Кіріспе

Конфедерация генералы (1817-1863)

Льюис Аддисон Армистед (18 ақпан 1817 – 5 шілде 1863) – карьералық АҚШ армиясы офицері, Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация штаты армиясында бригадир-генерал болған. 1863 жылдың 3 шілдесінде Геттисбург шайқасы барысында Пикеттің шабуылының бөлігі ретінде Армистед өзінің бригадасын шабуыл кезінде Конфедерация күштері жеткен ең алыс нүктеге, қазір Конфедерацияның ең жоғары жетістігі деп аталатын нүктеге жетектеді. Бірақ, ол және оның әскерлері басылып қалды, ол жараланды және Одақ әскерлерімен тұтқынға алынды. Ол екі күннен кейін дала госпиталінде қайтыс болды.

Ерте өмір

Армистед, достары арасында "Ло" (Лотарио үшін) деп танылған, Солтүстік Каролина штатының Нью-Берн қаласында, оның ұлы атасы Джон Райт Стэнлидің үйінде, Уокер Кит Армистед пен Элизабет Стэнли отбасында дүниеге келген. Ол әскери отбасынан шыққан. Армистед толығымен ағылшын тегінен, оның барлық ата-бабалары 1600 жылдардың басынан бері Вирджинияда тұрған. Солтүстік Америкаға көшіп келген алғашқы атасы – Англияның Йоркшир графтығынан келген Уильям Армистед. Армистедтің әкесі 1812 жылғы соғыста қатысқан бес бауырдың бірі болды; тағы бірі – майор Джордж Армистед, ол Фрэнсис Скотт Киге "Жұлдызды ту" шығаруға шабыттандырған шайқаста Форт МакГенридің қолбасшысы болды, ол кейін АҚШ-тың ұлттық әнұранына айналды. Анасының жағынан оның әкесі Джон Стэнли АҚШ конгрессмені болды, ал оның ағасы Эдвард Стэнли Азамат соғысы кезінде Солтүстік Каролинаның шығысындағы әскери губернатор болып қызмет етті. Армистед 1833 жылы АҚШ әскери академиясына түсіп, сол жылы қызметтен кетті. 1834 жылы қайтадан түсіп, бірақ жеткіліксіз деп танылып, сабақты бір рет қайталауға мәжбүр болды. 1836 жылы ол тағы да отставкаға кетті, себебі басқа курсант (және болашақ Конфедерация генералы) Джубал Эрлидің басына табақ сындырды. Алайда, ол академиялық қиындықтарға тап болды, әсіресе француз тілінде (сол кездегі көптеген Вест-Пойнт курсанттары үшін қиындық тудыратын пән), және кейбір тарихшылар академияны тастауының нағыз себебін академиялық сәтсіздік деп көрсетеді. Оның беделді әкесі 1839 жылдың 10 шілдесінде, оның сыныптастары бітірген кезде, 6-шы АҚШ жаяу әскерінде екінші лейтенант лауазымын алуға қол жеткізді. 1844 жылдың 30 наурызында бірінші лейтенант болып тағайындалды. Армистедтің алғашқы некесі 1844 жылы Роберт Лидің алыс туысы Сесилия Ли Лавпен болды. Олардың екі баласы болды: Уокер Кит Армистед және Флора Ли Армистед. Армистед содан кейін Оклахома штатының шекарасына жақын Форт-Таусон, Форт-Вашитада қызмет етті. Мексика соғысында қызмет еткен ол Контрерас пен Чурубуско үшін капитан болып тағайындалды, Шапультепекте жараланды және Молино-дель-Рей мен Шапультепекте майор болып тағайындалды. Оның екінші әйелі Корнелия Талияферро Джеймисон 1855 жылдың 3 тамызында Форт Райлиде (Канзас штаты) холера эпидемиясы кезінде қайтыс болды. 1855 және 1858 жылдар аралығында Армистед Канзас территориясындағы Смоки Хилл өзенінде, Бент фортында, Поул-Крик, Ларами өзенінде және Небраска территориясындағы Канзас өзенінің Республикалық саласында қызмет етті. 1858 жылы оның 6-шы жаяу әскер полкі Юта соғысынан кейін Ютаға күштерді нығайту ретінде жіберілді. Олар сол жерде қажет болмағандықтан, Вашингтон территориясына жіберу ниетімен Калифорнияға жіберілді. Алайда, Мохавелердің Бейл Вагон жолындағы бейбіт тұрғындарға шабуыл жасауы оның полкін 1858-1859 жылдардағы Мохаве экспедициясына қатысу үшін Колорадо өзені бойындағы оңтүстік шөлдерге ауыстырды. Вильям Хоффман алты ротадан, екі драгуннан және бірнеше артиллериядан тұратын колоннаның басында Форт Юмадан Колорадо өзенімен жоғары көтерілді. 1859 жылдың 23 сәуірінде полковник Хоффман Мохаве басшыларына бейбітшілік туралы талаптарын жеткізіп, олар жауыздықты тоқтатса, олардың жері арқылы посттар мен жолдар салуға қарсылық көрсетпесе және олардың мазалауынсыз саяхаттауға рұқсат берсе, тайпаны жоқ қылумен қорқытты. Хоффман олардың бірнеше басшыларын немесе отбасы мүшелерін де тұтқынға алды. Кейін ол өз күшінің көп бөлігін өзімен бірге алып, Сан-Бернардиноға кетті; ал басқалары бу кемесімен немесе құрлық арқылы Форт Тежонға қарай өзенмен төмен түсті. Капитан Армистед екі жаяу әскер ротасымен және колоннаның артиллериясымен бірге Колорадо өзенінің шығыс жағалауындағы Бильс Кроссингтегі Хоффманның лагерін, Колорадо лагерін күзетуге қалды. Армистед постын Форт Мохаве деп атады. 1859 жылдың маусым айының соңында Мохаве тұтқындары Юма фортынан қашып шықты. Бірнеше аптадан кейін Мохавелермен қиындықтар туындады, олар Форт Мохаведен оңтүстікке қарай екі миль жерде орналасқан пошта стансасынан мал ұрлап, оған шабуыл жасады. Мохавелер форт маңында солдаттар отырғызған қарбыздарды жыртып тастады, ал солдаттар бақта жұмыс істеп жүрген Мохавені атып өлтірді. Соңында бірнеше апта бойы агрессивті патрульдеу мен шайқастардан кейін Армистед Мохавелерге шабуыл жасады, олар 50 сарбаз бен 200 Мохаве арасындағы шайқаста атысқа жауап берді, нәтижесінде үш сарбаз жараланды. 23 Мохаве денесі табылды, бірақ көбісі Мохавелермен өлтірілді, жараланды және алып кетілді. Осы жеңілістен кейін Мохавелер бейбітшілікке келді, оны содан бері сақтады.

Азаматтық соғыс

Азамат соғысы басталғанда капитан Армистед 1860 жылы басып алынған Сан-Диегодағы Нью-Сан-Диего депосындағы шағын гарнизонның қолбасшысы болды. Ол Винфилд Скотт Хэнкоктің жақын досы болды, соғысқа дейін Лос-Анджелесте кварталмейстер ретінде оныңмен бірге қызмет еткен. Конфедерация армиясына қосылуға барар алдындағы қоштасу кешінде Армистед Хэнкокка: «Қош бол, бұл маған қаншалықты қиынға түскенін ешқашан біле алмайсың», - деді. Соғыс басталғанда Армистед Калифорниядан Техасқа Лос-Анджелес атқыштармен бірге аттанды, содан кейін шығысқа сапар шегіп майор болып тағайындалды, бірақ тез арада 57-ші Вирджиния жаяу әскер полкінің полковнигі болды. Ол Вирджинияның батыс бөлігінде қызмет етті, бірақ көп ұзамай шығысқа және Солтүстік Вирджиния армиясына оралды. Ол Жеті Пайнс шайқасында бригада командирі болды, содан кейін генерал Роберт Лидің басшылығымен Жеті күндік шайқаста (ол жерде Малверн төбесіне жасалған қанды шабуылға жетекшілік етуге таңдалды) және Екінші Булл-Ран шайқасында шайқасты. Антиетамда ол Лидің провист-маршалы болды, бұл науқанда армияны қорлаған дезертирлердің көптігіне байланысты қиын жұмыс болды. Содан кейін ол Фредериксбургте генерал-майор Джордж Пикеттің дивизиясында қолбасшылық етті. 1863 жылдың көктемінде Вирджиния штатының Саффолк қаласының жанында генерал-лейтенант Джеймс Лонгстриттің бірінші корпусында болғандықтан, ол Чанселлсвилл шайқасын өткізіп алды. Геттисбург шайқасында Армистедтің бригадасы 1863 жылдың 2 шілдесінде кешке келді. Армистед келесі күні Пикеттің шабуылы кезінде бригадасын Одақ шебінің ортасына қарай бастап бара жатқанда қаза тапты. Армистед бригадасын алдыңғы қатарда жетектеп, шапанын семсерінің ұшынан желбіретіп, шабуылдың мақсаты болған Англдегі тас қабырғаға жетті. Бригада басқаларға қарағанда шабуылда одан да алға шықты, бұл оқиға кейде Конфедерацияның ең жоғары нүктесі ретінде белгілі, бірақ Одақтың қарсы шабуылы оны тез басып алды. Армистед қабырғаны кесіп өткеннен кейін үш рет оққа түсті. Одақтың капитаны Генри Х. Бингем Армистедтің жеке заттарын алып, соғысқа дейінгі досы Одақтың генерал-майоры Уинфилд Хэнкокка жаңалықты жеткізді. Армистедтің жаралары өлімге әкелмейді деп есептелді; оған қолдың етті бөлігіне және тізеден төмен оқ тиген, ал оны қараған хирургтың айтуынша, жаралардың ешқайсысы сүйек, артерия немесе жүйкеге зақым келтірмеген. Содан кейін оны Джордж Спенглер фермасындағы Одақтың далалық госпиталіне алып кетті, онда ол екі күннен кейін қайтыс болды. Сол жердегі Одақ госпиталінің бас хирургы доктор Дэниел Бринтон Армистедтің аман қалуын күткен, өйткені ол екі оқ жарақатын «ауыр емес» деп сипаттады. Ол өлімнің «тікелей жаралардан емес, екінші бактериядан, қызбадан және әлсіздіктен» болғанын жазды. Льюис Армистед өзінің ағасы, подполковник Джордж Армистедпен қатар, Балтимор шайқасы кезінде Форт МакГенри гарнизонының командирі, Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Ескі Сент-Полс зиратында жерленген.

Мұра

Армистедтің қылышы 1906 жылы Геттисбургте өткен Азамат соғысы ардагерлерінің кездесуінде Оңтүстікке қайтарылды. Оның қазасы 1994 жылы ашылған Геттисбург шайқас алаңындағы «Досқа достық» масондық ескерткішімен мәңгі есте қалды.

Халықтық ақпарат құралдарында

Гетисбургте Майкл Шаараның «Қойшы періштелер» романының фильмдегі нұсқасында Армистедтің рөлін актер Ричард Джордан сомдады, ол осыдан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Фильмде Армистед пен Бингемнің «Су жолы» жеріндегі кездесуі өзгертілді, Бингемнің орнына полковник Джошуа Лоуренс Чемберленнің інісі – лейтенант Томас Чемберлен (К. Томас Хауэлл сомдаған) қойылды. Фильмде Армистедтің кеудесіне оқ тиді. Актер Джон Проски «Құдайлар мен генералдар» фильмінде Армистедті эпизодтық рөлде бейнеледі, ол Фредериксбургте Пикеттпен бірге болды. Армистед – Ньют Гингрич пен Уильям Форстченнің «Геттисбург: Азамат соғысының романы» (2003) тарихи романының кейіпкері.