Кіріспе

Финляндияның 1809-1917 жылдардағы билеушісінің атағы – Финляндияның Ұлы князі (немесе Ұлы шаһзадасы, [[Fürst, ) шамамен 1580 жылдан 1809 жылға дейін көптеген швед монархтары қолданған атақ болды. 1809-1917 жылдар аралығында бұл атақ, сондай-ақ Ресей императоры болған, автономиялы Ұлы Финляндия герцогтігінің билеушісінің ресми атағы еді. Ағылшын тіліндегі атақтың анахроникалық әйел түрі – Финляндияның Ұлы герцогинясы (link=no, ). Бұл атақты швед патшайымдары Кристина мен Ульрика Элеонора ғана қолданды. Швеция тағына таласқан бірнеше ханзада да Финляндияның Ұлы князі атанды. Сол жылдары Иоган Ресейдің патшасы Иван IV ("Қорқынышты Иван") -мен, оның көптеген ежелгі орыс княздықтары мен провинцияларының Ұлы князі ретіндегі ұзақ тізімімен дауласып жүрді. Иоганның атынан Ұлы князь атағын қолдану – Швецияның егемендігіндегі оның күшті беделін көрсету үшін жасалған қарсы қадам болды, сонымен қатар көпұлтты мемлекетке теңестіру мақсатында қолданылды. Финляндиямен қатар Карелия, Ингрия және Ливония да қосылды, олардың барлығы Швеция мен Ресей шекарасында орналасқан. Жаңа атақтың алғаш рет қолданылуы Иван патшамен байланыс жасау кезінде болды деседі. Келесі 140 жыл бойында бұл атақты Иоганның швед тағындағы мұрагерлері қолданды, бірақ 1607-1611 жылдары Карл IX финдерді өзі билеген көптеген халықтардың бірі деп санады. Атақтың нақты мағынасы болмағандықтан, ол көбінесе ресми шараларда, көптеген басқа корольдік атақтармен бірге қолданылды. Бұл атақты соңғы рет қолданған швед монархы – 1720 жылы тақтан басқан патшайым Ульрика Элеонора болды. Алайда 1802 жылы король Густав IV Адольф бұл атақты жаңа туған ұлы, принц Карл Густавқа берді, ол үш жылдан кейін қайтыс болды.

Ресей дәуірі 18091917

Швеция мен Ресей арасындағы Фин соғысы кезінде, оккупацияланған Финляндияның төрт қабаттары 1809 жылдың 29 наурызында Порвоо сейміне жиналып, бұрын соғыс кезінде-ақ «Финляндияның Ұлы Герцогі» атағын көптеген атақтарына қосып алған Ресей императоры I Александрға адалдық серт берді. Швецияның соғыста жеңілгенінен кейін және 17 қыркүйекте 1809 жылы Фредрикшамн шартына қол қойылғаннан кейін, Финляндия белгілі бір жағынан автономиялы Ұлы Герцогтыққа айналды, Ресей империясымен бейресми, нақты одақ құрды. Финляндияның императорлық Ұлы Герцогі өзі тағайындаған генерал-губернаторы және Ұлттық Сенат арқылы Финляндияны басқарды. Ешбір Ұлы Герцог Финляндияны өз құқығымен жеке мемлекет деп тікелей мойындамаса да, ел 1917 жылы тәуелсіздік алғанға дейін өзін-өзі басқарудың жоғары деңгейін иеленді.

1917 жылдан бері тәуелсіздік

Финляндия 1917 жылғы 6 желтоқсанда тәуелсіз мемлекет деп жарияланды. 1918 жылғы Азамат соғысынан кейін, 9 қазаннан 14 желтоқсанға дейін Финляндияны монархияға айналдыруға қысқа мерзімді әрекет жасалды. 1919 жылы Финляндия республика болып жарияланды. Осыдан бері елде монарх атақтарының барлығы қолданыстан шықты.