкіметті сайлайды. Осылайша, Норфолк аралының тұрғындары Австралия Ұлттық Парламентінде өкілдік етілмейді, бұл оларды Австралия штатының немесе аумағының тұрғындарының жалғыз тобы етеді. 2006 жылы ресми қарау процесі өтті, онда Австралия үкіметі осы басқару моделін қайта қарауды қарастырды. Қарау 2006 жылдың 20 желтоқсанында аяқталды, онда Норфолк аралының басқаруында ешқандай өзгеріс болмайды деп шешілді. Қаржылық қиындықтар мен туризмнің азаюы 2010 жылы Норфолк аралының әкімшілігін Австралия федералдық үкіметінен көмек сұрауға мәжбүр етті. Мұның орнына арал тұрғындары алғаш рет табыс салығын төлеуге міндетті болды, бірақ оларға кеңейтілген әлеуметтік жәрдемақы алуға құқық берілді. Алайда, 2013 жылдың мамырына дейін келісімге қол жеткізілмеді және арал тұрғындары жұмыс іздеу үшін және әлеуметтік жәрдемақы алу үшін аралды тастауға мәжбүр болды. 2015 жылдың 12 наурызында Канберрада өзін-өзі басқаруды жергілікті кеңеспен алмастыру туралы келісімге қол қойылды, бірақ Норфолк аралы үкіметінің қалауына қарсы. Норфолк аралының көпшілігі Австралияның Норфолк аралына өзгерістер енгізу жоспарына қарсы болды, олармен кеңеспей және олардың пікірін ескермей, сайлаушылардың 68% мәжбүрлі өзгерістерге қарсы шықты. Норфолк аралы мен Австралияның күшейе берген билігі арасындағы шиеленістің өсуі Discovery Channel-дің жылдық «Акула апталығының» 2019 жылғы эпизодында көрсетілді. Эпизодта Норфолк аралының ескі ірі қара малдарының санын өлтіру арқылы азайту саясаты көрсетілді, өлтірілген малдардың еті жолбарыс акулаларына жем ретінде берілді. Бұл жолбарыс акулаларының азық іздеп жағаға жақындауына кедергі келтіру үшін жасалды. Норфолк аралында әлемдегі ең көп жолбарыс акулалары қоныстанған. Австралия жануарларға қатыгездік жасау деп есептеп, малдарды қыру саясатын тыйым салды. Норфолк аралдарының тұрғындары бұл акулалардың шабуылдарын күшейтіп, қазірдің өзінде нашарлап бара жатқан туристік индустрияға зиян келтіретінінен қорқады. 2015 жылдың 4 қазанында Норфолк аралының уақыт белдеуі UTC+11:30-дан UTC+11:00-ға өзгертілді.
After the creation of the Commonwealth of Australia in 1901, Norfolk Island was placed under the authority of the new Commonwealth government to be administered as an external territory. During World War II, the island became a key airbase and refuelling depot between Australia and New Zealand, and New Zealand and the Solomon Islands. Since Norfolk Island fell within New Zealand's area of responsibility it was garrisoned by a New Zealand Army unit known as N Force at a large army camp which had the capacity to house a 1,500 strong force. N Force relieved a company of the Second Australian Imperial Force. The island proved too remote to come under attack during the war and N Force left the island in February 1944. In the late 1960s a mini invasion by British ex pats followed after the island was featured on a BBC television documentary presented by Alan Whicker. Fifty families decided to emigrate from the United Kingdom to Norfolk Island as a result of the programme. In 1979, Norfolk was granted limited self government by Australia, under which the island elects a government that runs most of the island's affairs. As such, residents of Norfolk Island are not represented in the Commonwealth Parliament of Australia, making them the only group of residents of an Australian state or territory not represented there. In 2006, a formal review process took place, in which the Australian government considered revising this model of government. The review was completed on 20 December 2006, when it was decided that there would be no changes in the governance of Norfolk Island. Financial problems and a reduction in tourism led to Norfolk Island's administration appealing to the Australian federal government for assistance in 2010. In return, the islanders were to pay income tax for the first time but would be eligible for greater welfare benefits. However, by May 2013 agreement had not been reached and islanders were having to leave to find work and welfare. An agreement was finally signed in Canberra on 12 March 2015 to replace self government with a local council but against the wishes of the Norfolk Island government. A majority of Norfolk Islanders objected to the Australian plan to make changes to Norfolk Island without first consulting them and allowing their say, with 68% of voters against forced changes. An example of growing friction between Norfolk Island and increased Australian rule was featured in a 2019 episode of Discovery Channel's annual Shark Week. The episode featured Norfolk Island's policy of culling growing cattle populations by killing older cattle and feeding the carsasses to tiger sharks well off the coast. This is done to help prevent tiger sharks from coming further toward shore in search of food. Norfolk Island holds one of the largest populations of tiger sharks in the world. Australia has banned the culling policy as cruelty to animals. Norfolk Islanders fear this will lead to increased shark attacks and damage an already waning tourist industry. On 4 October 2015, the time zone for Norfolk Island was changed from UTC+11:30 to UTC+11:00.
2016 жылғы автономияның қысқартылуы
2015 жылдың наурыз айында Австралия үкіметі Норфолк аралы үшін жан-жақты реформалар жариялады. Бұл қадам «1979 жылдан бері Норфолк аралының жергілікті, штаттық және федералдық функцияларды атқаруын талап ететін өзін-өзі басқару моделінен туындаған тұрақтылық мәселелерін шешу қажеттігі» негізделді. 2015 жылдың 17 маусымында Норфолк аралының заң шығару жиналысы таратылды, ал аумақ әкімші және кеңесші кеңес тарапынан басқарыла бастады. 2016 жылдың 28 мамырында жаңа аймақтық кеңеске сайлау өтті, ал жаңа кеңес 2016 жылдың 1 шілдесінде қызметке кірісті. Осы күннен бастап Австралияның көптеген заңдары Норфолк аралына да қолданыла бастады. Бұл салық салу, әлеуметтік қамсыздандыру, көші-қон, кедендік рәсімдер және денсаулық сақтау салаларында Австралияның материгіндегідей шарттардың қолданылуын білдіреді. 2016 жылдың 1 шілдесінен бастап Норфолк аралы мен Австралия материгі арасындағы саяхаттар ішкі саяхат ретінде қарастырыла бастады. 2016 жылғы Австралияның федералды сайлауында Норфолк аралындағы 328 адам Канберра сайлау округіндегі ACT округінде жалпы 117 248 дауыстан дауыс берді. 2018 жылдан бері Норфолк аралы Бин сайлау округіне қарасты. Норфолк аралының халқы демократия үшін халықтық қозғалысы бастаған реформаларға қарсылық танытып келеді, бұл ұйым Біріккен Ұлттар Ұйымынан аралды «өзін-өзі басқару құқығы жоқ аумақтар» тізіміне енгізуге шақыруда. Автономия реформаларынан кейін Жаңа Зеландияға қосылу туралы да ұсыныстар айтылды. 2019 жылдың қазан айында Норфолк аралының «Халық демократиясы үшін» атты жақтас топ 457 арал тұрғынының (жалпы халықтың шамамен төрттен бірі) арасында сауалнама жүргізіп, нәтижесінде 37% Жаңа Зеландиямен еркін қауымдасуды, 35% Австралиямен еркін қауымдасуды, 25% толық тәуелсіздікті, ал 3% Австралиямен толық интеграцияны қалатынын анықтады.
In March 2015, the Australian Government announced comprehensive reforms for Norfolk Island. The action was justified on the grounds it was necessary "to address issues of sustainability which have arisen from the model of self government requiring Norfolk Island to deliver local, state and federal functions since 1979". On 17 June 2015, the Norfolk Island Legislative Assembly was abolished, with the territory becoming run by an Administrator and an advisory council. Elections for a new Regional Council were held on 28 May 2016, with the new council taking office on 1 July 2016. From that date, most Australian Commonwealth laws were extended to Norfolk Island. This means that taxation, social security, immigration, customs and health arrangements apply on the same basis as in mainland Australia. Travel between Norfolk Island and mainland Australia became domestic travel on 1 July 2016. For the 2016 Australian federal election, 328 people on Norfolk Island voted in the ACT electorate of Canberra, out of 117,248 total votes. Since 2018, Norfolk Island is covered by the electorate of Bean. There is opposition to the reforms, led by Norfolk Island People for Democracy Inc., an association appealing to the United Nations to include the island on its list of "non self governing territories". There has also been movement to join New Zealand since the autonomy reforms. In October 2019, the Norfolk Island People For Democracy advocacy group conducted a survey of 457 island residents (about one quarter of the entire population) and found that 37% preferred free association with New Zealand, 35% preferred free association with Australia, 25% preferred full independence, and 3% preferred full integration with Australia.