Үнді классикалық музыка аспабы – Сурбахар

Кіріспе

Сурбахар (; ), кейде бас-ситар деп те аталады, Үндістан субконтинентінің хиндустани классикалық музыкасында қолданылатын қыллы аспап. Ол ситармен тығыз байланысты, бірақ одан төмен дыбыстайды. Аспаптың өлшеміне қарай, әдетте стандартты ситардан екі-бес толық тон төменде жатады.

Шолу

Сурбахардың ұзындығы 130 см-ден асады (51 дюйм). Ол құрғақ қабақтың резонаторы ретінде пайдаланылады және өте кең тақталары бар мойынға ие, бұл бір тақтада тарту арқылы октаваға дейін глиссандо немесе "меенд" жасауға мүмкіндік береді. Мойын тона немесе махагони ағашынан жасалған. Онда 3-4 ырғақты жіп (чикари), төрт ойнайтын жіп (ең кеңі 1 мм) және 10-11 қосымша жіп бар. Екі тіреуіш бар; ойнайтын жіптер үлкен тіреуіш арқылы өтеді, ол кішкентай тіреулермен таблиге бекітілген, олар жабыстырылған. Қосымша жіптер тікелей таблиге жабыстырылған кішкентай тіреуіш арқылы өтеді. Тіреуіштердің үстіңгі беті жіпке параллель және тербелген кезде жіптерге тиеді, бұл "джавари" деп аталатын шуылдау дыбысын тудырады. Аспаптың корпусы ситарға ұқсас, ол бір жағында оюлы беті бар үлкен құрғақ қабақтан жасалған және мойынға оюлы ағаш мойын тұғыры немесе "гулу" арқылы жалғастырылған. Ол сурбахарлардың көпшілігінде қабақ үлкен және 90 градусқа еңкейген, сондықтан қабақтың төменгі бөлігі аспаптың арт жағына қарай орналасқан, бұл терең емес және дөңгелек корпусты құрастырып, төменгі жиіліктерді күшейтеді. Музыкант жіптерді иілген болат сымнан жасалған, оң қолының көрсету саусағына бекітілген "мыжраб" деп аталатын медиатормен тартады. Сурбахарда алап, жор және джаланың дхрупад стилінде ойнау үшін алғашқы үш саусақта үш медиатор қолданылады. Дхрупад стилінде ситархани және маситхани гаттарды орындаудың орнына музыкант пахавадждың сүйемелдеуімен баяу дхрупад композициясын орындайды. Кейбір зерттеушілер сурбахарды 1825 жыл шамасында ойлап тапқандығын айтады. Ол кезде Сарасвати қасиетті құдайымен байланысты деп есептелетін вена, тек вена ойнаушылардың ұрпақтарына ғана үйретілген. Сурбахардың дамуы, әсіресе, венаға ұқсас төменгі диапазонды ойнауға деген ниетпен байланысты болды. Сурбахарды Омрао Хан Бэнкар ойлап тапқан, ал оның шәкірті Ғұлам Мұхаммед болған. Омрао Хан Бэнкар Рампурдың Уәзир Ханның атасы еді. Бұл өнертабыс Устад Сахабдад Ханға да жатқызылады. Жақындағы зерттеулер Лакхнаулық ситаршы Устад Гулам Мохаммедтің де өнертапқыш болуы мүмкін екенін көрсетті. Осы кезеңде Махакачапи Вина деп аталатын ұқсас аспаптың да бар екені белгілі.

The surbahar is over 130 cm (51 inches). It uses a dried gourd as a resonator, and has a neck with very wide frets, which allow a glissando or "meend" of as much as an octave on the same fret through the method of pulling. The neck is made out of toona, or mahogany wood. It has 3 4 rhythm strings (chikari), four playing strings (the broadest 1 mm), and 10 to 11 sympathetic strings. There are two bridges; the playable strings pass over the greater bridge, which is connected to the tabli with small legs, which are glued in place. The sympathetic strings pass over the smaller bridge which is directly glued on the tabli. The bridges have a slightly curved upper surface parallel to the string that the strings touch when vibrating, which results in a buzzing sound known as jawari. The body of the instrument is similar to that of a sitar, in that it is made of a large dried gourd with a carved wood face on one side and joined to the neck by a carved wooden yoke or "gulu". It differs in that most surbahars have a gourd that is larger and tilted 90º so that the bottom of the gourd is to the back of the instrument, creating a shallower and rounder body for an enhanced bass response. The instrumentalist plays the strings using a plectrum of bent steel wire, the mizrab, which is fixed on the index finger of the player's right hand. Three plectrums are used on the first three fingers to play the dhrupad style of alap, jor, and jhala on surbahar. In the dhrupad style, instead of performing the sitarkhani and masitkhani gats, the instrumentalist plays the slow dhrupad composition in accompaniment with pakhawaj. Some researchers believe that surbahar was invented around 1825. At the time, the veena, which is considered a holy instrument associated with the goddess Saraswati, was only taught to descendants of veena players. The development of the surbahar was due in part to the desire to play in a lower range similar to that of the veena. Surbahar was invented by Omrao Khan Beenkar and Ghulam Mohammad was his disciple. Omrao Khan Beenkar was the grandfather of Wazir Khan of Rampur. The invention is also attributed to Ustad Sahebdad Khan. Recent research shows that Lucknow based sitarist Ustad Ghulam Mohammed may also have been the inventor. A similar kind of instrument , known as the Mahakachhapi Vina, is also known to exist during that period.