Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейдің Томск облысындағы жабық қала. Северск – Томск облысындағы жабық қала, Томск қаласының солтүстік-батысында Том өзенінің оң жағасында орналасқан. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 108 590 адамды, ал 2002 жылғы халық санауы бойынша 109 106 адамды құрады. Бұрын ол Пятия Почтовы (1949 жылға дейін) және Томск-7 (1992 жылға дейін) деп аталған.
Closed city in Tomsk Oblast, Russia
the closed city in Tomsk Oblast
Seversk is a closed city in Tomsk Oblast, Russia, located northwest of Tomsk on the right bank of the Tom River. The population was 108,590 at the 2010 census and 109,106 at the 2002 census. It was previously known as Pyaty Pochtovy (until 1949) and Tomsk 7 (until 1992).
География
Қала Томск қаласынан солтүстік-батысқа қарай 15 шақырым қашықтықта, Том өзенінің оң жағасында орналасқан.
The city is located 15 kilometers (9.3 mi) northwest of Tomsk on the right bank of the Tom River.
Климат
Северск ылғалды континенталды климатқа (Кёппен климаттық жіктелімі Dfb) және жылы жазға ие. Жылдық орташа температура 0,6 °C (33°F) құрайды. Қаңтар айының орташа температурасы -21 °C (-6°F) мен -13 °C (9°F) аралығында. Шілде айындағы орташа температура 19,2 °C (67°F) құрайды. Жылдық жауын-шашын мөлшері 530 миллиметр (21 дюйм).
Seversk has a humid continental climate (Köppen climate classification Dfb) with warm summer. The annual average temperature is 0.6 °C (33°F). The average temperature in January is between 21 °C ( 6°F) and 13 °C (9°F). The average temperature in July is 19.2 °C (67°F). The total annual rainfall is 530 millimeters (21").
Тарих
1949 жылы құрылған, 1954 жылға дейін «Бесінші пошта» (Pyaty Pochtovy, Пя́тый Почто́вый) деп, ал 1992 жылға дейін «Томск-7» (Томск 7) ретінде белгілі болды. 1956 жылы қала мәртебесі берілді.
Founded in 1949, it was known as Pyaty Pochtovy (Пя́тый Почто́вый, lit. the Fifth Postal) until 1954 and as Tomsk 7 (Томск 7) until 1992. City status was granted to it in 1956.
Әкімшілік және муниципалдық мәртебе
Әкімшілік-аумақтық бөлініс жүйесінде, ол бес ауылдық елді мекенмен бірге Облыстық басқаруға бағынған Северск қаласы болып табылады – аудандармен тең статусқа ие әкімшілік бірлік. Муниципалдық бөлініс ретінде, Облыстық басқаруға бағынған Северск қаласы Северск қалалық округі ретінде құрылған.
Within the framework of administrative divisions, it is, together with five rural localities, incorporated as Seversk City Under Oblast Jurisdiction—an administrative unit with the status equal to that of the districts. As a municipal division, Seversk City Under Oblast Jurisdiction is incorporated as Seversk Urban Okrug.
Экономика
Северск қаласында 1954 жылы құрылған Сібір химия комбинаты орналасқан. Ол бірнеше ядролық реакторлардан және уран мен плутонийді бөлу, байыту және қайта өңдеуге арналған химиялық зауыттардан тұрады. 2003 жылдың наурызында Ресей мен АҚШ арасындағы Ресейдің плутоний өндіретін үш қалған реакторын жабу туралы келісімге сәйкес, плутоний өндіретін үш реактордың екеуі (Северск қаласындағы Сибирская атом электр станциясында орналасқан екеуі) жабылды. Ядролық қарулар осы жерде өндіріліп, сақталады. SGCE-де болған ең ауыр ядролық апаттардың бірі 1993 жылғы 6 сәуірде болды, онда жоғары радиоактивті ерітіндісі бар резервуар жарылды (Томск-7 жарылысын қараңыз).
Seversk is the site of the Siberian Chemical Combine, founded in 1954. It comprises several nuclear reactors and chemical plants for separation, enrichment, and reprocessing of uranium and plutonium. Following an agreement in March 2003 between Russia and the United States to shut down Russia's three remaining plutonium producing reactors, two of the three plutonium producing reactors (the two that are situated in Seversk, at the Sibirskaya Nuclear Power Plant) were shut down. Nuclear warheads are produced and stored on the premises. One of the most serious nuclear accidents at SGCE occurred on April 6, 1993, when a tank containing a highly radioactive solution exploded (see § Tomsk 7 explosion).
Үкімет
Қазіргі уақытта қалалық Дума төрағасы және қала әкімі Григорий Шамин, ол 2010 жылдан бері қызмет етеді. Қазіргі қала басшысы – Анатолий Абрамов, ол 2007 жылдың тамыз айынан бері қызмет етеді.
The current Chair of the City Duma and Mayor is Grigory Shamin, who has served since 2010. The current city manager is Anatoly Abramov, who has served since August 2007.
Құпия қала
1992 жылы президент Борис Ельцин мұндай қалаларға тарихи аттарын пайдалануға рұқсат бергенге дейін Северск Совет Одағындағы құпия қала болып келген. Оған дейін қала ресми карталарда көрсетілмеген еді. Кеңес қалаларындағы құпия объектілерге тән дәстүр бойынша, "Томск-7" (алдыңғысы "Пятый Почтовый" сияқты) атауы – бұл жай ғана пошталық индекс, ол қаланың Томск қаласына жақын орналасқандығын білдіреді. Көп жыл бойы қала тұрғындарына қалаға кіруге не шығуға шектеу қойылған. Северскіні қалдырғанда, тұрғындар арнайы кіру жолдамаларын бақылау-өткізу пунктінде тапсыруға міндетті болды және олар жұмыс істейтін немесе тұратын жерлерін талқылауға тыйым салынды. 1987 жылы Томскіде жұмыс істейтін немесе оқитын тұрғындардың саны көп болғандықтан, кейбір шектеулер жеңілдетілді. Қала әлі де сырттан келгендер үшін жабық. Қалаға кіру үшін алты бақылау-өткізу пунктінде кіру құжаттарын көрсету қажет. Қалаға сапар жасауға рұқсатты тиісті органдар келіп түскен өтініш арқылы немесе жақын туысқан сияқты жеке тұлғаның өтініші арқылы ғана беруге болады. Сапарлаушылар кіру жолдамаларын негізгі бақылау-өткізу пунктінен ала алады; 2007 жылдың мамырына дейін олар Томскідегі арнайы кеңсеге баруы керек болды.
Seversk had been a secret city in the Soviet Union until President Boris Yeltsin decreed in 1992 that such cities could use their historical names. The town had not been marked on the official maps until then. As was the tradition with Soviet towns containing secret facilities, the designation "Tomsk 7" (like its predecessor "Pyaty Pochtovy") is simply a postal code which implies that the place is located close to the city of Tomsk. For many years, residents have been restricted from entering or leaving the city. Upon leaving Seversk, residents had to surrender their special entry passes at the checkpoint and it was forbidden to discuss where they worked or lived. In 1987, some restrictions were lifted due to the large number of residents who worked or studied in Tomsk. The city still remains closed to non residents. There are six checkpoints where visitors must show entry documents. Permission to visit the city may only be granted by the appropriate authorities by a request of the institution being visited, or by a request of a private party such as a close relative. Visitors can apply for entry passes at the main checkpoint; prior to May 2007, they needed to visit a special office in Tomsk.
Томск-7 жарылысы
1993 жылы 6 сәуірде Томск-7 қайта өңдеу кешенінде ядролық апат болды. Плутоний-уран қоспасына азот қышқылы қосылған кезде қызыл майдың пайда болуынан резервуар жарылып кетті. Жарылыс күші шамамен 100 кг тротилге тең болды және жоғары деңгейдегі радиоактивті өңдеу бөлмесінің сыртқы қабырғасының үлкен бөлігін қиратты, нәтижесінде радиоактивті газ бұлты шықты. Желдің әсерінен бұл бұлт солтүстікке тарады, ал радиоактивті материалдың бір бөлігі көршілес Георгиевка ауылына төгілді. TIME журналы Томск-7 жарылысын әлемдегі 10 ең ірі ядролық апаттың бірі деп көрсетті. Халықаралық атом энергия агенттігі осы оқиғаны 3-ші деңгейдегі "ауыр инцидент" деп бағалайды.
There was a nuclear accident at the Tomsk 7 Reprocessing Complex on April 6, 1993, when a tank exploded due to formation of red oil, while nitric acid was being added to a plutonium uranium mixture. The explosion had a force of approximately 100 kg of TNT and blew out a large section of the exterior wall of the high level radioactive processing room, releasing a cloud of radioactive gas. The cloud was dispersed northwards by the wind, with some of the radioactive material settling over the neighboring village of Georgiyevka. TIME magazine has identified the Tomsk 7 explosion as one of the world's 10 "worst nuclear disasters". The International Atomic Energy Agency considers the event a Level 3 "serious incident".
Мәдениет
Северск қаласында тоғыз муниципалды мәдени-көркемдік мекеме, сондай-ақ көркемдік және эстетикалық бағыттағы балаларға арналған төрт қосымша білім беру орталығы бар. Әрі, Островский атындағы коммерциялық емес мәдениет үйі мен "Мир" кинотеатры да бар.
Seversk has nine municipal cultural and artistic institutions, as well as four establishments of additional education for children of artistic and aesthetic focus. There is also a nonprofit organization, Ostrovsky House of Culture, and a cinema called Mir.
Білім
Қалада ірі жоғары оқу орны – Северск мемлекеттік технологиялық академиясы, Мәскеу инженерлік-физика институтының бөлімшесі бар.
There is a major post secondary school in the city, the Seversk State Technological Academy, a branch of Moscow Engineering Physics Institute.