Кіріспе

Изола-дель-Джильо (Isola del Giglio; Igilium) – Италиядағы Тиррен теңізіндегі арал және коммуна (муниципалитет), Тоскана жағалауында орналасқан, Гроссето провинциясының құрамына кіреді. Арал Тоскана архипелагындағы жеті аралдың бірі және Арчипелаго Тоскано ұлттық паркінің ішінде жатыр. Giglio итальян тілінде "лилия" деген мағынаны білдіреді, атауы Медичи Флоренциясының символикасына ұқсас болғанымен, бастапқыда аралдың латынша атауы Igilium-нан шыққан, ал ол көршілес Капрая аралының ежелгі грекше атауы Αἰγύλιον (латынша Aegilium) және αἴξ ("ешкі") сөзімен байланысты болуы мүмкін. 2012 жылы "Коста Конкордия" круиздік кемесі аралдың жағалауынан апатқа ұшырап, суға батты.

География

Арал Монте-Аргентарио мүйісінен теңіздің бір бөлігімен бөлінген. Көбінесе таулы, ол негізінен граниттен тұрады және Погжио делла Паганаға дейін көтеріледі. Жер бетінің 90 пайызы Жерорта теңізі өсімдіктерімен жабылған, үлкен қарағай ормандарымен және көптеген жүзімдіктермен кезектеседі, бұл жергілікті "Ансонако" шарабын өндіруге мүмкіндік береді. Жағалауы ұзын, тасты, тегіс жартастардан және бірнеше шығанақтардан тұрады: Аренелла, Каннелл, Кальдан және Кампезе, ең ірісі – сол аттас шағын ауылымен бірге. Әкімшілік бірлікке Гильо және Джаннутри аралдары кіреді. Басты аралда үш негізгі елді мекен орналасқан: Giglio Porto (G. Порт), шығыс жағалауда орналасқан және портты қамтиды. Ол Чиеза, Молетто және Сарацено аудандарына бөлінген. Giglio Castello (G. Қалашық), екі басқа елді мекеннің арасындағы төбеде орналасқан және бекіністің әсем қабырғаларымен ерекшеленеді. Ол Касаматта, Центро, Цистерна және Рокка аудандарына бөлінген. Giglio Campese, солтүстік-батыс жағалауында орналасқан және қазіргі заманғы теңіз курорты болып табылады.

Тарих

Қазіргі арал шамамен 4,5-5 миллион жыл бұрын пайда болған және Тас дәуірінен бері қоныстанған. Кейіннен ол, әдетте, этрус әскери бекінісі болған. Римдіктер кезінде ол Aegilium Insula немесе Igillia Insula деп аталды. Бұл Тиррен теңізінде маңызды база болды және Юлий Цезарь өзінің "De Bello Civili" еңбегінде, Плиний, Помпоний Мела және біздің заманымыздың V ғасырындағы ақын Рутилий Клавдий Наматиан қысқаша айтқан. 805 жылы аралды Ұлы Карл Римдегі Тре Фонтан монастыріна сыйлады, ал кейіннен ол Альдобрандески, Панноккиески, Каетани және Орсини отбасыларына, сондай-ақ Перуджа муниципалитетіне тиесілі болды. 1241 жылы император Фредерик II-нің Сицилия және Пиза флоты Джильо шайқасында Генуя флотын талқандады. 1264 жылдан бастап Изола-дель-Джильо Пизаның билігінде болды, содан кейін испан флоты басып алғаннан кейін, ол 1558 жылы Медичи отбасына өткен Пий II-нің немересі Антонио Пиколоминиге берілді. Арал бірнеше сарацин шабуылына ұшырады, ол тек 1799 жылы аяқталды. 1646 жылдың 14 маусымында Жан-Арман де Майле Брезе Орбетелло шайқасында, күн батқанда, өз флагманы "Гранд Сент-Луи" кемесінде қаза тапты. 2020 жылдың шілдесінде арал COVID-19 ісінің тіркелмегеніне байланысты әлемдік назар аударды. Тарихымен қатар, арал әрқашан минералды кендерімен мәшһүр болды: Римдегі көптеген бағаналар мен ғимараттар Гиглизе гранитінен салынған.

Негізгі көрікті жерлер

Аралда Гиглио Порто (Гиглио порты) ауданында Домиций Аенобарбтың римдік вилласының қалдықтары сақталған. Бір кезде болған Диана ғибадатханасының іздері қазір көрінбейді. Гиглио Кастеллодағы (Гиглио қамалы) Сан-Пьетро Апостоло шіркеуінде скульптор Джанболоньяға жатқызылатын піл сүйегінен жасалған айқыш бар. Арал ерте темір дәуіріне, шамамен б.з.д. 600 жылға дейінгі этрус кемесінің құлау орыны болып табылады. Кеменің жүгіне мыс және қорғасын құймалары, темір ошалар, амфоралар және коринфтік шлем кірген. Тіпті, қалам үшін ағаш тақташа және қаламсап та сақталған. Қазіргі таңда табылған заттардың көбі жоғалып кеткен.

Көлік

Изола-дель-Джильо Тосканамен "Toremar" және "Maregiglio" кеме компанияларына тиесілі паромдар арқылы байланысты, олар күн сайын Порто-Санто-Стефанодан кетеді.

Коста Конкордьяның ұшақпен қону оқиғасы

2012 жылы 13 қаңтарда «Коста Конкордия» круиздік лайнері аралдың жағалауына жақын жерде қағылып, құлағаннан кейін арал ұзаққа созылған халықаралық БАҚ назарына ілікті. 4200-ден астам жолаушы мен экипаж мүшесінің көпшілігі құтқарылып, аралға және материкке жеткізілді. 32 адам қаза тауып, 64 адам жарақат алды. Арал тұрғындары дереу көмекке келді, ыстық сусын мен жамылғылар ұсынды, көптегендер үйлерін құрбан болғандарға ашты. 2000 құтқарушы жұмысшының келуі аралдағы өмірді жандандырды, және көптеген жұмысшылар арал тұрғындарымен жақын қарым-қатынас жасады. Кейбір жергілікті әйелдер жаңа серіктестерімен аралдан кетіп қалды. Кемені алып тастау жұмыстары 2013 жылы басталды және 2014 жылдың шілдесінің соңында аяқталды. Кемені тіктеп тұрғызу үшін жүзбе құрылғылары бекітіліп, содан кейін көтерілді. Одан кейін ол Женева портына сүйретіліп, мақұлдауға жіберілді.

Халықтық көркем әдебиетте

2007 жылы Федерико Моччианың «Кешір, бірақ мен сені сүйем» атты итальяндық, ең көп сатылған романтикалық романында осы аралдағы маяқта тұратын жұбайлар туралы айтылады. Бұл орын «Монте-Кристо графы» романындағы «Фараон» кемесінің капитаны теңізге қойылған жері болып табылады.