1654 жылғы Англия-Голландия шартнамасы: Вестминстер келісімі

Кіріспе

1654 жылы Англия мен Голландия арасындағы келісім
Үшінші ағылшын-голландия соғысын аяқтаған келісім

Вестминстер келісім-шарты, ағылшын одақтастығының Лорд-протекторы Оливер Кромвель мен Нидерландтың Біріккен Штаттары арасында 1654 жылдың 5/15 сәуірінде қол қойылды. Келісім Бірінші ағылшын-голландия соғысын (1652–1654) аяқтады. Бұл келісім халықаралық арбитражды қазіргі заманның басында дауларды шешу әдісі ретінде енгізген алғашқы келісімдердің бірі болып ерекшеленеді. Голландия штаттарын оқшаулау туралы актіні қабылдауға міндеттейтін құпия бап Голландияның ішкі саясатында бірінші штадтгольдерліксіз кезеңде маңызды рөл атқарды.

Келіссөздер

Келісімді келісулер соғыс басталғанға дейін ұзақ бұрын басталды. Англия одақтастығы 1649 жылы ғана құрылған болатын, және жаңа мемлекет халықаралық мойындылықты іздеді. Голландия Республикасы сияқты бұрыннан қалыптасқан мемлекеттер "патша өлтірушілер" билеген, "жаңа келген" Англияға күдікпен қарады. Голландия Республикасы Англия азамат соғысында корольдік тарапты белсенді түрде қолдады, себебі штатгальдер Вильгельм II, Оранж принці мен ағылшын корольдік отбасы арасында туыстық байланыс болды. 1650 жылы Вильгельм II-нің қайтысы және Голландия Республикасында жаңа Штаттар партиясы режимінің құрылуы англо-голландиялық дипломатиялық қарым-қатынастардың жақсаруына мүмкіндік берді. Заңда көзделген бәсекелестіктің шектелуі ағылшын экономикасына, әсіресе ағылшын тұтынушыларына және Кариб теңізі мен Америка колонияларындағы өндірушілерге зиян келтірді деуге болады, мүмкін Гаагада оған дұрыс құрмет көрсетілмегендіктен ашуланған Сент-Джонның ықпалымен. === Осы уақытта екі елдің арасындағы қарым-қатынас шиеленісті күшейді, себебі ағылшын каперлерінің бейтарап голланд кемелеріне жасаған шабуылдарына жауап ретінде голландтар әскери-теңіз күштерін кеңейту бағдарламасын бастады, бұл өз кезегінде ағылшындарды (өз флотын жақында кеңейткендерін ескеретін болсақ) алаңдатты. "Ағылшын теңіздерінде" ағылшын туына салют беруге қатысты теңіз оқиғасынан кейін Бірінші ағылшын-голландия соғысы басталды және келіссөздер тоқтатылды.

Бейбітшілік келіссөздері

Лорд-протектор Оливер Кромвель мен Ұлы зейнеткер Йохан де Витт 1653 жылғы маусымда Лондонда бейбіт келіссөздерін ашуға келісті. Голландия үкіметі Бевернинг, Ниупорт (Голландия штаттары үшін), Ван де Перре (Зеланд штаттары үшін) және Йонгсталь (Фризеланд штаттары үшін) комиссарларынан тұратын делегация жіберді. Олардың ағылшын әріптестері Лоренс, Ламберт, Монтегю және Лисль болды. Келіссөздер 1652 жылы тоқтатылған жерінен басталды: голландиялықтар 36 баптарын қайталады және Америка колонияларына қол жеткізуді талап етті; ал ағылшындар өтемақы талаптарын қайта жаңартты және екі ел арасындағы саяси одақ туралы бұрын қабылданбаған ұсынысын қайта көтерді. Кромвель «екі ел өзінің ішкі заңдарын сақтап қалса» екі елдің «екі елдің өкілдерінен тұратын бір жоғары билік бағынышты болуы керек» және «екі елдің азаматтары өзара ешқандай айырмашылық немесе шектеусіз өздерінің құқықтарын пайдалана алуы керек» деген ұсыныс жасады. Бірінші талап қабылданды, бірақ екіншісі голландиялық елшілерге бастапқыда қабылдауға қиын болды, олар елдеріне оралды. Кромвель мен Де Витт арасындағы (Бевернинг өкілдік еткен) құпия келіссөздер ханзаденің шеттетілу мәселесі бойынша келісімге келді, бірақ Нидерландтың Бас штаты бұл туралы хабардар болған жоқ. Келісімге, Голландия штаттарының келісімді ратификациялау шарты ретінде, Голландия штаттарының жекелендіру актісі деп танылатын заңды қабылдауды талап ететін құпия бап қосылды, бұл келісім тек Голландия штаттарын ғана байланыстыратын болады. (Кромвель, 1654 жылғы 19/29 сәуір).

Салдары

Кері көріп қарағанда, келісімшарттағы ең маңызды ереже – "Шығарылу актісі" туралы құпия бап болды. Бұл құпия ашылғанда Голландия Республикасында саяси дағдарыс туды. Де Витт билігін сақтап, жағдай басылды. Шығарылу актісі Де Витт режимі аяқталғанға дейін, тіпті Реставрация оның күшін жойғаннан кейін де Голландияның ішкі саясатында әрекет етті. Сондай-ақ, ЕЭК Шығыс Үндістандағы сауда еркіндігінен толыққанды тоқтатылды (Бұл еркіндік британдық сауда үшін 1784 жылғы Париж шартында ғана қол жеткізілді, ол төртінші ағылшын-голландия соғысын аяқтады). Голландия 36 бап бойынша мақсаттарының көбін іске асыра алмады. Теңіздердегі еркіндік (голландиялық кемелерге қатысты), "тегін кеме, тегін тауар" принципі (соғыс кезінде бейтарап кемелердің қол тигізбеушілігі) және контрабанда түсінігін шектеу мәселелері 1667 жылғы Бреда және 1674 жылғы Вестминстер келісімдеріне дейін күтілуге тиіс болды. Екі мемлекеттің заңдарын және ережелерін бір-бірінің иеліктеріндегі саудагерлердің өзара құрметтеуі туралы мәселе голланд комиссары Ван де Перре келіссөздер кезінде қайтыс болғандықтан шешілмей қалды (Ол Голландияның Батыс Үндістан компаниясының жақтаушысы болды, ол Навигациялық заңнан ерекше зардап шекті және осылайша Голландияның Заңды жоюға немесе кем дегенде өзгертуге жасаған тырысының қозғаушы күші болды). Сондықтан бұл бап келісімде қалды, бірақ голландтар оны Навигациялық заңды мойындау ретінде түсіндіруге келіспеді. Голландтың бейбітшілік делегациясы Заңды жою туралы келіссөздер жүргізу үшін қалды, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Бұл принцип алғаш рет халықаралық келісімшартта қақтығысты шешу құралы ретінде келісілді. Голландтар 1650 жылғы Жаңа Нидерланд пен Коннектикут арасындағы шекараға қатысты Хартфорд келісімін ратификациялауға да қол жеткізе алмады. Сонымен қатар, голландтар келісімнің 13-бабында "Англия теңіздерінде" (яғни, негізінен Англия жоғалауында) "Елизавета патшайымның тұсында" ағылшын әскери кемелерінің туын салют етуді жалғастыруға уәде берді. Алайда, бұл Англияның осы "Англия теңіздеріне" деген құқығын мойындауды білдірмеді. Үшіншіден, келісімшарт екі елдің бірі белгілеген бүлікшілерді қуу туралы ережесін қамтыды. Бұл ең алдымен 1648 жылдан бері Республикада қарындасы Мэри мен күйеуі штадхолдер Уильям II сотында пана тапқан Чарльз Стюартқа бағытталған. Кейін ол Испан Нидерландысына көшуге мәжбүр болды. Иронияға орай, осыған ұқсас баптар Карл II өзі Республикамен 1662, 1667 және 1674 жылдары жасасқан келісімдеріне де енгізілуі керек еді, бірақ бұл жолы патша өлтірушілерге бағытталған. Шығыс Үндістандағы Рун аралы, 1623 жылдан бері ЕЭК-қа қарайтыны жарияланған, бірақ әскери жағынан күштірек V.O.C. оған үнемі бас тартқан, ресми түрде ЕЭК-қа берілді. Алайда, бұл берілім 1665 жылғы наурыз айына дейін іс жүзінде күшіне енбеді. Арал 1666 жылғы қарашада екінші ағылшын-голландия соғысы кезінде V.O.C. тарапынан қайта басып алынды және 1667 жылғы Бреда келісімшарты бойынша V.O.C.-қа берілді, оның орнына Жаңа Нидерланд берілді.

With hindsight, the most momentous provision in the treaty was the secret clause concerning the Act of Seclusion. When the secret eventually leaked, it caused a political crisis in the Dutch Republic. Eventually, De Witt was able to remain in power, and the furore subsided. The Act of Seclusion remained in effect, playing a part in Dutch internal politics, until the very end of the De Witt regime, even after the Restoration seemingly obviated its existence. and the E. I. C. remained in fact blocked from freedom of trade in the East Indies (this freedom for British commerce would be achieved only in the Treaty of Paris of 1784, ending the Fourth Anglo Dutch War). On the other hand, the Dutch realized few of the objectives in their 36 articles. Matters like the freedom of the seas (as regards Dutch shipping), the principle of "free ship, free goods" (the inviolability of neutral shipping in time of war), and the restriction of the concept of contraband, had to wait till the Treaty of Breda (1667) and the Treaty of Westminster (1674). The matter of the fraught phrase respecting the laws and ordinances of both states by each other's merchants in each other's dominions went by default when the Dutch commissioner Van de Perre died during the negotiations (He had been the champion of the Dutch West India Company which was especially hurt by the Navigation Act, and had therefore been the driving force behind the Dutch attempts to get the Act repealed, or at least amended). This clause therefore remained in the treaty, but the Dutch did not agree to interpret this as a recognition of the Navigation Act. Instead, the Dutch peace delegation remained behind to try and negotiate a repeal of the Act, but this effort was unsuccessful.) was first agreed on as a means of conflict resolution in an international treaty. The Dutch were also unsuccessful in obtaining ratification of the 1650 Hartford agreement concerning the border between New Netherland and Connecticut. Furthermore, the Dutch promised in art. 13 of the treaty to go on saluting the flag of English warships in the "English Seas" (i. e. mainly the English Channel) "as in the times of Queen Elizabeth." This did not, however, imply an admission of sovereignty of England over those "English Seas." Thirdly, the treaty contained the provision that rebels designated by either of the two countries were to be banished. This first of all targeted the pretender Charles Stuart, who had since 1648 found asylum in the Republic at the court of his sister Mary and her husband stadtholder William II. He subsequently had to move to the Spanish Netherlands. Ironically, a similar clause was to be included in the treaties Charles II himself concluded with the Republic in 1662, 1667 and 1674, after his Restoration, but then aimed at the regicides. The island Run in the East Indies, which had been claimed by the E. I. C. since at least 1623, but had always been denied to them by its rival, the militarily stronger V. O. C., was formally ceded to the E. I. C. This cession, however, did not take practical effect till March 1665. The island was taken back by the V. O. C. in November 1666 during the Second Anglo Dutch War and formally ceded to the V. O. C. by the Treaty of Breda in 1667 in part exchange for New Netherland.