Кіріспе

Музыкалық өлшем бірлігі, экспрессивті музыка ретінде тіркес

Музыка теориясында фраза – жеке музыкалық мағынасы бар, фигуралар, мотивтер және жасушалардан құралған, әуендерді, кезеңдерді және ірі бөлімдерді құрайтын музыкалық өлшем бірлігі. Сөйлем және өлең сияқты терминдер музыка тіліне лингвистикалық синтаксистен алынған. Музыкалық және лингвистикалық фразалар арасындағы ұқсастық жиі айтылса да, бұл термин «музыкадағы ең көп мағыналы ұғымдардың бірі болып табылады, осы терминдерді қолдануда бірлік жоқ, тіпті тек өте қарапайым типтегі әуендерде, әсіресе кейбір билерде ғана терминдерді дәйекті қолдануға болады». Джон Д. Уайт фразаны «көп немесе аз толыққанды музыкалық ойды жеткізетін ең кішкентай музыкалық бірлік» деп анықтайды. Фразалардың ұзындығы әртүрлі, олар толық немесе ішінара серпіліс нүктесінде аяқталады, ол каденция деп аталады. Эдвард Коун «типикалық музыкалық фразаны» «бастапқы төменгі соққыдан, қозғалыс кезеңінен және каденциялық төменгі соққымен белгіленген келу нүктесінен» тұрады деп талдайды. Чарльз Буркхарт фразаны «құрылымдық толықтығының белгілі бір дәрежесі бар өлшемдердің кез келген тобы (бір өлшемді немесе мүмкін бір өлшемнің бөлігі) ретінде анықтайды. Маңыздысы – біз дыбыста еститін толықтық сезімі, емес қағаздағы нотация. Толық болу үшін мұндай топтың қандайда бір аяқталуы болуы керек. Фразалар лигатура немесе легато орындау арқылы жасалмайды. Фраза – тек биіктіктер ғана емес, сонымен қатар ырғақтық өлшемге ие, және әр фраза туындының ірі ырғақтық ұйымына үлес қосады».

Ұзақтығы немесе нысаны

Көбінесе, музыкалық тіркестер төрт такт немесе одан ұзақ болып келеді және белгілі бір ырғақпен аяқталады. Фразаның ырғағы әлсіз немесе күшті болуы мүмкін, бұл оның бастапқы немесе жалғас фраза екендігіне, кезеңнің бірінші немесе екінші бөлігіне байланысты. Дегенмен, фразаның абсолютті ұзақтығы (бүгінгі қолданыстағы терминді неміс теоретігі Хьюго Риман жасаған) тілдегі әріптесі сияқты даулы, онда тіпті бір сөзден тұратын фразалар да болуы мүмкін ("Тоқта!" немесе "Сәлем!"). Сондықтан, "фраза", "мотив" және тіпті жеке дыбыс (бір тон, бір аккорд немесе бір шу) арасында қатаң шекара салу мүмкін емес. Гештальт теориясының тұрғысынан алғанда, "фраза" термині басқалардан ерекше, тұтас гештальт ретінде қабылданатын кез келген музыкалық өрнекті қамтиды, оның құрамында неше соққы болса да (мысалы, тон, аккорд немесе шу сияқты ерекше музыкалық оқиғалар). Фразалар тобы – "бір-бірімен байланысқан үш немесе одан көп фразалардың тобы, бірақ кезеңнің екі бөлігінен тұратын сезім тудырмайды" немесе "біріншісі екіншісін қайталайтын немесе қандай да бір себеппен бастапқы-жалғас қарым-қатынасы жоқ екі тікелей фраза". Фразалық ырғақ – фраза құрылысының және фразалар арасындағы қатынастардың ырғақтық жағы және "бұл ешқандай қалыпты жағдай емес, керісінше, музыканың өмірлік күші және шексіз әртүрлілікке қабілетті. Туындының фразалық ырғағын анықтау – оны түсінуге және тиімді орындауға ақ жол ашады". Бұл термин Уильям Ротштейннің "Тональды музыкада фразалық ырғақ" еңбегі арқылы танымал болды. Техникаларға: үстемелеу, бастапқы жетекшілік, кеңейту, жаю, қайта интерпретация және элизия кіреді. [[File:Фразалар Бетховеннің Опус 68 I. png|thumb|left|upright=1.4|Бетховеннің 6-шы симфониясының бастапқы бөліміндегі фраза сегменттері]]