Жуба I: Нумидия патшасы және Риммен қарым-қатынастары

Кіріспе

Нумидияның патшасы, қазіргі Алжир (б.д. 85-46 жж.)

Джуба I Нумидиялық ( , ; – б.д. 46 ж.) – Нумидияның патшасы (қазіргі Алжир), б.д. 60-46 жылдары билеген. Ол Химпсал II-нің ұлы және мұрагері болды.

Өмірбаян

81 жылы Гимпсал тақтан қуылды; көп ұзамай Сулла Помпейді Нумидияда патшалығын қайта орнату үшін Африкаға жіберді. Осы себепті Гимпсал, ал кейін Джуба Помпейдің одақтастары болды. Бұл одақ Джубаның Римге келгенде күшейді, онда Юлий Цезарь Джубаның әкесіне қарсы қорғаныс шараларын қарастырған сотта оның сақалын тартып, қорлады. Б.з.д. 50 жылы тамызда Цезарь Африканы республикашылдардан тартып алу үшін Курионды жіберді. Курио өзін тым сенімді санады және Африканың әкімі Публий Аттий Варусты (Варус) жеңіл санады. Курио өзіне берілген легиондардан азырақ алып келді. Сол жылы Баграда шайқасында Курио әскерін батыл, көлбеу шабуылға көтерді, ол Варустың әскерін жеңіліске ұшыратып, Варусты жаралады. Осы жетістігіне шабыттанған Курио дұрыс емес болған ақпаратқа сене отырып, Джуба әскерінің бір бөлігіне шабуыл жасады. Бірақ шындығында патшаның күшінің көп бөлігі сол жерде болды. Бастапқы жетістіктен кейін Курио әскері Сабураның (Джубаның әскери қолбасшысы) жасаған шабуылына ұшырап, жартылай қырылды. Курио қалған әскерімен төбеде қоршалып, шайқаста қаза тапты. Тек бірнешеуі кемелермен қашып құтылды, ал патша Джуба бірнеше сенаторларды тұтқынға алып, Нумидияға көрсету және жазалау үшін әкелді. Цезарь Африкаға келген кезде Джуба бастапқыда Квинт Цецилий Метелл Пий Сципион Насикаға қосылуды жоспарлады, бірақ оның патшалығына батыстан Цезарьдің одақтасы Бокх II және итальяндық авантюрист Публий Ситтий шабуыл жасады. Сондықтан ол 30 пілді қалдырып, елін сақтау үшін үйіне қайтты. Сципион әскерінің жетіспеушілігін біліп, Джубадан көмек сұрап хабар жіберді. Джуба дереу Сабураға патшалығын қорғауды тапсырып, Сципионға үш легион, шамамен 15 000 жеңіл жаяу әскер, 1 000 атты әскер және 30 пілмен қосылды. Бірақ ол Сципионның негізгі қатарларынан алшақ орналасты. Сципион әскерінің жеңіліске ұшырағанын көріп, Джуба шайқасқа қатыспады және 30 000 әскерімен қашып кетті. Римдік генерал Марк Петреймен бірге қашып, кері жолдары кесілгеннен кейін, олар өзара өлтісуге келісіп, жекпе-жекке түсті. Мақсаты – біреуі артық өлімге ұшырауы керек еді. Оқиғаның нәтижесі туралы әртүрлі мәліметтер бар, бірақ Петрей Джубаны өлтіріп, содан кейін құлдың көмегімен өзін-өзі өлтірген болуы мүмкін.

In 81 BC Hiempsal had been driven from his throne; soon afterwards, Pompey was sent to Africa by Sulla to reinstate him as king in Numidia, and because of this Hiempsal and later Juba became Pompey's allies. This alliance was strengthened during a visit by Juba to Rome when Julius Caesar insulted him by pulling on his beard during a trial wherein Caesar was defending his client against Juba's father and still further in 50 BC when the tribune Gaius Scribonius Curio openly proposed that Numidia should be sold privately. In August 49 BC, Caesar sent Curio to take Africa from the Republicans. Curio was overconfident and held Publius Attius Varus (Varus), the governor of Africa, in low esteem. Curio took fewer legions than he had been given. In the Battle of the Bagradas the same year, Curio led his army in a bold, uphill attack which swiftly routed Varus's army and wounded Varus. Encouraged by this success, Curio acted on what proved to be faulty intelligence and attacked what he believed to be a detachment of Juba's army. In fact, the bulk of the king's forces were there and, after an initial success, Curio's forces were ambushed and virtually annihilated by Saburra (Juba's military commander). Curio was surrounded with the remnants of his troops on a hilltop and died in the fighting. Only a few escaped on their ships, and King Juba took several senators captive back to Numidia for display and execution. With the arrival of Caesar in Africa, Juba originally planned to join Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica, but his kingdom was invaded from the west by Caesar's ally Bocchus II and an Italian adventurer, Publius Sittius. He therefore left only 30 elephants behind and marched home to save his country. Scipio knew he could not fight without more troops and sent a desperate message to Juba for assistance. Juba immediately left the command of his kingdom's defence with Saburra and joined Scipio with three legions, approximately 15,000 light infantry, 1,000 cavalry, and 30 elephants for the Battle of Thapsus. However, he camped away from Scipio's main lines. Seeing the certain defeat of Scipio's army, Juba did not take part in the battle and fled with his 30,000 men. Having fled with the Roman general Marcus Petreius and finding their retreat cut off, they made a suicide pact and engaged in one on one combat. The idea was that one would meet an honourable death. Sources vary on the outcome, but it is most likely that Petreius killed Juba and then committed suicide with the assistance of a slave.

Отбасы

Юба I Нумидия патшасының және кейін Мавритания патшасы Юба II-нің (б.з.д. 50/52 – 23 ж.) әкесі, Юба II-нің әйелдері – грек Птолемей ханшайымы Клеопатра Селена II (б.з.д. 40 – б.з.д. 6) және Каппадокия ханшайымы Глафираның қайнағасы, сондай-ақ Мавритания патшасы Птолемейдің әкесі болды.