1974 жылғы Канада федералды сайлауы

Кіріспе

1974 жылғы Канаданың федералды сайлауы 1974 жылдың 8 шілдесінде Канаданың 30-шы Парламентінің Канада Төменгі палатасының мүшелерін сайлау үшін өтті. Үкіметтегі Либералдық партия азшылықтан көпшілік үкіметке ие болып қайта сайланды және премьер-министр Пьер Трюдоға үшінші мерзімін сыйлады. Роберт Стэнфилд басқарған Прогрессивті консерваторлар Атлантикалық провинцияларда және батыста жақсы көрсеткіштерді көрсетті, бірақ Онтарио және Квебек провинцияларындағы либералдық қолдау көпшілікті құрап, либералдық үкіметтің жеңісін қамтамасыз етті.

Шолу

Алдыңғы сайлауда либералдар ең ірі партия болып шықты, бірақ көпшілік орындарға жетпей, прогрессивті консервативтерден екі орын ғана артық болды. Олар Жаңа демократиялық партияның қолдауымен үкімет құра алды, бірақ 1974 жылдың мамырында ЖДП қолдауын кері алып, прогрессивті консервативтермен бірге қаржы министрі Джон Тернер ұсынған бюджетке наразылық білдіріп, Трюдо үкіметін құлатуға дауыс берді. Оппозициялық партиялар инфляцияны бақылау үшін бұл бюджет жеткіліксіз деп есептеді. Инфляция мәселесі сайлау науқанының негізгі тақырыбына айналды. Стенфилд инфляцияның қарқынын тоқтату үшін «90 күндік жалақы мен бағаны қатыруды» ұсынды. Трюдо бұл саясатты бизнестің және жұмыскерлердің өз бағалары мен жалақыларын белгілеу немесе келісу құқығына қол сұғу деп сынап, «Жап! Қатып қалдың!» деген сөздерімен мазақ етті. 1975 жылы Трюдо өзінің жалақы мен бағаны бақылау жүйесін Инфляцияға қарсы кеңес арқылы енгізді. Сайлау науқаны басталғандағы сауалнамалар прогрессивті консервативтердің кем дегенде азшылық үкімет құратынын көрсеткенімен, олар шындығында онға жуық орынды жоғалтты. Консервативтердің науқанына басқа да факторлар әсер етті, соның ішінде Стенфилд Трюдо үкіметіне сенімсіздік білдіргеннен кейін берген нашар сұхбаты, онда ол алдағы сайлауға қатысты консервативтердің саясатын атауға батыл болмады, содан кейін науқан кезінде журналистермен доп ойнауға тырысқандағы сәтсіз фотосурет. Дэвид Льюис басқарған Жаңа демократиялық партия халықтың дауысында екі жарым пайызға жуық жоғалтты, бірақ Парламенттегі орындарының жартысына жуығын жоғалтты. Бұл партия тарихындағы ең нашар нәтиже болды, тек 1993 және 2000 жылдардағы көрсеткіштер одан да нашар болды. Олар негізінен Британдық Колумбиядағы дауыс берудің төмендеуінен зардап шекті. Екі жыл бұрын провинцияда көпшілік дауыс пен орынды жеңіп алғаннан кейін, ЖДП бұл сайлауда толығымен жойылып, екі орыннан басқа барлық орындарын жоғалтып, либералдар мен консервативтерден шалқап артта қалды. Олардың нашар көрсеткіштеріне Льюис сайлау алдында, егер тағы да азшылық парламенті құрылса, Стэнфилдті Трюдодан жоғары қоятынын айтқандығы себеп болды, бұл солшыл сайлаушыларды консервативтерді биліктен ығыстыру үшін либералдарға дауыс беруге итермелеуі мүмкін еді, сондай-ақ провинциялық Британдық Колумбия үкіметінің Дэв Барретт енгізген танымал емес минералдық салығы да себеп болды, бұл Барретт үкіметінің келесі жылғы провинциялық сайлаудағы сүресіз жеңілісіне әкелді. Реал Кауэтт басқарған Канаданың әлеуметтік-кредиттік партиясы 11 орынға дейін төмендеді, Парламентте партия ретінде танылу үшін қажетті орындардан бір орын кем болды (соның салдарынан зерттеу қаражаты мен парламенттік комитеттерге қатысу құқығына ие болды). Дегенмен, бұл мәртебе үкіметтегі либералдар тарапынан партияға берілді, олар әлеуметтік-кредиттік партияның қолдауы консервативтердің есебінен түскенін сендірді. Нью-Брансуикте тәуелсіз кандидат Леонард Джонс бір орынды жеңіп алды. Монктонның бұрынғы мэрі Джонс прогрессивті консервативтердің кандидатурасын алды, бірақ ПК партиясының басшысы Стенфилд Джонстың кандидатурасына қол қоюдан бас тартты, өйткені ол ПК партиясы қолдаған ресми екі тілділікке қарсы болды. Джонс Монктон қаласында француз тілінде қызмет көрсетуге қарсы болды, бірақ қала халқының 30 пайызы франкофондарды құрады. Джонс тәуелсіз кандидат ретінде қатысып, жеңіске жетті. Сайлаудан кейін әлеуметтік-кредиттік партияның басшысы Кауэтт Джонсты Сокред фракциясына қосылуға шақырды, бұл партияға ресми мәртебе алуға жеткілікті мүшелерді берер еді. Кауэтт шақыруын Джонстың бастауыш мектептерде екі тілде білім беруді қолдауымен негіздеді. Джонс Кауэтттің шақыруын қабылдамай, тәуелсіз депутат ретінде отырды. Төрт ірі партияның басшыларының ішінде тек Трюдо ғана бес жылдан кейін келесі федералды сайлауда билікте қалатын болды. Стенфилд либералдарды үш сайлауда жеңе алмағандықтан, басшылықтан кетуге қысым көрсетілді және ол 1976 жылы Джо Кларкпен ауыстырылды. Льюис өзінің орындығынан айырылып, сайлаудан кейін бір жыл ішінде басшылықтан кетуге мәжбүр болды (бірақ кейін ол 1975 жылы зейнеткерлікке шығуға ниеттенгені белгілі болды, өйткені ол жасырын түрде лейкемиямен күресіп жүрген еді); Эд Бродбент бастапқыда оны уақытша басшы етіп тағайындады, кейін тұрақты басшы болып сайланды. Қазалыдағы жарақаттарына байланысты сайлауда шектеулі рөл атқарған Кауэтт 1976 жылдың соңында Сокредтердің басшылығынан кетіп, көп ұзамай қайтыс болды; алдағы жылдары бірқатар басшылар партияны басқарды, нәтижесінде Фабиен Рой келесі сайлауға оларды жетектеді.

The previous election had resulted in the Liberals emerging as the largest party, but far short of a majority, and only two seats ahead of the Progressive Conservatives. They were able to form a government with the support of the New Democratic Party, but the NDP withdrew their backing in May 1974 and voted with the Progressive Conservatives to bring down Trudeau's government in protest of a budget proposed by finance minister John Turner, which the opposition parties felt did not go far enough to control spiralling inflation. The issue of inflation would become key in the election campaign. Stanfield had proposed a "90 day wage and price freeze" to break the momentum of inflation. Trudeau had ridiculed this policy as an intrusion on the rights of businesses and employees to set or negotiate their own prices and wages with the catch phrase, "Zap! You're frozen!" In 1975, Trudeau introduced his own wage and price control system under the auspices of the Anti Inflation Board. While polls at the election campaign's outset had projected that the Progressive Conservatives would at least win a minority government, they in fact lost nearly a dozen seats. The Conservative campaign was also hurt by other factors, including Stanfield giving what was considered to be a poor interview immediately after the vote of no confidence in Trudeau's government, in which he could not name any potential Tory policies for the forthcoming election, and then by a bungled photo op later in the campaign when he attempted to play catch with some assembled journalists, only to fumble and drop the football. The New Democratic Party, led by David Lewis, lost less than two and a half percentage points in the popular vote, but lost almost half of their seats in the House of Commons. It was the worst result in the party's history up until that point, with only their performances in 1993 and 2000 to date being worse. They were hurt principally by the collapse of their vote in British Columbia; having won the popular vote and most seats in the province two years prior, the NDP were almost totally wiped out there during this election, losing all but two of their seats and finishing a distant third behind the Liberals and Tories. Their poor showing was blamed primarily on Lewis strongly hinting prior to the election that he would back Stanfield over Trudeau in the event of another minority parliament which may have caused left wing voters to vote for the Liberals in order to keep the Tories out of power and also by an unpopular mineral tax introduced by the provincial British Columbia government of Dave Barrett, which would lead to Barrett's government suffering a landslide loss in the following year's provincial election. The Social Credit Party of Canada, led by Réal Caouette, began to lose ground, and fell to 11 seats, one short of the number required to be recognized as a party in the House of Commons (and therefore qualify for research funds and parliamentary committee memberships). This status was nonetheless extended to the party by the governing Liberals, who believed that Social Credit's support came primarily at the expense of the Tories. One seat was won in New Brunswick by independent candidate Leonard Jones. Jones, the former mayor of Moncton, had secured the Progressive Conservative nomination, but PC leader Stanfield refused to sign Jones' nomination papers because he was a vocal opponent of official bilingualism, which the PC Party supported. Jones had opposed providing services in French in the City of Moncton even though 30% of the city's population was francophone. Jones ran and won as an independent. After the election, Social Credit leader Caouette invited Jones to join the Socred caucus, which would have given that party enough members for official status. Caouette justified the invitation on the basis that Jones agreed with providing bilingual education at the primary school level. Jones declined Caouette's invitation, and sat as an independent. Of the four major party leaders, only Trudeau would remain in place for the following federal election five years later. Stanfield, having failed to defeat the Liberals in any of his three elections as leader, faced pressure to stand down and eventually did so in 1976, being succeeded by Joe Clark. Lewis' position was rendered untenable by the loss of his own seat, and he was forced to stand down within a year of the election (though it later transpired that he had intended to retire in 1975 regardless of the election result, as he had secretly been battling leukaemia); Ed Broadbent initially replaced him as interim leader, and was subsequently elected to the position permanently. Caouette, who had only been able to play a minimal role in the election due to injuries sustained in a snowmobiling accident, stood down as leader of the Socreds in late 1976 and died not long afterwards; a succession of leaders took charge in the years ahead, ultimately leaving Fabien Roy as the man who would lead them into the next election.

Облыс бойынша нәтижелер

Партия атауыBCABSKMBONQCNBNSPENLNTYKTotalLiberal Орындықтар:8 3 2 55 60 6 2 1 4 141 Халықтық дауыс:33.8 24.8 30.7 27.4 45.1 54.1 47.2 40.7 46.2 46.7 24.7 33.5 43.2 Прогрессивті консервативті Орындықтар:13 19 8 9 25 3 3 8 3 3 1 95 Дауыс:41.9 61.2 36.4 47.7 35.1 21.2 33.0 47.5 49.1 43.6 33.2 47.1 35.5 Жаңа демократиялық партия Орындықтар:2 2 2 8 1 1 16 Дауыс:23.0 9.3 31.5 23.5 19.1 6.6 8.7 11.2 4.6 9.5 42.1 19.5 15.4 Әлеуметтік несие Орындықтар: 11 Дауыс:1.2 3.4 1.1 1.1 0.2 17.1 2.9 0.4 0.1 5.1 Тәуелсіз Орындықтар: 1 Дауыс:0.1 0.2 0.1 0.1 0.1 0.3 8.1 0.1 0.4 Барлық орындықтар:23 19 13 13 88 74 10 11 4 7 1 1 264 Орын жеңбеген партиялар: Белгісіз Дауыс:xx 1.0 0.1 0.1 0.3 0.1 0.2 Дауыс:0.1 0.1 0.1 0.1 0.1 0.4 xx 0.1 0.2 Дауыс:0.3 0.1 0.1 0.1 0.1 0.1 0.1 Қайта тіркелмегендер Дауыс: xx xx 0.1 xx

xx – халықтық дауыстың 0.05% аз.