Кіріспе
Майлы тінді негізінен құрайтын, энергияны май түрінде сақтауға маманданған жасушалар. Адипоциттер, сондай-ақ липоциттер және майлы жасушалар деп аталатын бұл жасушалар майлы тінді құрайды және энергияны май түрінде сақтауға арналған. Адипоциттер мезенхималық шектеулі жасушалардан адипогенез процесі арқылы пайда болады. Жасуша мәдениетінде адипоциттердің алғашқы жасушалары остеобластар, миоциттер және басқа да жасуша түрлеріне айналуы мүмкін. Майлы тіннің екі түрі бар: ақ майлы тін (WAT) және қоңыр майлы тін (BAT), олар тиісінше ақ және қоңыр май деп те аталады, және екі түрлі майлы жасушадан тұрады.
Adipocytes, also known as lipocytes and fat cells, are the cells that primarily compose adipose tissue, specialized in storing energy as fat. Adipocytes are derived from mesenchymal stem cells which give rise to adipocytes through adipogenesis. In cell culture, adipocyte progenitors can also form osteoblasts, myocytes and other cell types. There are two types of adipose tissue, white adipose tissue (WAT) and brown adipose tissue (BAT), which are also known as white and brown fat, respectively, and comprise two types of fat cells.
Даму
Преадипоциттер – дифференциацияланбаған фибробластар, оларды адипоциттерге айналдыруға болады. Зерттеулер адипоциттердің тағдырын анықтаудағы мүмкін молекулалық механизмдерді анықтады, бірақ адипоциттердің нақты тегі әлі де толыққанды түсініксіз. Қалыпты өсу нәтижесінде дене майының таралуындағы айырмашылықтар, әр май жинағышындағы жасушалардың ішкі ерекшеліктеріне байланысты, тамақтану мен гормоналды жағдайлардың әсерінен туындайды. Мезенхималық шектес жасушалар адипоциттерге, дәнекер тіндерге, бұлшық етке немесе сүйекке дифференциациялана алады.
Ұяшықтың айналым көлемі
Кейбір тышқандардың май жасушаларының саны ораза ұстағаннан кейін төмендегені және суыққа ұшырағанда басқа да қасиеттер байқалғаны көрсетілді. Егер денедегі майлы жасушалар майдың максималды мөлшеріне жетсе, олар қосымша май сақтау үшін көбейе алады. Кейбір хабарламалар мен оқулықтарға сәйкес, майлы жасушалардың саны балалық және жасөспірім шақта көбейе алады, бірақ ересектерде әдетте тұрақты болады. Ересектерде, жасөспірім шақта емес, семіздікке ұшыраған адамдардың майлы жасушаларының саны бұрынғыдан көп болмайды. Денедегі май жасушалары ересектерде зерттелгендей, шамадан тыс тамақтануға аймақтық жауап береді. Дененің жоғарғы бөлігінде майлы жасушалардың мөлшерінің артуы денедегі майдың өсуімен байланысты болды, бірақ майлы жасушалардың саны айтарлықтай өспеді. Денедегі май жасушаларының жоғарғы бөлігіндегі жауаптан айырмашылығы, эксперимент барысында төменгі бөлігіндегі майлы жасушалардың саны айтарлықтай артты. Қызықтысы, төменгі денедегі майлы жасушалардың мөлшері өзгерген жоқ. Ересектерде, барлық жаста және дене салмағы индексінің деңгейінде май жасушаларының шамамен 10% жыл сайын жаңарып, ересек шақта адипоциттердің жалпы саны айтарлықтай арта қоймайды. Бұл модуляторлардың өндірілуі және инсулинге қарсы тұрудың дамуына тіндерге енетін макрофагтар мен адипоциттер себеп болуы мүмкін. Инсулин майлы жасушаларда май өндірісін күшті түрде ынталандырады. Инсулин пируват дегидрогеназасы және ацетил-КоА карбоксилаза ферменттерінің белсенділігін бақылау арқылы қанықпаған май қышқылдарының синтезін ынталандырады. Сонымен қатар, ол глюкозаның сіңуін ынталандырады және липогенезді ынталандыратын гендердің транскрипциясын белсендіретін SREBF1-ді индукциялайды. SREBF1 (стерольді реттеуші элементке байланысатын транскрипция факторы 1) – эндоплазмалық ретикулум (ER) мембранасына екі мембраналық спираль арқылы енгізілген белсенді емес прекурсор ақуызы ретінде синтезделген транскрипция факторы. ER мембранасында SCAP (SREBF бөлінуін белсендіретін ақуыз) да бекітілген, ол SREBF1-ге байланысады. SREBF1-SCAP кешені INSIG1 (инсулинмен индукцияланған ген 1 ақуызы) арқылы ER мембранасында ұсталып тұрады. Стерил деңгейі төмендегенде INSIG1 SCAP-ты босатады және SREBF1-SCAP кешені COPII коатомерімен қапталған, Гольги аппаратына экспортталатын көпіршіктерге сұрыпталады. Гольги аппаратында SREBF1 бөлініп, транскрипциялық белсенді пісіп жетілген белок ретінде босатылады. Содан кейін ол ядроға еркін көшіп, мақсатты гендердің экспрессиясын белсендіреді. Клиникалық зерттеулер инсулинге қарсылық әдетте семіздікпен байланысты болғанымен, семіз науқастардың майлы жасушаларының мембраналық фосфолипидтерінде майлы қышқылдардың қанықпау деңгейі жоғары екенін көрсетті. Бұл майлы жасушалардың семіздік пен инсулинге қарсы тұрумен байланысты сақтау талаптарының артуына қарамастан, функционалдылығын сақтауға мүмкіндік беретін бейімделу механизмін көрсетеді. 2013 жылы жүргізілген зерттеуде артық салмақ немесе кем салмақтың бедеулікке әкелетін тәуекел факторларының бірі болуы мүмкін екені анықталды. Сонымен қатар, майлы жасушалар лептин гормонының өндірісіне жауапты. Лептин аштықты реттеуде маңызды және қанағат сезімін тудыратын фактор болып табылады.