Құлаған Періштелер: Технологияға қарсы тұру және Мұз дәуірі

Кіріспе

1991 жылы Ларри Нивен, Джерри Пурнелл және Майкл Флинн жазған ғылыми фантастика романы, басқа романдар. «Күңгірт періштелер» (1991) – үш американдық ғылыми фантастика авторы Ларри Нивен, Джерри Пурнелл және Майкл Флинннің Джим Бэн баспасында жарық көрген ғылыми фантастика романы. 1992 жылғы «Прометей» сыйлығының иегері болған бұл роман ғылыми фантастика әлеміне жасалған құрмет ретінде жазылған, және оның көптеген белгілі тұлғалары, аңыздары мен дәстүрлері қамтылған. Роман сонымен қатар заманауи технологияларды қолдайды және оған қарсы шығушылар – бюджетті қысқаруды ұсынатын саясаткерлер, радикалды экологиялық белсенділер және білімсіздік күштерін қатты сынға алады. Роман көптеген мазақтар нысанасына бағытталған: сенатор Уильям Проксмайр, радикалды экологиялық және мистикалық көзқарастар, мысалы, бір кейіпкердің пікірінше, мұз кристалдық құрылым болғандықтан қарда тоңу мүмкін емес, себебі «кристалдар емдейді». Сондай-ақ, роман журналистикадағы білімсіздікті әжуалайды, бұл басты кейіпкерлерге көмектеседі (мысалы, жаңалықтарда келтірілген бір «сарапшы» ғарышкерлердің үлкен күшке ие болуы керек деп санайды, себебі ауырлықтың болмауында ауыр құрылыс жабдықтарын оңай көтеріп тұрған ғарышкердің суретіне сүйене отырып) және жалпы ғылыми емес әлемге де әсер етеді. Бірнеше нақты адамдар кітапта жақсы жағынан бейнеленген, соның ішінде осы мақсат үшін қайырымдылыққа қаржы салған көптеген жанкүйерлер және «RMS» (дерексіз Ричард М. Столлман) атымен танылатын кейіпкер, ол бірнеше BBS жүйелері арқылы байланысқан «Қиямет легионы» деп аталатын хакерлер желісін басқарады.

Орнату

Роман белгісіз "жақын болашақта" (басты кейіпкерлердің бірінің балалық шақтағы Exxon Valdez апаты туралы естеліктері бар) орын алады. Онда радикалды солшыл экологиялық қозғалыс, заманауи технологияға деген ортақ наразылықтары арқасында діни оңшылдармен бірігіп, күш біріктіреді. Нәтижесінде пайда болған екіпартиялық құпия конспирация АҚШ үкіметін бақылауға алып, жер шарының қызуын тежеу мақсатымен, тарихтағы ең ірі экологиялық апатты – мұз дәуірін тудырған қатаң люддиттік заңдарды қабылдайды, бұл ақырында жерді қарлы планетаға айналдыруы мүмкін. Процесс нақты сипатталған: бұлттар – судың конденсациясы, сондықтан атмосферада бұлт конденсациясының ядролары болмаса, олар пайда бола алмайды. Эмиссия заңдары осы ядролардың көп бөлігін жойды, бұлт жамылғысы азайды, демек, жер тезірек жылу жоғалтады. Бұл, парниктік газдардың төмендеуімен бірге, Кіші мұз дәуірінің қайта оралуына және күшеюіне әкелді, себебі мұздықтардың альбедосы басқа беттерге қарағанда әлдеқайда жоғары, бұл оның өзін-өзі жалғастыруына себеп болды. Қазір АҚШ үкіметін радикалды тоталитарлық экологиялық партия басқарып отыр. Ғылыми түсіндірме «өмірді жек көретін технофилдердің насихаты» деп қараланады, ал мұз дәуіріне кінәні орбитада тіршілік ететін қоғамға жүктеледі. Ғылыми фантастика жанкүйерлері АҚШ-тағы технологияны қолдайтын астыртын қозғалыстың ядросын құрайды және хакерлік қозғалыстармен бірлесіп жұмыс істейді. Басқа технологтар – үкімет тарапынан «материалистік ғылымды» ұстанды деп айыпталғандар – жұмыстан шығарылып, жер астына тығылды, онда олар көбінесе жұмыстарын жалғастыра алмады. Технологияға деген осы шектен тыс жек көру экономиканың күйреуіне әкелді, ал білімнің жетіспеуі және құлықты БАҚ халықтың көп бөлігін сенімсіз және оңай манипуляцияланатын күйге түсірді. «Жасылдар» кейіпкерлердің өмірінің көп бөлігінде билікте болды. Мұздықтардың оңтүстікке қарай жылдам жылжуы салдарынан Канада мен АҚШ-тың солтүстік бөлігі дерлік жойылды. Мұздықтардың шетінде, Милуокиде, федералды үкімет пен нарықтардың күйреуінен кейін, зорлық-зомбылық пен аурулардың ошағына айналған феодалдық жүйелер пайда болады. Орбитада «Мир» және «Freedom» ғарыш станциялары, Ай колониясымен бірге, Жерден қолдаусыз сақталып қалады. Виннипег қаласы – ғарыш станцияларынан қуат алатын мол күн энергиясының арқасында жылы және тұруға жарамды, Канада өркениетінің соңғы ірі бекінісі.

The novel is set in an unspecified "near future" (one of the main characters has childhood memories of the Exxon Valdez disaster) in which a radical left wing environmentalist movement has joined forces with the religious right through a shared distaste for modern technology. The resulting bipartisan conspiracy has gained control of the US government and imposed draconian luddite laws which, in attempts to curb global warming, have ironically brought about the greatest environmental catastrophe in recorded history: an ice age which may eventually escalate into a Snowball Earth. The exact process is described: clouds are water condensation, and so cannot form without cloud condensation nuclei in the atmosphere. The emission laws have removed most of this, reducing cloud cover, meaning the ground loses heat faster. This in combination with the drop in greenhouse gases has resulted in the return and exacerbation of the Little Ice Age, which has become self perpetuating as glaciers have a much higher albedo than other surfaces. As a radical totalitarian environmentalist party now controls the US government, the scientific explanation is denounced as "propaganda from life hating technophiles", and blame for the ice age is instead solely placed on the society surviving in orbit. Science fiction fandom forms the core of a pro technology underground in the United States, working in tandem with hacker movements. Other technologists – accused by the government of pursuing "materialist science" – were removed from their jobs and forced underground, where they were generally unable to continue their work. This rabid distaste for technology has resulted in the collapse of the economy, and lack of education and a complicit media has left the majority of the population credulous and easily manipulated. The Greens have been in power for most of the lives of the characters. As glaciers rapidly advance south, Canada and the northern United States are all but destroyed. Near the edge of the glaciers, in Milwaukee, barbaric feudal systems arise as the federal government and markets collapse, leaving violence and disease in their wake. In orbit, Mir and Space Station Freedom survive in tandem with a Lunar colony, but with no support from Earth. The city of Winnipeg is the last major outpost of Canadian civilization, warmed and inhabitable due to immense amounts of solar power beamed from the space stations.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Орбиталық қоғамның ғарышкерлері Жер атмосферасынан азот жинауға бейімделген скрамджет ұшады. Үкімет саясаты бойынша, осы кемелер мұз дәуіріне кінәлі деп есептелгендіктен, скрамджет жер-әуе зымыранымен атып түсіріледі. Ұшқыш пен оның серігі, жерде туған америкалық Алекс МакЛеод пен ғарышта туған орыс-америкалық Гордон Таннер, Канададағы мұздықтардың үстіне авариялық қондыруға мәжбүр болады. Бұл жаңалықты естіген соң, жанкүйерлердің құпия қоғамы құтқару операциясын бастайды – жанкүйерлердің тобы Дакота аймағы арқылы солтүстікке қарай, үкімет ұстамас бұрын ғарышкерлерді құтқару үшін аттанады. Дакотаға жеткеннен кейін, жанкүйерлер көбінесе жаяу жүруге мәжбүр болады, себебі олардың фургоны мұздықтардан өте алмайды. Дегенмен, олар үкімет өкілдерінен үлкен артықшылыққа ие: ғарыш станциясымен байланыс оларға жоғары деңгейдегі навигациялық мүмкіндіктерді ұсынады. Ғылыми қоғам құлағаннан кейін, АҚШ Әуе күштері (USAF) спутниктік барлауға қол жеткізе алмайды. Жанкүйерлер ұшақтың құлау орнына USAF-тан бұрын жетеді. Олардың қашуы да осыған ұқсас жолмен ұйымдастырылады. Періштелер салмақсыздыққа ұзақ уақыт бойы толыққандықтан жүре алмайды және санамен сүйреп әкелінуі керек, бірақ Виннипегке арналған микротолқынды қуат беру сәулесі оларды оңтүстікке, фургонға қайтару үшін бағытталады. Сонымен қатар, көшпелі инуит тайпасы микротолқынды сәуле берген жылу үшін алғыс айтып, олармен азық-түлік бөліседі. Құтқарушылар ақыры фургонына жетеді және өздерінің біріне тиесілі үйдің ішінде 50 жанкүйерден тұратын шағын ғылыми-фантастикалық конвентке қашады. Конвентте жанкүйерлердің бірі Періштелердің Жердің гравитациясына бейімделуіне көмектесу үшін жеке жаттықтырушы рөлін қабылдайды, оның ішінде йогадан әртүрлі асаналар да бар. Конвентте жанкүйерлер батыл жоспарды ұйымдастырады. Жасылдар билікке келмес бұрын, Бостонның Метрополитен мұражайының қамқорлар кеңесінің мүшесі Рон Коул Титан II зымыранын жөндеген деген қауесет бар. Бұл зымыран әлі де Чикагодағы Ғылым және өнеркәсіп мұражайында сақтаулы. Жанкүйерлер мен Періштелер Чикагоға аттанады, ал үйге жасалған шабуылдан бірнеше сәт бұрын қашып үлгереді. Чикагоға саяхат оқырманға негізгі технологиясыз американдық өмірдің қатал суретін көрсетеді. Қарлы боран жанкүйерлерді фермалық қалада паналауға мәжбүр етеді, онда әр боранда жылыту майының жетіспеуінен кем дегенде бір адам қайтыс болады. Іріктемелі ірімшік партиясымен бірге жолға шыққаннан кейін, жанкүйерлер Милуокидің феодалдық тұрғындарымен ұсталады, олар қаланың артық үйлерін жылыту үшін өртеп жатыр. Олардың бірі тамақты айлық арақпен ауыстырып, топты түрлі айыптарды төлеу үшін құлдыққа салады. Оларға ұстап алғандардың арасындағы бір жанкүйер көмектеседі және олар Чикагоға қарай жолын жалғастыра алады. Жанкүйерлер Рон Коулмен кездескенде, олардың үміттері күйреп қалады. Зымыран тоқырап, шіріп жатыр, ал Коул жасырын "қайта тәрбиелеу" емдерінен кейін бұрынғы өзінің көлеңкесіне айналған. Алайда Коул оларды басқа бағытқа баулысады – Эдвардс әуе күштері базасындағы жекеменшік, бір сатылы орбитаға шығуға арналған ғарыш кемесі, оның дизайны Гэри Хадсон жасаған қарапайым және тиімді әдіспен жасырылған, ол оны жұмыс істемейтін деп жариялайды.

Astronauts from the orbital society fly a modified scramjet, redesigned to harvest nitrogen from the Earth's atmosphere. Government policy declares that these ships are responsible for the ice age, so the scramjet is shot down with a surface to air missile. The pilot and copilot, an Earth born American named Alex MacLeod and a space born Russo American named Gordon Tanner, are forced to crash land in Canada atop the glaciers. Upon hearing of this, the fan underground embarks on a rescue mission – a group of fans rides north through the Dakotas to rescue the astronauts before they can be apprehended by the Government. Upon reaching the Dakotas, the fans must travel largely on foot, as their van is unable to traverse the glaciers. However, they have a major advantage over their foes in the government – their relationship with the space station provides them with superior navigational abilities; following the fall of scientific society, the United States Air Force (USAF) no longer enjoys access to satellite reconnaissance. The fans are able to reach the downed spacecraft well in advance of the USAF. Their escape is aided in a similar manner. Though the Angels are unable to walk due to their overexposure to weightlessness and must be dragged along on sleds, the microwave power transmission beam reserved for Winnipeg is diverted to warm the travellers as they return south to their van. In addition, a tribe of nomadic Inuit peoples shares supplies with them in thanks for the warmth provided by the microwave beam. Upon finally reaching their van, the rescuers flee to a small science fiction convention of some 50 fans at a mansion owned by one of their own. Once there, one of the fans takes on the role of personal trainer to help the Angels adjust to Earth's gravity including various asanas from yoga. At the con, the fans brainstorm a daring plan before the Greens had come to power, one of the Board of Trustees for the Metropolitan Museum of Boston by the name of Ron Cole supposedly refurbished a Titan II rocket. This rocket still exists at the Museum of Science and Industry at Chicago. The fans and the Angels leave for Chicago just moments before the mansion is raided by the Green police. The trip to Chicago gives the reader a brutal depiction of American life without basic technology. A blizzard forces the fans to take shelter in a farm town where at least one towns person dies in each blizzard for lack of heating oil. After hitching a ride in a consignment of cheese, the fans are captured by the feudal inhabitants of Milwaukee who are burning the excess houses in the city for heat. One of their captors has the food swapped with moonshine liquor and forces the group into slavery to pay off a series of trumped up "fines". They are assisted by a fellow fan amongst their captors, and are able to continue on to Chicago. When the fans finally meet Ron Cole, their hopes are crushed. The rocket is a decaying wreck, and Cole is a shadow of his former self due to invasive "reeducation" treatments. However, Cole is able to put them on another path – a privately constructed single stage to orbit spacecraft at Edwards Air Force Base, disguised by the simple and effective method of its designer, Gary Hudson, declaring it non functional.