Кіріспе

Токиодағы парк, Жапония. Уэно паркі (上野公園) – Токио қаласының Тайто ауданындағы кеңістігі мол қоғамдық саябақ. Бұл саябақ 1873 жылы бұрын Қанай-дзи храмына тиесілі болған жерлерде құрылған. Еліміздің алғашқы қоғамдық саябақтарының бірі ретінде, ол Мейдзи дәуірінің басындағы халықаралық тәжірибелерді қабылдау және сіңіру үрдісінің аясында, батыс үлгісінде негіделген. Көптеген маңызды музейлерге үй иесі болған Уэно паркі көктемде гүлдәуір шілтесі мен ханами мерекесімен де әйгілі. Соңғы жылдары саябақ пен оның тартымдылықтарына жылына он миллионнан астам адам келіп, оны Жапониядағы ең танымал қалалық саябаққа айналдырды.

Тарих

Уэно паркі 1625 жылы Едо қаласының солтүстік-шығысындағы «шайтан қақпасы» деп аталатын, бағытталмаған жағында құрылған Канеи-джи храмына тиесілі жерді алып жатыр. Храм ғимараттарының көп бөлігі 1868 жылы Бошин соғысы кезінде Уэно шайқасында, Токугава сёгунатының күштері императорлық билікті қайта орнатуды көздеген күштерге жеңілген кезде қирады. Сол жылдың желтоқсан айында Уэно төбесі Токио қаласының меншігіне өтті, бірақ 1639 жылғы бес қабатты пагода, 1631 жылғы Киёмидзу Каннон-до (немесе Шимидзу-до) және осыған жуық уақытта салынған бас қақпа (барлығы Жапонияның маңызды мәдени мүліктері ретінде танылған) сақталды. Аймақты медициналық мектеп немесе аурухана ретінде пайдалану туралы әртүрлі ұсыныстар жасалды, бірақ голланд дәрігері Бодуин осы аумақты паркке айналдыруды ұсынды. 1873 жылдың қаңтар айында Дайдзёкан қоғамдық парктер құру туралы жарлық шығарды, онда «Токио, Осака және Киото сияқты префектураларда адамдар барып, тамашалай алатын тарихи орындар, көркем көріністер, демалыс және сауығу орындары бар, мысалы, Сэнсо-джи және Канеи-джи» делінген. Бұл әлемдегі алғашқы ұлттық парк – Йеллоустоун құрылғаннан кейінгі жыл болды. Сол жылы Уэно паркі Шиба, Асакуса, Асукаяма және Фукугава парктерімен бірге құрылды. Алғашқыда ол Ішкі істер министрлігінің Мұражай бюросы, содан кейін Ауыл шаруашылығы және сауда министрлігінің басқаруында болды, кейін Императорлық үй шаруашылығы министрлігіне берілді. 1924 жылы Хирохитоның үйленуіне орай Уэно паркі император Тайшо тарапынан Токио қаласына сыйға тартылды және осы күнге дейін сақталған «Уэно Онши Коэн» (上野恩賜公園) – «Уэно императорлық сыйлық паркі» деген ресми атауын алды. Парктің орталық аралында Бива көліндегі Чикубу аралының үлгісі бойынша салынған Бензайтен құдайына арналған киіз үй орналасқан. Бұл аймақта бір кезде қазіргі заманғы «махаббат қонақ үйлеріне» тең келетін «кездесу шайханалары» көп болған. Лотос тоғаны 1949 жылы қайта жаңартылды, бірақ 1968 жылы жаңа метро желісі салынуы кезінде оның көп бөлігі жартылай кептіріліп қалды.

Мәдениет нысандары

Уэно саябағында бірнеше мұражай орналасқан. Жапон тіліндегі "мұражай" және "өнер" сөздері Мейдзи дәуірінде (1868 жылдан бастап) Ивакура миссиясы мен Солтүстік Америка және Еуропаға жасалған алғашқы сапарлардан кейін Батыс тұжырымдамаларын қабылдау үшін пайда болды. Токио ұлттық мұражайы 1872 жылы жаңа Білім министрлігінің мұражай бөлімінің алғашқы көрмесінен кейін құрылды. Сол жылы Білім министрлігінің мұражайы ашылды, қазір ол Ұлттық табиғат және ғылым мұражайы. Батыс өнерінің ұлттық мұражайы 1959 жылы өнеркәсіпші (Kawasaki тобы) Мацуката Кодзироның коллекциясы негізінде құрылды; Мацуката коллекциясын Францияда қалдырды, ал француз үкіметі оны 1959 жылы Сан-Франциско келісімінен кейін қайтарды. Ғимаратты Ле Корбюзье салған, ол оны кеңейіп бара жатқан спиральға негізделген, шексіз өсу мұражайы тұжырымдамасын іске асыру үшін пайдаланған. Ол ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізуге ұсынылған. Басқа мұражайларға 1926 жылға дейін тарихы бар Токио қалалық өнер мұражайы және "Төменгі қала" мәдениетіне арналған 1980 жылғы Шитамачи мұражайы кіреді. Сондай-ақ, саябақ Жапон академиясы (1879), Токио көркемсурет мектебі (1889) және Токио музыка мектебі (1890) үшін де таңдалды. Токио "Бунка Кайкан" ғимараты 1961 жылы Эдо қаласының құрылғанына 500 жыл толуына орай опера және балет өнерлері үшін ашылды. Императорлық кітапхана 1872 жылы ұлттық кітапхана ретінде құрылып, 1906 жылы Уэно саябағында ашылды; Ұлттық диета кітапханасы 1948 жылы Чиодада ашылды және қазір ғимаратта Халықаралық балалар әдебиеті кітапханасы орналасқан.

Басқа ескерткіштер

Токугава Иэясу 1651 жылы салынған Уэно Тошо гуіде сақталған. Хиросима мен Нагасаки ескерткішінің жалыны: Токугава Иэясу Тошо гуй ғибадатханасына солтүстікке қарай апаратын жолдың оң жағында, 1945 жылдың тамызында Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Хиросима мен Нагасакиге тасталған атом бомбаларын еске алу үшін тұрақты жанған жалыны бар сұр тас ескерткіш орналасқан. Хиросима мен Нагасаки жалынының ескерткіші ядролық бомбалаудан кейін көп ұзамай Хошино қаласынан Тацуо Ямамото (1916–2004) бастамасымен Хиросимада құрылды. Кейін бұл жалын Нагасакиде жақылған жалынмен біріктірілді. 1968 жылы Токионың Шитамачи халқының қауымдастығы Уэно саябағындағы Тошо гу ғибадатханасының аумағында жалынды жағу туралы идея ұсынды. 1989 жылдың сәуірінде «Уэно Тошогуде жақылған Хиросима мен Нагасаки жалыны үшін қауымдастық» құрылды және ондаған мың адам бір жылдан астам уақыт бойы қаржы жинауға қатысты. Ескерткіш құрылысы 1990 жылдың 21 шілдесінде аяқталды. Ескерткіш тасына жазылған арнау сөзінде: «Біз осы А бомбасының жалынын мәңгі жағып тұруға міндеттенеміз, себебі бұл ескерткіш ядролық қаруды жою және бейбітшілікке қол жеткізу үшін бүкіл әлемдік халық қозғалысын күшейтуге септігін тигізеді деп сенеміз, ал бұл барлық елдердің халқы үшін ең маңызды міндет» делінген. Годзётен Джинья ғалым Сугавара но Мичизанге арналған, ал жанындағы Ханазоно Инари Джиньяда атмосфералық үңгірде қызыл түсті киімдері бар Инари түлкі мүсіндері орналасқан. Парктің ортасына жақын шағын төбеде Яёи дәуіріне жататын жерлеу орны бар. 1923 жылғы Ұлы Канто жер сілкінісінен кейін Саиго Такамори мүсініне жоғалған адамдар туралы хабарламалар ілінді.

Білім

Тайто қалалық білім беру басқармасы мемлекеттік бастауыш және негізгі мектептерді басқарады. Уэнокоэн 1-11 учаскелері Шинобугаока бастауыш мектебіне (忍岡小学校), ал 12-18 учаскелері Негиси бастауыш мектебіне (根岸小学校) бекітілген. Уэнокоэннің бір бөлігі (1-14 учаскелері және 15-17 учаскелерінің бір бөлігі) Уэно орта мектебіне (上野中学校) бекітілген, ал қалған бөлігі (18 учаскесі және 15-17 учаскелерінің қалған бөлігі) Шинобугаока орта мектебіне (忍岡中学校) бекітілген.

Қойшақтану

Көптеген үйсіз адамдар Уэно саябағында қоныстанған. Саябақтың ағаштар мен орманды бөліктерінде табылатын үйсіздер лагерлері шағын ауылдардың мөлшерімен салыстырылады, олардың ішкі құрылымы, мәдениеті және өзара көмектесу жүйесі бар. Ұзақ мерзімді паналары көбінесе көк брезентпен жабылған картоннан тұрады. Полиция кейде лагерьлерді бұзып, үйсіздерді қуады немесе қамауға алады, бірақ олар мүмкіндігінше қайта оралып жатады. Жапонияда үйсіздік заңсыз болғанымен, Токио және басқа қалаларда бұл мәселе кең таралған және үйсіздердің болуы қажеттілік ретінде қарастырылады.