Кіріспе

Құжатқа тіркелген метадеректер елемі, Wikipedia көмек беті.

Аннотация – бұл құжаттағы немесе басқа да ақпараттың нақты бір бөлігіне қосымша берілген мәлімет. Ол түсініктеме немесе түсіндірме түріндегі жазба болуы мүмкін. Аннотациялар кейде кітап беттерінің жиегінде кездеседі. Әртүрлі цифрлық медиадағы аннотациялар туралы ақпарат алу үшін веб-аннотация және мәтіндік аннотация қараңыз.

Көрнекілікпен жаттығу

Аннотациялау әдісі – сөз тіркесін немесе сөйлемді бөліп көрсету және түсініктеме жазу, анықтау қажетті сөзді шеңбермен белгілеу, бірдеңе толық түсініксіз болғанда сұрақ қою, сондай-ақ негізгі бөлімнің қысқаша мазмұнын жазу болып табылады. Бұл әдіс студенттерді "материалдық байланыс арқылы және қызықты DIY (Do It Yourself) аннотациялау практикасымен тарихты (қайта) құруға" шақырады. Қазіргі кезде қолжетімді аннотациялау әдістері студенттерге бұрынғыдан да әмбебап, байланысты және бірлесіп жұмыс істеуге мүмкіндік беретін керемет құралдар жиынтығын ұсынады.

Мәтін және фильмнің аннотациясы

Мәтін және фильмді аннотациялау – фильмдегі мәтін мен түсініктемелерді пайдалану арқылы жүзеге асырылатын әдіс. Видеоларды талдау – бұл алдын ала пікірлерден толыққанды құтылу мүмкін емес процесс, сондықтан зерттеушілердің бірінші қадамы – қолданылатын зерттеу тәсілдерінің саласын анықтап, өздерінің негізгі ұстанымдарын қарастыру. Аннотациялар видеоның ішінде жасалуы мүмкін және деректерді жазу барысында қолданылады. Бұл мәтін мен фильмдегі ойлар мен эмоцияларды жазуға арналған құрал ретінде пайдаланылады.

Студенттердің пайдалануы

Оқушылар мәтінмен белсенді жұмыс істеу үшін кітаптардағы бөлімдерді көбінесе белгілейді. Оқушылар маңызды тіркестерге оңай қайта оралу үшін түсіндірмелерді пайдалана алады, немесе мәтін мен бұрынғы білімдері немесе жалғасып келе жатқан тақырыптар арасындағы байланысты анықтауға және түсінуге көмектесетін шеттегі жазбаларды қоса алады. Түсіндірмелер қосылған библиографиялар әдеттегі библиографиялық мәліметтерден өзге, әрбір дереккөздің маңыздылығы мен сапасы туралы түсініктеме береді, бұл дереккөзді ғана анықтайды. Студенттер түсіндірмелерді ғана емес, сонымен қатар өз ойларын, сезімдерін және эмоцияларын түсіндіру үшін де қолданады. Түсіндіру процесін ұсыныстар арқылы жеңілдетуге және жылдамдатуға болады, мысалы, Wikimedia хостингімен қамтамасыз етілген "AnnoMathTeX" жүйесін пайдалану арқылы.

Оқу және оқыту

Когнитивтік тұрғыдан алғанда, түсініктемелер оқу және оқыту процесінде маңызды рөл атқарады. Бағытталған назар аударудың бір бөлігі ретінде, оқушылардың назарын нақты визуалды ерекшеліктерге шоғырландыру үшін визуалды бейнелердің элементтерін бөліп көрсету, атау беру, белгілеу және түсіндіру кіреді. Яғни, бұл мәдени мағынасы бар санаттарды (типтік бейнелеулерді) топологиялық бейнелеулерге (мысалы, суреттерге) сәйкестендіруді білдіреді. Бұл, әсіресе, медициналық дәрігерлер сияқты сарапшылар визуалды материалды егжей-тегжейлі түсіндіріп, өз түсіндірулерін басқаларға жеткізгенде, мысалы, цифрлық технологиялардың көмегімен маңызды болады. Мұндай жағдайда түсініктемелер, әртүрлі білім деңгейіне ие адамдар арасында ортақ түсінік қалыптастыруға мүмкіндік береді. Түсініктемелердің тиімділігі эмпирикалық түрде дәлелденген, мысалы, компьютерлік телеконсультацияларда бейнеге түсініктеме қосу және сөйлеу, түсініктемесіз бейне мен сөйлеуді пайдаланумен салыстырғанда, білім алмасуды едәуір жақсартатынын көрсететін зерттеулерде бұл расталды.

YouTube-та

Аннотациялар шамамен он жыл қызмет еткеннен кейін 2019 жылдың 15 қаңтарында YouTube-тан жойылды. Олар пайдаланушыларға бейнелер кезінде пайда болатын ақпарат қосуға мүмкіндік берді, бірақ YouTube олардың кішкентай мобильді экрандарда тиімді жұмыс істемейтінін және оларды теріс мақсатта қолданатынын мәлімдеді.

Мәтіндік құжаттар

XML және HTML сияқты таңбалау тілдері мәтінді оның өзінен синтаксистік тұрғыдан ажыратылатын тәсілмен белгілейді. Оларды қажетті көрініс туралы ақпаратты немесе, мысалы, семантикалық желідегідей, машинамен оқылатын мағыналық ақпаратты қосу үшін қолдануға болады.

Кестелік деректер

Бұл CSV және XLS форматтарын қамтиды. Кестелік деректерге семантикалық белгілер қою процесі семантикалық таңбалау деп аталады. Семантикалық таңбалау – онтологиялардан кестелік деректерге белгілер тағайындау процесі. Бұл процесс сондай-ақ семантикалық аннотациялау деп те аталады. Координаттар және тағы да басқалар. Мынадай түрлерге бөлінеді: геометриялық (сызықтар мен жазықтықтарды қолданатын, мысалы, Support Vector Machine, Сызықтық регрессия), ықтималдық (мысалы, Conditional Random Field), логикалық (мысалы, Шешім ағашын оқыту) және ML емес әдістер (мысалы, жабу мен нақтылықты теңестіру үшін мәтіндік деректерге Jaccard индексі мен TF-IDF ұқсастығын, ал сандық деректерге Колмогоров-Смирнов сынағын қолдану). Алобайд пен Корчо сандық бағандарды таңбалау үшін қолданған.

Ықтималдық техникалар

Лимае және тағы басқалар TF IDF ұқсастығы мен графикалық модельдерді пайдаланады. Олар сондай-ақ салмақтарды есептеу үшін қолдау вектор машинасы қолданады. Венетис және тағы басқалар isA дерекқорын құрастырады, ол (мысал, класс) жұптарынан тұрады, содан кейін осы жұптарды пайдаланып максималды ықтималдықты есептейді. Алобайд пен Корчо сандық бағандардың қасиеттерін болжау үшін q-q графигін жуықтап есептейді.

Логикалық әдістер

Саид және тағы басқалар Wikitology құрды, ол "DBpedia және басқа да байланысты деректерден алынған RDF деректерімен толықтырылған, Википедиядан алынған құрылымды және құрылымсыз ақпараттың гибридтік білім базасы".

Субъекттерді байланыстыру және түсініктілігін арттыру

Бұл семантикалық таңбалаудағы ең көп кездесетін міндет. Клетканың мәтіні мен дереккөз берілгенде, әдіс объектіні анықтап, оны аталған дереккөзде табылған объектімен байланыстырады. Мысалы, егер әдіске "Ричард Фейнман" мәтіні және DBpedia SPARQL нүктесіне URL берілсе, әдіс "http://dbpedia.org/resource/Richard Feynman" деген жауапты қайтарады, бұл DBpedia-дан алынған объекті. Кейбір әдістер нақты сәйкестікті пайдаланады. Ал кейбір әдістер кіріс ретінде тақырып бағанын күтеді.

Қарым-қатынасты болжау

Мадрид пен Испания арасындағы қатынас "capitalOf" болып табылады. Мұндай қатынастарды DBpedia сияқты онтологияларда оңай табуға болады. Venetis және авторлар екі баған арасындағы қатынасты анықтау үшін зерттеме жүргізді. Syed және авторлар семантикалық белгілеудің ең көп қолданылатын алтын стандарты болып табылады. T2D-нің екі нұсқасы бар: T2Dv1 (кейде T2D деп те аталады) және T2Dv2.

Көзді бақылау

"Anotate" функциясы (сонымен қатар "blame" немесе "praise" деп те аталады) Git, Team Foundation Server және Subversion сияқты кодты басқару жүйелерінде қолданылады. Ол бастапқы кодқа өзгерістерді репозиторийге кім енгізгенін анықтайды. Нәтижесінде, әрбір жолы сол жолды өңдеген соңғы адамның аты (және мүмкін нұсқау нөмірі) көрсетілген бастапқы кодтың көшірмесі шығарылады. Бұл өзгерістен кейін қате пайда болған жағдайда кінәліні анықтауға немесе тамаша кодтың авторын табуға көмектеседі.

Java-да келтірілген түсініктемелер

Java бағдарламалау тілі ерекше жағдай болып табылады, онда аннотацияларды бастапқы кодтағы синтаксистік метадеректердің арнайы түрі ретінде қолдануға болады. Кластар, әдістер, айнымалылар, параметрлер және пакеттерге аннотациялар қойылуы мүмкін. Бұл аннотациялар компилятор жасаған сынып файлдарына енгізіліп, Java виртуалды машинасымен сақталуы және осы арқылы қосымшаның жұмыс істеу кезіндегі мінез-құлқына әсер етуі мүмкін. Java-да қолданыстағы аннотациялардың негізінде мета-аннотациялар жасауға болады.

Суретке сілтеме жасау

Автоматты кескін түсіндіру жүйесі кескіндерді іздеу жүйелері үшін жіктеуге пайдаланылады.

Есептеу биологиясы

1980-жылдардан бері молекулалық биология және биоинформатика ДНК-ны түсіндіру қажеттілігін тудырды. ДНК-ны түсіндіру немесе геномды түсіндіру – геномдағы гендердің орналасқан жерін және барлық кодтау аймақтарын анықтау, сондай-ақ осы гендердің қандай қызмет атқаратынын білу процесі. Түсіндірме (контекстіне қарамастан) – түсінік беру немесе пікір білдіру мақсатымен қосылған жазба. Геном тізбектелгеннен кейін, оны түсіну үшін түсіндіру қажет.

Цифрлық бейнелеу

Цифрлық бейнелеу саласында аннотация термині көбінесе негізгі суретті өзгертпей, сурет үстіне қосылатын көрінетін метадеректерді білдіреді, мысалы, жабысқақ қағаздар, виртуалды лазерлік нұсқаулар, шеңберлер, жебелер және қараңғылау (редакциялаумен салыстырыңыз). Медициналық бейнелеу саласында аннотация жиі қызығушылық аймағы деп аталады және DICOM форматында кодталады.

Заң

Америка Құрама Штаттарында Thomson West және Lexis Nexis сияқты заңдық баспалар заңдардың түсіндірмелі нұсқаларын жариялайды, олар осы заңдарды түсіндірген сот шешімдері туралы мәліметтер ұсынады. Федералдық АҚШ кодексі де, штат заңдары да соттар тарапынан түсіндіруге жатады, ал түсіндірмелі заңдар заңдық зерттеулер үшін аса құнды құралдар болып табылады.

Тіл білімі

Анотацияның бір мақсаты – деректерді компьютерлік талдауға ыңғайлы форматқа келтіру. Аннотация жасау алдында, әдетте тегтерден тұратын аннотация схемасы анықталады. Тегтеу кезінде транскрипционистер транскрипттерге қажетті тілдік ерекшеліктер табылған жерлерге тегтерді қолмен қосады. Аннотация схемасы тегтердің деректер жиынтығында тұрақты қолданылуын қамтамасыз етеді және бұрын тегтелген деректерді тексеруге мүмкіндік береді. Тегтерден өзге, күрделі тілдік аннотация түрлеріне фразалар мен қатынастарды аннотациялау кіреді, мысалы, синтаксистік ағаштарда. Әртүрлі тілдік аннотация түрлері, сондай-ақ тілдік аннотацияларды жасау және басқару үшін әртүрлі форматтар мен құралдар жасалған, мысалы, Лингвистикалық аннотация Wiki-де сипатталғандай.