Кіріспе

Декстрокардия (лат. dextro – "оң жақ", грек. kardia – "жүрек") – жүректің ұшы денеде сол жаққа орналасудың орнына оң жақта орналасқан сирек туа біткен жағдай. Декстрокардияның екі негізгі түрі бар: эмбриондық даму тоқталуының Декстрокардиясы (оқшауланған Декстрокардия деп те аталады) және situs inversus Декстрокардиясы. Situs inversus Декстрокардиясы одан әрі жіктеледі.

Эмбрионалды тоқтатудың декстрокардиясы

Декстрокардияның осы түрінде жүрек қалыптыдан көкірек қуысының оң жағына қарай орналасады. Бұл көбінесе жүректің ауыр кемістіктерімен және олармен байланысты бұзылыстармен, соның ішінде өкпе гипоплазиясымен қатар жүреді.

Декстрокардия сайтус солитус

Декстрокардия – жүрек көкіректің оң жағында орналасқан жағдайды білдіреді. Situs solitus – ішкі органдардың қалыпты орналасуын, яғни асқазанның сол жақта болуын сипаттайды.

Декстокардияның кері орны

Декстрокардия situs inversus жүректің оң жағында орналасқан, айна көрінісінде болуын білдіреді. Егер барлық ішкі мүшелер айна бейнесінде орналасқан болса, дұрыс термині – dextrocardia situs inversus totalis. Статистика бойынша, декстрокардиясы бар адамдардың денсаулығында бұл жағдайдан туындаған медициналық мәселелер көрінбейді, бірақ олар ішек, қықыш ішек, бронхтар және жүрек-қан тамырлары жүйесінің түрлі ауруларына бейім болуы мүмкін (мысалы, оң қарыншаның екі тесіктен шығуы, эндокардиялық жастық ақаулары және өкпе тамыр тарылуы). Декстрокардиямен байланысты жүрек-қан тамырлары және өкпе ауруларының кейбіреулері, уақтылы емделмесе, өмірге қауіпті болуы мүмкін. Декстрокардиясы бар пациенттерде Картагенер синдромы да кездесуі мүмкін, бірақ бұл тек situs inversus жағдайында ғана болады және еркектердің сүексіздігіне де қатысты болуы мүмкін.

Декстрокардияның екіжақты сайты

Декстрокардия situs inversus-тан айырмашылығы, ол тек сирек туа біткен жүрек ауруларымен байланысты, декстрокардия situs ambiguus көбінесе ішкі жүрек аномалияларымен байланысты. Декстрокардия situs ambiguus хирургиялық қиындықты жүрек ақауларының өзінен емес, тиісті көру мүмкіндігін қамтамасыз етудің қиындығынан туғызады. Декстрокардия situs ambiguus-те (dextrocardia situs inversus-пен салыстырғанда) оң жақ жүрекше, оң жақ қарынша және үшқұсқа клапан сияқты оң жақты құрылымдар артқа қарай бағытталған. Бұл декстрокардия situs ambiguus жағдайында оң жақты жүрек құрылымдарына операция жасайтын хирургтар үшін қиындық туғызады.

Диагностика

Декстрокардияның екі түрін медициналық диагноз ЭКГ арқылы қоюға болады. Яғни, жоғарғы оң және төменгі сол жаққа орналастырудың орнына, жоғарғы сол және төменгі оң жаққа электродтар қойылуы керек. Егер сайтус инверспен ауыратын адамға жүрек трансплантациясы қажет болса, қалыпты донор жүрегін орналастыру үшін веналық жолдарды қайта құру – маңызды, бірақ еңсеруге болатын қиындық.

Эпидемиология

Декстрокардияның әр 12 019 жүктіліктің шамамен 1-іне кездесетіні болжанады. Жапонияда жүргізілген бес жылдық зерттеуде 1753 ұрықтың жүрек эхокардиограммасынан тек екі жағдай анықталды.