Кіріспе

Филиппик – белгілі бір саяси қайраткерді айыптауға арналған, жарықтана сөйленетін, қатты сынаған сөз немесе тілдесу. Бұл термин ең әйгілісі ежелгі әлемнің үш көрнекті шешенімен байланысты: ежелгі Афиналық Демосфен, Егде Катон және ежелгі Римнің Цицероны. Бұл терминнің өзі Демосфеннің б.з.д. 351 жылы Македониялық Филипптің империалистік мұражайларын айыптаған сөздерінен шыққан, кейін «Филиппикалар» деп аталған.

Грекия

Бастапқы "филиппиктер" классикалық Грекияның афиналық мемлекет қайраткері және шешен Демосфен тарапынан б.з.д. IV ғасырда Македонияның II Филиппіне қарсы бірнеше шабуыл ретінде айтылған. Саясаттанушылар оның "филиппиктер" артындағы мақсатына күмән келтіреді. Бірінші, екінші және үшінші "Филиппиктер" Демосфенге жатқызылған. Төртінші "Филиппик" де сақталған, бірақ авторлығы күмәнді.

Рим

Катон Үлкен де Филипп ұғымымен байланысты. Демосфен Македониялық Филиптің әскери ниеттері туралы ескерткендей, Катон да римдіктерге картагиндықтардың қауіп төндіретінін ескертті. Плутарх Катонның сөздерінің әдеттегі аяқталуын жазды: "Carthago delenda est" немесе "Карфаген жойылуы керек". Цицерон өз айыптауларын Демосфеннің сөздері үлгісінде жасады, және егер Марк Юний Брут кіші мен Цицерон арасындағы хаттар рас болса [ad Brut. ii 3.4, ii 4.2], Цицерон заманында кем дегенде бесінші және жетінші сөздер "Филиппикалар" деп аталды. Латын автор және грамматигі Аулус Геллиус оларды "Антоний сөздері" деп те атады. Цезарь қайтыс болғаннан кейін, Цицерон Цезарьді өлтіргендердің Антонийді өздерінің құлпынайына қоспағанына жеке өкініш білдірді және Антонийдің беделін түсіруге бар күшін жұмсады. Ол тіпті заңсыз әрекеттерге де қолдау көрсетті, мысалы, Гай Октавийдің, яғни Октавианның жеке армиясын заңдастыру. Барлығында, Цицерон екі жылдан кем уақыт ішінде он төрт "Филиппиканы" жариялады. Алайда, Цицеронның Антонийге ден қоюы оның құлдырауына себеп болды, өйткені ол Октавианның өзінің республикалық идеалдарына төнген қауіпін мойындамады. Цицеронның Антонийге жасаған шабуылдары кешірілмеді және ұмытылмады, нәтижесінде Цицерон б.з.д. 43 жылы жазаланды және өлтірілді. Оның басы мен қолы Рим форумында Октавиан, Марк Антоний және Лепидтің жаңа Триумвиратына қарсы шығуға батыл болатындарды үркіту үшін көпшілікке көрсетілді. Рим тарихшысы Тациттің айтуынша, "Филиппикалар", "Про Милоне", "Ин Катилинам" және "Ин Веррем" Цицеронды мәшһүр етті, ал оның саяси мансабының көп бөлігі осы еңбектердің нәтижесінде қалыптасты. Басқалар, Цицерон Цезарь алдында Лигарийді қорғаған "Pro Ligario" сөзі оның даңқын әкелді деп санайды.