Кіріспе

АҚШ құрғақ аймағындағы маскировкалық формасы. Шөлдегі шайқас формасы (DBDU) – АҚШ Қарулы күштерінің 1980 жылдардың басынан 1990 жылдардың ортасына дейін, ең әйгілісі Персия шығанағы соғысы кезінде қолданған құрғақ аймаққа арналған маскировкалық шайқас формасы. АҚШ әскері бұл үлгіден көп бұрын бас тартқанмен, 2020 жылдардың басында әлемнің көптеген әскерлерінде осы форма әлі де кеңінен қолданылуда.

Сыртқы келбеті

Шөлдегі шайқас формасы 1970 жылы жасалған және алты түсті шөл үлгісі немесе, жай тілде, «шоколадты чиптер» және «печенье қамыры» камуфляжы деп аталатын камуфляж үлгісін пайдаланады. Бұл камуфляж өзінің аты-жөнін шоколадты печенье қамырына ұқсағандығынан алған. Ол ақшыл қоңыр негізден тұрады, үстіне ашық жасылдың кең жолақтары және қоңырдың екі түсті кең жолақтары жатқан. Бұршақ тастар мен олардың көлеңкелерін имитациялау үшін қара және ақ дақтар шашырап орналасқан.

Тарих

Шоколадты фишкалармен жасыл түсті маскировка Персия шығанағындағы соғыс кезінде кеңінен танымал болғанмен, ол бастапқыда ондаған жылдар бұрын, 1962 жылы әзірленген. АҚШ армиясы бір күні араб-израиль қақтығыстарына араласу қажет болуы мүмкін деп есептей отырып, АҚШ-тың оңтүстік-батыс шөлдерін үлгі ретінде пайдалана отырып, сынақ нығайын жасады. Таяу Шығыстағы жағдайлар басылғаннан кейін, сынақ нығайы қолданудан шығарылды. 1979 жылы АҚШ-тың жедел жұмылдыру күштерінің (RDF) құрылуы, оның Таяу Шығыста жұмыс істеу және Парсы шығанағы аймағындағы АҚШ мүдделерін қорғау міндетімен, шөлді аймаққа арналған маскировка киімдерінің қажеттілігін қайта тудырды.

АҚШ әскері

1980 жылы Ирандағы американдық тұтқындарды құтқару миссиясына дейін шектеулі түрде шығарылған DBDU, ерекше болды. 1981 жылы ресми түрде қабылдағанда, 6 түсті шөл үлгісі тек шектеулі санда дивизия құрамындағы әскери қызметшілерге – мысалы, АҚШ-тың 82-ші және 101-ші әуе шабуылы жасаушы дивизияларына ғана берілді. Бұл дивизиялар 1980 жылғы желтоқсанда Египет пен Синай шөлінде өткен "Bright Star" жаттығуларына қатысты. DBDU 1981 жылдан 1992 жылға дейін АҚШ армиясының алғашқы толыққанды шөлдегі жауынгерлік киім үлгісі болды.

АҚШ теңіз жаяу әскерлері

Әскер сияқты, DBDU теңіз жаяу әскері "Жарқын жұлдыз" жаттығуларына қатысқанда көбінесе берілмейтін, бірақ 1985 жылға қарай олардың стандартты шөлдік жауынгерлік формасы болды. 6 түсті шөл үлгісі 1982 жылдан 1995 жылға дейін АҚШ Теңіз жаяу әскері корпусы қолданды.

АҚШ Әуе күштері

Алғаш рет 1982 жылы шөлді аймақтардағы қатысулары мен орналасулары үшін шығарылған DBDU, 1982 жылдан 1993 жылға дейін АҚШ Әуе күштерінің негізгі шөлдік формасы болды.

АҚШ Әскери-теңіз флоты

Өзінің бауырлас бөлімшелері сияқты, Әскери-теңіз күштері 80-жылдардың басында DBDU-ны шектеулі түрде жарақтандыра бастады және 1985 жылға қарай ол кеңінен қолданылатын стандартқа айналды. Ол 80-жылдардың басынан 90-жылдардың ортасына дейін Әскери-теңіз күштерінің шөлдегі негізгі жауынгерлік формасы болып қала берді.

АҚШ-тың жағалау күзеттері

1980 жылдардың ортасы мен соңында DBDU-ның қалған мәселелерін көрген соңғы құрылым – Жағалау күзеті болды.

Операциялық пайдалану

Алты түсті шөл үлгісі 1981 жылы орманды БДУ-мен бірдей кезеңде қолданысқа енді және 1980-ші жылдары Египетте екі жылда бір рет өткізілетін "Жарқын Жұлдыз" жаттығуларына қатысқан АҚШ әскерлері, сондай-ақ Египеттің Синай шөліндегі Көпұлттық күштер мен бақылаушыларға қарасты FORSCOM бейбітшілік сақшылары шектеулі мөлшерде киді. Бірақ Персия шығанағы соғысына дейін көптеп шығарылмады. Дегенмен, алты түсті шөлдік маскировканың 1981 жылға дейін де қолданылғанын көрсететін деректер бар. 1980 жылдың сәуірінде "Бүркіт тырнағы" операциясына қатысқан американдық әскери қызметшілердің суреттерінде осы маскировка үлгісі Ирандағы АҚШ елшілігі қызметкерлерін құтқаруға жасалған сәтсіз әрекетте қолданылған. Бұл үлгі Персия шығанағы соғысы кезінде американдық сарбаздарға ұнамады. Олардың пікірлері бойынша, дизайн жер бедерімен тым көп үйлеспейді, нәтижесінде маскировка тиімді жасырынуға мүмкіндік бермейді. Көрсетілген мәліметтерге сәйкес, үлгінің қараңғы бөліктері шөлдің күн сәулесінде ақшыл бөліктерінен гөрі көбірек қызып, жылуды ұзақ сақтайды. Алты түстің өндірісі үш немесе төрт түске қарағанда қымбатқа түседі, ал кез келген шөл жағдайына сәйкес келетін маскировканың қажеттілігі жаңа шөлдік маскировка формасына талап тудырды. АҚШ Армиясының Натик әскер орталығы іздеуді бастады. Таяу Шығыстан алынған құм мен топырақтың үлгілері оптикалық және инфрақызыл сәулелерді қайтару қабілеті бойынша өлшенді, содан кейін осы мәліметтер негізінде жеті сынақ үлгісі жасалды. Үлгілер 14 түрлі шөлдік аймақта бағаланып, ең жақсысы таңдалды. Нәтижесінде "Шөлдік маскировка үлгісі: жауынгерлік" 1990 жылы бекітілді, бірақ Персия шығанағы соғысы кезінде Сауд Арабиясына әскерлерді жібергенге дейін дайын болған жоқ. Осы себепті, АҚШ әскерлері наурыз барысында алты түсті БДУ киді. Сол соғыс кезінде генерал Норман Шварцкопфтың бастамасымен алты түсті Desert BDU ыстық шөлдік жағдайда жайлылықты арттыру мақсатында 100% мақтадан жасалған, күшейткіш панельдері жоқ құрылымда шығарылды. Барлығы 500 000 дана жақсартылған мақтадан жасалған БДУ тапсырыс берілді. Алайда, шығынға байланысты алты түсті Desert BDU Персия шығанағы соғысынан кейін көп ұзамай тоқтатылды.

Ауыстыру

Жаңа маскировка схемасы бойынша шөлдік BDU-дың алғашқы партиясы, жаушылық аяқталған кезде Таяу Шығысқа жол тартқан еді. Бұл үлгі 1990 жылдардың басында жаңа Desert Camouflage Uniform (DCU) ресми түрде қабылданып, ірі пастельді жасыл және ақшыл қоңыр түстердің үйлесімді қоспасынан, сирек орналасқан, жіңішке, қызғылт қоңыр дақтардан тұрды. Бұл дизайнды бейресми түрде "Кофе дағы" үлгісі деп атады. Екі үлгі де ауысу кезеңінде қысқа мерзімге қолданылды, ең әйгілісі – «Үміт қайтару» және «Готика жыланы» операциялары (кейбір АҚШ Армиясының рейнджерлері соңғы операция кезінде кейде үш түсті DCU-ны, ескі алты түсті үлгідегі kevlar шлем қаптарымен бірге киді. Сол киімді 2001 жылы Қала-и-Жанги шайқасында 10-шы тау дивизиясының сарбаздары да киген). 1995 жылғы «Жарқын жұлдыз» операциясында Үшінші армия қызметкерлері үш түсті форма кисе, Форт-Брэггтен (330-шы МКК) келген әскерлер 75 күндік оқу-жаттығуларға алты түсті форма киді. 2003 жылы Иракты басып алу кезінде АҚШ әскері DBDU қолданбады, оның орнына DCU-дың үш түсті үлгісін, ал MARPAT маскировка үлгісін аздап қолданды.

Мұра

2010 жылдардың басында шоколадты чиптер үлгісі АҚШ оны қолдануды тоқтатқаннан соң да әлем бойынша кеңінен қолданылып келеді. Далалық шайқас формасына ұқсас киім 2004 жылы таратылмас бұрын Ирак Ұлттық гвардиясына және Ирак қауіпсіздік күштеріне берілді. Оңтүстік Корея әскерлері 1993 жылдан бері шектеулі мөлшерде АҚШ-тың бастапқы дизайнындағы қара түсті қоңырмен ауыстыратын нұсқасын қолданып келеді; осы Оңтүстік Корея дизайны Біріккен Араб Эмираттарында да сынақтан өтті. Оман Ұлттық гвардиясы шоколадты чиптерді «амеба» үлгісімен араластырады, ал Сауд Арабиясы мен Кувейт Ұлттық гвардиялары шоколадты чиптердің сұр түрін қолданады. Сауд Арабиясы сондай-ақ сұр, қара және ақ «қалалық» нұсқаларын қолданады, ал полиция осы дизайнның көк түсті нұсқасын киеді; Палестина полициясы да көк шоколадты чиптер үлгісіндегі форма киеді. Оңтүстік Африканың «Әскер 2000» үлгісі АҚШ үлгісіне ұқсас. Ақ түсті тастарға қосымша, құмды, орташа қоңыр, шарап және сұрғылт жасыл түстерді қолданатын осы үлгінің көшірмесі Қазақстанда қолданылады.