Үш елдің Қытайдағы араласуы (Üsh elding Qıtaydağı aralasuvı)
Triple Intervention
1895 ж. Қытай-Жапон соғысынан кейін Ресей, Германия, Франция елдері Жапонияның Қытайдағы экспансиясын тоқтату үшін араласты. Шиманосеки шарты, Ляодун түбегі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Азия тарихының бір қыры
Aspect of Asian history
Үшжақты араласу (三国干渉) – 1895 жылғы 23 сәуірде Ресей, Германия және Франция елдерінің Қытай-жапон соғысының бірінші кезеңін аяқтаған Шимоносеки шарты арқылы Жапонияның Қытайға қатал талаптарына қарсы жасаған дипломатиялық шарасы. Мақсаты – Жапонияның Қытайдағы кеңеюін тоқтату болды. Жапонияның Үшжақты араласуға жасаған қарсылығы кейіннен орыс-жапон соғысының туындауына себепкер болды.
The Tripartite Intervention or Triple Intervention (三国干渉) was a diplomatic intervention by Russia, Germany, and France on 23 April 1895 over the harsh terms of the Treaty of Shimonoseki imposed by Japan on China that ended the First Sino Japanese War. The goal was to stop Japanese expansion in China. The Japanese reaction against the Triple Intervention was one of the causes of the subsequent Russo Japanese War.
Шимоносеки шарты
Шимоносеки келісімінің шарттарына сәйкес, Жапония Қытайдан басып алған Порт-Артур портын қоса, Ляодун түбегін алды. Келісім шарттары жарияланғаннан кейін, Қытайдағы өз мүдделері мен ықпал аймағын кеңейтуді көздеген Ресей, Жапонияның Ляодун түбегін иемденуінен және келісім шарттарының Қытай тұрақтылығына тигізуі мүмкін әсерінен алаңдады. Ресей Франция мен Германияны Қытайға аумақты қайтару үшін Жапонияға дипломатиялық қысым көрсетуге көндірді, бұл үшін үлкен сомада өтемақы талап етілді.
Per the terms of the Treaty of Shimonoseki, Japan was awarded the Liaodong Peninsula including the harbor city of Port Arthur, which it had conquered from China. Immediately after the terms of the treaty became public, Russia—with its own designs and sphere of influence in China—expressed concern about the Japanese acquisition of the Liaodong Peninsula and the possible impact of the terms of the treaty on the stability of China. Russia persuaded France and Germany to apply diplomatic pressure on Japan for the return of the territory to China in exchange for a larger indemnity.
Еуропалық өкілеттіктер
Ресей Үшінші араласудан ең көп пайда тапты. Алдыңғы жылдары Ресей Алыс Шығыстағы ықпалын бірте-бірте арттырып келді. Транссибір теміржолының салынуы және жылы су портын иеленуі Ресейге аймақтағы беделін нығайтуға және Азия мен Тынық мұхитына одан әрі кеңейуге мүмкіндік берді. Ресей Жапонияның Қытайға қарсы жеңіске жететініне сенбеген еді. Порт-Артурдың жапондықтардың қолына тиюі Ресейдің шығыста жылы су портына деген өзекті қажеттілігіне нұқсан келтіретін еді. Франция әскери одағына байланысты Ресейге қосылуға міндетті болды. Бірақ француз банкирлерінің Ресейде, әсіресе теміржол саласында қаржылық мүдделері болды. Дегенмен, Францияның Маньчжурияда аумақтық талаптары болған жоқ, себебі оның ықпал ету аймағы Оңтүстік Қытайда орналасқан (Қытай-француз соғысына қараңыз). Француздар мен жапондықтардың қарым-қатынасы жақсы болды: француз әскери кеңесшілері Жапон императорлық армиясын оқытуға жіберілді және бірнеше жапондық кемелер француз кеме жасаушылықтарында салынды. Алайда Франция бұрынғыдай дипломатиялық оқшалануға ұшырағысы келмеді, әсіресе Германияның күшінің артуын ескере отырып. Германияның Ресейді қолдауының екі себебі болды. Біріншіден, ол Ресейдің назарын өзінен алыс, шығысқа аударуды қалады. Екіншіден, Қытайдағы Германияның аумақтық жеңілдіктерін орнату үшін Ресейдің қолдауын алуды көздеді. Германия Ресейді қолдау арқылы, Ресейдің өз кезегінде Германияның отаршылдық амбицияларын қолдауға ынталандырады деп үміттенеді, өйткені Германия жақында ғана біріккен мемлекетке айналды және отаршылдық "күреске" кеш қосылды.
Russia had the most to gain from the Triple Intervention. In the preceding years, Russia had been slowly increasing its influence in the Far East. The construction of the Trans Siberian Railway and the acquisition of a warm water port would enable Russia to consolidate its presence in the region and further expand into Asia and the Pacific. Russia had not expected that Japan would be victorious against China. Port Arthur falling into Japanese hands would undermine its own desperate need for a warm water port in the East. France was obligated to join Russia due to their military alliance. Although French bankers did have financial interests in Russia, especially in railroads. However, France had no territorial ambitions in Manchuria, as its sphere of influence was in southern China (see Sino French War). The French actually had cordial relations with the Japanese: French military advisors were sent to train the Imperial Japanese Army and a number of Japanese ships were built in French shipyards. However, France did not wish to be diplomatically isolated, as it had been previously, especially given the growing power of Germany. Germany had two reasons to support Russia. Firstly, it desired to draw Russia's attention to the east, away from itself. Secondly, to enlist Russia's support in establishing German territorial concessions in China. Germany hoped that supporting Russia would encourage Russia, in turn, to support Germany's colonial ambitions, which were especially vexed since Germany had only recently formed itself into a unified nation and had arrived late in the colonial "game".
Қорытынды
Жапон үкіметі британдық және американдық дипломатиялық араласу күтпегендіктен, интервенцияға мәжбүр болды, себебі Жапония үш ірі еуропалық державаға бірден әскери қарсылық көрсетуге шамасы жетпеді. Үш державаның барлығы 38 әскери кемесі болды, олардың суыру салмағы 95 000 тоннаны құрады, ал Жапон императорлық теңіз күштерінің барлығы 31 кемеден тұрды, олардың суыру салмағы 57 000 тоннаға жетеді. АҚШ пен Ұлыбританияның қолдауын алуға жасаған сәтсіз дипломатиялық әрекеттерден кейін, 1895 жылдың 5 мамырында премьер-министр Ито Хиробуми 30 миллион купинг таэль (450 миллион иен) көлемінде қосымша өтемақы алғанға дейін Ляодун түбегінен жапон әскерлерін шығару туралы жариялады. Жапон әскерлерінің соңғысы желтоқсан айында кетіп қалды. Жапонияның үлкен таңғалысы мен наразылығына орай, Ресей дер кезінде Ляодун түбегін басып алып, әсіресе Порт-Артурды нығайтуға кірісті. Германия Шандонг провинциясындағы концессиялардың бақылауын қолына алды. Франция, тіпті Ұлыбритания да әлсіреген Қытайды пайдаланып, түрлі сылтаулармен Гуанчжоуван және Вэйхайвэй порттарын жаулап алып, өздерінің ықпал аймақтарын кеңейтті. Жапон үкіметі бұл интервенцияның нәтижесінде соғыста лайықты алған олжасынан айырылғанын сезінді. Еуропалық державалардың осы әрекеттері Гашин Шотан (臥薪嘗胆) қозғалысына жол ашты. "Қиындыққа төзу (қайта кек алу үшін)" деп аударылатын бұл мақал қытайлық чэнъюй wòxīnchángdǎn (臥薪嘗膽) сөзінен алынған, сөзбе-сөз "шишалардың үстінде ұйықтау және өт ішу" деген мағынаны білдіреді, бұл У және Юэ арасындағы соғыста Юэ патшасы Гуцзяньнің (б.з.д. 496–465 жж.) табандылығын көрсетеді. Қазіргі Жапония үшін бұл идеология жеке мүдделер мен қажеттіліктерден бас тарта отырып, ауыр индустрияны және, әсіресе, теңіз күштерін нығайтуды білдірді. Үштік интервенция жапондық сыртқы саясатқа терең әсер етті, себебі жапондық дипломатия Жапонияға қарсы еуропалық державалардың бірігуіне жол бермеуге тырысты. Бұл 1902 жылғы Англо-жапондық одасқа тікелей себеп болды, ол Жапонияны басқа еуропалық державалардың, әсіресе Ресейдің араласуынан қорғау мақсатын көздеді.
The Japanese government reluctantly acceded to the intervention, as British and American diplomatic intercession was not forthcoming, and Japan was in no position to militarily resist three major European powers simultaneously. The three powers had 38 warships with a displacement of 95,000 tons already deployed in East Asia, whereas the Imperial Japanese Navy had only 31 warships in total with a displacement of 57,000 tons. After futile diplomatic efforts to enlist the support of the United States and Great Britain, on 5 May 1895, Prime Minister Itō Hirobumi announced the withdrawal of Japanese forces from the Liaodong Peninsula in exchange for an additional indemnity of 30 million kuping taels (450 million yen). The last Japanese troops departed in December. Much to Japan's astonishment and consternation, Russia moved almost immediately to occupy the entire Liaodong Peninsula and especially to fortify Port Arthur. Germany secured control over concessions in Shandong Province. France and even Great Britain took advantage of a weakened China to seize the port cities of Guangzhouwan and Weihaiwei, respectively, on various pretexts and to expand their spheres of influence. Japan's government felt it had been cheated of its deserved spoils of war by this intervention. This humiliation at the hands of the European powers helped lead to the Gashin Shōtan (臥薪嘗胆) movement. Figuratively translated as "Persevering through Hardship (for the sake of revenge)", the saying is derived from the Chinese chengyu of wòxīnchángdǎn (臥薪嘗膽), literally meaning "sleeping on sticks and tasting gall", that alludes to the perseverance of King Goujian of Yue (reigned 496–465 BC) in the war between Wu and Yue. For modern Japan, this ideology meant an increase in heavy industry and the strength of the armed forces, especially the navy, at the expense of individual wants and needs. The Triple Intervention had a profound effect on Japanese foreign relations, as Japanese diplomacy sought to avoid a reconstitution of a combination of European powers against Japan. It led directly to the Anglo Japanese Alliance of 1902 which was explicitly intended to shield Japan from interference from other European great powers, and from Russia in particular.