Кіріспе

Матадан тігілген өрнекті жапсырма – жоғары жағы матаның түрлі бөліктерінен тігіліп жасалған өрнектерден тұратын жапсырма. Бастапқыда мата қалдықтарын толық пайдалану үшін жасалған, бірақ қазір көбінесе белгілі бір дизайн үшін мата арнайы сатып алынады. Маталар әдетте ширек метр (немесе АҚШ-та ширек ярд) көлемде сатылады. "Толтырылған ширек" – бұл бір шаршы метр (немесе матаның ені бойынша бір ярд, әдетте 42–44 дюйм) төрт бөлікке бүгіліп, бүгілген жерінен кесіледі, соның нәтижесінде шамамен 50 см қабырғалы шаршы мата бөлігі шығады. Ал ширек метрді рулондан сатып алғанда, ені 25 см ғана болатын ұзын, жіңішке бөлік шығады. Америка Құрама Штаттарында аппликацияны алғаш рет қолдану, Американың алғашқы кезеңінде қымбат, импортталған еуропалық маталардың әсерін кеңейтуге бағытталған күш-жігерді қамтыды. Тығыз өрнектер кесіліп, қарапайым матаның фонына таратылды, бұл сирек матаның әсерін одан әрі таратуға мүмкіндік берді. Көптеген мәдениеттерде әртүрлі формада кездесетін, блок стиліндегі жапсырма жапсырма 19 ғасырдағы Американың ерекше көрінісі болды және бүгінгі күнге дейін жасалып келе жатқан, ғалымдарға қызығушылық тудыратын халықтық өнердің өкіліне айналды. 18 ғасырдағы жапсырма "әйелдердің бос уақытын өткізуі" болды, ал 1726 жылы Квебекте жібектен жасалған. Ертедегі жапсырмалар туралы ақпараттың жетіспеуі, ерекше өрнектері бар мұралық нысан ретінде, жапсырма жапсырманы Канада мен АҚШ-пен тығыз байланысты етті. 21 ғасырдың бір саласы – қорадағы жапсырма. Жапсырма тоқу ерте Америкада өте танымал болды, алдымен Орта Батыста, онда жапсырма тоқу үйірмелері әйелдер үшін кең таралған әлеуметтік ойын-сауық болды, кейіннен Ұлы жазықта, әсіресе 1825 жылдан 1875 жылға дейін, көптеген әйелдер жапсырма тоқу аяқтарының айналасына жиналған кезде маңызды әлеуметтік оқиғаларға айналды. Мұндай шаралар түн бойы созылып, кейде жою қозғалысы сияқты саяси маңызға ие болды. Жыл сайынғы қалалық жәрмеңкелерде жапсырма тоқудың үздік үлгілерін марапаттау үшін жапсырма тоқу сыйлығы берілетін. Қолдан жасалған жапсырмалар жас жұбайларға өте кең таралған үйлену сыйлығы болды және олардың сезімталдық мәніне байланысты өсиеттерде жиі айтылатын. Ерте Америка мәдениетінде жапсырмалар әйелдің өмірінің мозаикасын көрсететін, көбінесе некелік көйлектің немесе баланың шомылдыру киімінің бөліктері сияқты есте қаларлық оқиғалардан алынған мата үлгілерін қамтуы еді. Амиш халқы геометриялық жапсырма дизайндарымен әйгілі, олар өздеріне тәуелсіз үлгілер мен жапсырмалар бар, түстес маталардан жасалған; әдеттегі мотивтерге гүлдер мен жүрек пішіндері жатады. Пенсильвания голландтары – амиш және меннонит әйелдері 19 ғасырдың ортасынан бері (кейбіреулер тіпті одан да ертерек деп санайды) әдемі жапсырмалар жасап келеді. Амиш жапсырмалары – бұл қарапайымдылықтың көрінісі. Олар тек қана пайдалы мақсатқа ғана қызмет етумен шектелмей, сонымен қатар ойын-сауық түріне де қызмет етеді. 1987 жылы Сан-Францискода "Аттар жобасы" СПИД-тен және онымен байланысты аурулардан қайтыс болған адамдардың өмірін еске алу мақсатымен, жақындары жасаған жапсырма панельдерімен басталды. "СПИД жапсырмасы" деп те белгілі, ол мыңдаған панельдерді қамтыды және әлемнің көптеген елдерінде ұқсас жобаларды тудырды. Кейінгі жылдары басқа да тақырыптар мен оқиғаларға арналған қауымдық жапсырмалар жасалды.

Түсті қаптамалар

Бұл дәстүрлі емес тігіс әдісі сурет сияқты бояу эффектін шығару үшін түрлі-түсті кішкентай кесектерді пайдаланады, онда белгілі бір үлгі болмайды. Маталар түсі мен тонына қарай таңдалады.