Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гераниестер тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі.
Species of flowering plant in the family Geraniaceae
Geranium robertianum, көбінесе Роберт шөбі немесе (Солтүстік Америкада) Робертс герань деп аталады, Еуропаның, Азияның кейбір аймақтарының, Солтүстік Африканың және Солтүстік Американың кейбір аймақтарының туған жері – краншаның кең таралған түрі. Өсімдіктің көптеген халықтық атаулары бар, олардың ішінде қызыл көкпар, жылдам өлім, түлкі герань, жаман иісті Боб, Шропширдегі шырша және қарғаның табаны бар.
Geranium robertianum, commonly known as herb Robert, or (in North America) Roberts geranium, is a common species of cranesbill native to Europe and parts of Asia, North Africa, and parts of North America. The plant has many vernacular names, including red robin, death come quickly, fox geranium, stinking Bob, squinter pip (Shropshire) and crow's foot.
Сипаттама
Ол төселген, жатқан немесе сүйірілген, тік өсетін бір немесе екі жылдық өсімдік ретінде өседі, биіктігі елу сантиметрге дейін жетеді, сәуір айынан күзге дейін шағын, қызғылт, бес қанаты бар гүлдер (диаметрі 8-14 мм) құрайды. Жапырақтары терең тілімделген, үш жапырақтан немесе алақан тәрізді, сабақтары қызғылт түсті және анық түкпен жабылған; оның күнге толы жерлерде өсуіне байланысты, гүлдеу маусымының соңында жапырақтары да қызғылт қызыл түске енеді.
It grows as a procumbent (prostrate or trailing) to erect annual or biennial plant, up to fifty centimetres high, producing small, pink, five petalled flowers (8–14 mm in diameter) from April until the autumn. The leaves are deeply dissected, ternate to palmate, the stems reddish and prominently hairy; where it grows in sunny sites, the leaves also turn crimson red at the end of the flowering season.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Оның негізгі таралу аймақтары – Еуропа, солтүстік Жерорта теңізі жағалауынан Балтық теңізіне дейін, батыста Британ аралдарынан шығыста Кавказға дейін, сондай-ақ Солтүстік Американың шығысы. Ол Солтүстік Американың батысында табиғи түрде өспейді, онда ол егістіктен қашып кетіп, инвазивті түр деп есептеледі. Geranium robertianum Ұлыбритания мен Ирландияда орманды жерлерде, тік жарларда, қиыршық тасты беткейлерде және теңіз жағалауында кеңінен таралған.
Its main areas of distribution are Europe from the north Mediterranean coast to the Baltic, from the British Isles in the west to the Caucasus in the east, and eastern North America. It is not native to western North America, where it has escaped from cultivation and is regarded as an invasive species. Geranium robertianum is common throughout Great Britain and Ireland in woodland, hedgerows, scree and maritime shingle.
Қолданылуы
Роберт шөптері бірнеше елдің халық медицинасында қолданылған, оның ішінде диареяны емдеу, бауыр мен өт қабының жұмысын жақсарту, тіс ауыру мен мұрыннан қан кетуді тоқтату және жараларды сауықтыруға (жараларды емдеуге немесе пайдалы) қолданылған. Оның кең таралған атының бірнеше түбірі болуы мүмкін: латын тіліндегі "қызыл" деген мағынаны білдіретін "ruber" сөзі; Шекспирдің "Жазғы түннің арманы" пьесасындағы көңіл көшіргіш әуесқой Робин Гудфеллоу кейіпкері; "Regimen sanitatis Salernitanum" еңбегін жаздырған деген қағидасы бар Нормандияның Роберт есімді ертедегі герцогы; немесе Молезм аббаты және шөпші Роберт. Жыртылып алынған жаңа жапырақтарды езіп жібергенде, күйген шинаның иісі сезіледі, ал денеге ысырып салса, масаларды қуып шығарады деседі.
Herb Robert has been used in the folk medicine of several countries, including as a treatment for diarrhea, to improve functioning of the liver and gallbladder, for toothache and nosebleeds, and as a vulnerary (used for or useful in healing wounds). Its common name has several possible sources: the Latin word for red, ruber; Shakespearean character Robin Goodfellow, the mischievous hobgoblin in A Midsummer Night's Dream; an early duke of Normandy named Robert who is rumored to have commissioned the Regimen sanitatis Salernitanum; or abbot and herbalist Robert of Molesme. Freshly picked leaves have an odor resembling burning tires when crushed, and if they are rubbed on the body the smell is said to repel mosquitoes.