Кіріспе
Цзи Лингюн (謝靈運; 385–433), сондай-ақ Кангль герцогы (康樂公) деп белгілі, Оңтүстік және Солтүстік династиялар дәуіріндегі ең көрнекті қытай ақындарының бірі және Алты династия поэзиясының белгілі шебері болған.
Xie Lingyun (; 385–433), also known as the Duke of Kangle (康樂公), was one of the foremost Chinese poets of the Southern and Northern Dynasties and a famous practitioner of the Six Dynasties poetry.
Өмір
Сье Линьюн Шығыс Цзиньнің соңғы кезеңіндегі ең беделді екі әулеттің – Сье және Ван әулеттерінің ұрпағы болды. Оның әкесінің әкесі генерал Ши Сюань еді, ол Фэй өзені шайқасында бұрынғы Цинь армиясын жеңіп, бұрынғы Цинь императоры Фу Цзяньның Цзиньді құлатуына кедергі келтірді, соның арқасында оңтүстік династиялық мемлекеттердің өмір сүруіне мүмкіндік туды. Оның анасының анасы Ван Мэнцзян, каллиграф, жазушы және мемлекет қайраткері Ван Сичжидің жалғыз қызы еді.
Туу және жастық шағы
Ол Хэнань провинциясының Янся ауданында дүниеге келді, бірақ әкесі ерте қайтыс болды. Сье Линьюнь сол кезде Циантанг деп аталатын, бірақ қазір Ханчжоу қаласында буддалық монах Ду Мин тәрбиеледі. Отбасының солтүстік төбедегі үйі террасаланған, жақсы жоспарланған және орналасқан жеміс бақтарымен, бақтармен, серуендеу жолдарымен және әсем павильондармен дамыған, бәрі де көрерменнің ләззатын сақтау және арттыру мақсатымен жасалған. Сье Линьюньнің жастық шағында оңтүстік төбе жабайы табиғаттың бір бөлігі ретінде қалды; бірақ екеуінің арасында егістік жерлер мен егіндер, сондай-ақ жабайы өсімдіктер мен жануарлар да болды. Тіпті оқшауланған отбасылық мүлік те осы аласапыран заманда қауіпсіз болмады; және үлкен көтеріліс басталғанда, отбасы елді тастап, төрт жыл бойы бас қаласы Цзяньканға (қазіргі Нанкин) салыстырмалы қауіпсіздік үшін көшті. Кейін ол шалғай аймақтағы лауазымға төмендетіліп, тиімді түрде Йонгчжаға (永嘉, қазіргі Уэньчжоу, Чжэцзян) жер аударылды. Бірақ бір жыл қызметтен кейін, денсаулығына байланысты отставкаға келіп, Шангудағы отбасылық үйіне қайтып келді.
Ықпал
Қытай пейзаждық поэзиясының (шаншуй поэзиясының) негізін қалаушы ретінде даңққа ие болған Кси Линьюньнің ұлы ақын ретіндегі беделі мың жылдан бері сақталып келеді. Ван Вэй мен Пей Дидің «Ванчуань жи» атты еңбегі Чанъань маңындағы Ванның меншігінің ландшафтық ерекшеліктерін суреттейді, бұл, әсіресе, Батыс көлі маңындағы меншігінің ландшафтын бейнелейтін Кси Линьюнь поэзиясының ықпалын көрсетеді.