Кіріспе

Барнегат шығанағы – Атлант мұхитының шамамен 68 км (42 миль) ұзындығындағы тұзды-әуе сулы саласы, АҚШ-тың Нью-Джерси штатындағы Оушен округінің жағалауында орналасқан. Ол Атлант мұхитынан Лонг-Айленд Бич мемлекеттік паркімен (жергілікті тілде "тосқаналы арал" деп аталады), сондай-ақ Джерси жағалауының танымал бөліктері – Лонг-Бич аралының солтүстік жағымен бөлінген. Шығанақты бірнеше шағын өзендермен толықтырады, олардың ішінде Томс өзені, Форкд өзені, Метедеконк өзені, Седар бұтағы, Ойстер бұтағы, Милл бұтағы, Вестекунк бұтағы және Таккертон бұтағы бар. Олардың барлығы ішкі жағалау бойындағы шағын сағалар арқылы шығанаққа құйылады. Томс-Ривер, Сильвертон және Форкд-Ривер қалалары өзен сағаларының бойында орналасқан. Шығанақ Барнегат шығанағы арқылы мұхитпен байланысады, оның жанында Барнегат маяғы тұр. Бұл шығанақ Атлант жағалау су жолының бөлігі болып табылады, солтүстік жағынан Point Pleasant каналы арқылы кіріп, оңтүстік жағынан Кішкентай жұмыртқалар порты арқылы Манахокин шығанағымен байланысады. Көп жағдайда Барнегат шығанағы Лонг-Бич аралының оңтүстік жағына дейін созылып, Кішкентай жұмыртқалар портын да қамтиды деп есептеледі. Құрлықтан түбекке үш көпір салынған: Мантолокинг көпірі – Брик қалашығынан Мантолокингке, ал Томас А. Матис және Дж. Стэнли Тунни көпірлері – Томс-Риверден Ортли жағасына дейін. Эдвин Б. Форсайттың Барнегат бөлігіндегі Ұлттық жабайы табиғат қорығы шығанақтың оңтүстік жағындағы ылғалды жерлерді қамтиды. Шығанақтың сыртында, түбекте Арал жағажай мемлекеттік паркі орналасқан. Шығанақтағы әртүрлі аралдар Ұлттық жабайы табиғат баспанасының немесе Седж аралдары мемлекеттік жабайы табиғат аймағының құрамына кіреді. Лонг-Бич аралының солтүстік шетінде Барнегат маяғы мемлекеттік паркі орналасқан.

Тарих

Барнегат шығанағы мен Барнегат шығанағын қоршаған аймақты Генри Хадсон 1609 жылы «Сулы үлкен көл сияқты көрінеді. Көлдің аузында көптеген сайлар бар, теңіз олардан шығарылып, оларға соғылады» деп сипаттаған. Голланд зерттеушілері 1614 жылы шығанақты бастапқыда «Barendegat» немесе «Толқындар шығанағы» деп атады, бұл су жолының күрделі арнасына сілтеме жасайды. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде шығанақ американдық каперлерге паналау орны болды. Шығанақ ұзақ жылдар бойы коммерциялық балық аулаудың маңызды орталығы болып келді. Томс-Ривер ауылы 19 ғасырда маңызды кит аулау порты болды. Балық аулау әлі де танымал болғанымен, Барнегат шығанағы демалыстық қайықпен жүзуге танымал орынға айналды. Шығанақтың су сапасы онымен қоректенетін өзендер мен арналардағы ластанудан нашарлаған. Шығанақтың су сапасын сақтау – бірнеше мемлекеттік және жеке ұйымдардың үздіксіз күш салуының нәтижесі. Бұл шығанақтың атақты жазушы Э.Б. Уайт өзінің 1937 жылы «The New Yorker» журналында жарияланған «The Family That Dwelt Apart» атты әңгімесі үшін тұрғын орын ретінде бейнелеген, бұл оның ұзаққа созылған «Ақылға сыймас мысалдар» сериясының үшінші әңгімесі болды. Кейіннен бұл әңгіме Канаданың Ұлттық кино кеңесімен Э.Б. Уайттың айтуымен «Бір-бірінен бөлінген отбасы» атты анимациялық фильмге бейімделді. Нью-Джерсиде туған Фрэнки Валлидің «My Eyes Adored You» әнінде «Барнегат көпірі мен шығанағы арқылы күнде үйге қарай жүру» туралы айтылады. 1975 жылдың 22 наурызында бұл ән Billboard тізімінде бірінші орынға шықты. The Trust for Public Land ұлттық жерді сақтау тобы Барнегат шығанағы аймағында екі он жылдан астам уақыт бойы аумақты қорғау бойынша үлкен жұмыс істеп келеді. Жақында Trust жаңа River to Bay Greenway жобасын бастады, оның басты мақсаты – Делавэр өзенінен Барнегат шығанағына дейін Нью-Джерсидің оңтүстігінде 70 мильдік (113 км) көп мақсатты демалыс маршрутын құру.

Мәселелер

2000 және 2010 жылдары ғалымдар мен тұрғындар балықтардың қырылуына, балдырлардың гүлдеуіне, еріген оттегі деңгейінің төмендеуіне, мекендеу ортасының жоғалуына, ұлулар популяциясының азаюына және Chrysaora quinquecirrha (теңіз жебесі) популяциясының өсуіне назар аударды, бұл негізінен тыңайтқыштардан шайылып түскен азоттың жоғары деңгейіне байланысты болды. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі шығанақтың денсаулығын жазда аптасына бір рет төрт нысанда сынақтар жүргізу арқылы бақылайды, осы кезде беткі сулар жоғары температураға жете алады. Сонымен қатар, қоғамдық мүшелер Лейси қаласындағы Ойстер Крик ядролық электр станциясында сақталатын радиоактивті материалдар мен жылулық ластанудың әсеріне қатысты алаңдаушылық білдірді. 1969 жылы салынған бұл станция бұрын АҚШ-тағы ең ескі пайдаланылып келген ядролық электр станциясы болды. Станция 2018 жылдың 25 қыркүйегінде тоқтатылды.

Ластану

2008 жылы Барнегат шығанағының Литтл-Эгг-Харбор аймағындағы 15 нысанда, оның ішінде Милл-Крик, Седар-Ран, Паркер-Ран сияқты жерлерде шөгінділердің ластану деңгейін зерттеу жүргізілді. Зерттеу барысында жалпы мұнай көмірсутектері, сынап, полиароматты көмірсутектер (ПАГ) және полихлорланған бифенилдер (ПХБ) өлшенді. АҚШ және Ұлыбритания ғалымдарының бірлескен тобы ТПХ мөлшерінің төмен екенін, ал сынаптың құрамы құрғақ салмақтың 1 кг-на 0,02-ден 2,61 мг-ға дейін ауытқуын көрсетті. Басқа аралдар: Кіші Седж аралы, Солтүстік-батыс Пойнт аралы және Марш Елдэр аралы. Олардың кейбіреулері жеке меншікте, ал кейбіреулері Нью-Джерси штатына тиесілі.

Поп-мәдениет сілтемелері

Франки Валлидің "My Eyes Adored You" әнінде мәтінде "Барнегат көпірі мен шығанағы арқылы" деп көрсетілген. "Сопранолар" телесериалында Тони Сопрано Барнегат шығанағында жиі тоқтайтын және орналасқан қайыққа ие.