Кіріспе

Француз саясаткері (туған 1965)

Ксавье Бертран (ɡzavje bɛʁˈtʁɑ̃; туылған 21 наурыз 1965) – француз саясаткері, 2015 жылғы аймақтық сайлаудан бері Hauts-de-France аймақтық кеңесінің президенті қызметін атқарады. Карьерасының басында Бертран 2005-2007 жылдары президент Жак Ширак басшылығымен Доминик де Вильпен үкіметінде денсаулық сақтау министрі болды, содан кейін 2007-2009 жылдары еңбек, әлеуметтік сақтандыру және ынтымақтастық министрі, ал 2010-2012 жылдары еңбек, жұмыспен қамту және денсаулық сақтау министрі болды. Ол 2007 жылы Николя Саркозидің президенттік науқанында маңызды рөл атқарды. 2017 жылдың 11 желтоқсанына дейін ол «Халықтық қозғалыс үшін одақ» партиясының, кейіннен «Республикашылар» партиясының мүшесі болды. Лоран Вокиез партия төрағасы болып сайланғаннан кейін ол партиядан «мүлдем кететінін» мәлімдеді.

Ерте өмір және білім

Бертран 1965 жылғы 21 наурызда Францияның Шампань-Арден аймағындағы Марн департаментіне қарасты Шалон-сюр-Марн қаласында дүниеге келген. Ол Реймс Шампань-Арден университетінде оқып, мемлекеттік құқықтан магистр дәрежесін, содан кейін жергілікті басқару саласындағы Жоғары мамандық білімі дипломын (DESS) алды. Бертран кәсіби жолын сақтандыру агенті болып бастады.

Бастапқы бастамасы

Он алты жасында Бертран Республика үшін митингке (RPR) ерікті түрде қатысып, тез арада саясатқа белсенді кірісті. 1992 жылы Бертран Пикардия аймағындағы Эна департаментінде Маастрихт шартына қарсы науқанды жетекшілік етті. Ол сол кезде Эна облысының Сент-Квентин қаласы әкімінің көмекшісі болған. Ол Париж Плажына ұқсас "Сент-Квентин жағажайларын" құрудың алғашқыларын жасады. 1997 жылдан 2002 жылға дейін ол Эна департаментінің сенаторы Жак Браконьенің парламенттік көмекшісі болды және 2002 жылдың 16 маусымында 18-ші шақырылымға (2002–2007) Эна департаментінің екінші сайлау округінен Ұлттық Ассамблеяға сайланды. 2003 жылы "Халықтық қозғалыс үшін одақ" (UMP) партиясының төрағасы Ален Жюппе оған "Францияны аралау" барысында зейнетақы реформасы мәселесін талқылауға және түсіндіруге жауапкершілік жүктеді. Ол осы заң жобасын Ұлттық Ассамблеяда қорғауға таңдалды. Сонымен қатар ол сол кездегі президент Жак Ширак пен премьер-министр Жан-Пьер Раффаринге адалдығын білдірген депутаттар тобы – "Компас клубының" мүшесі болды.

Үкіметтегі мансап

Осы кезеңде Бертран оңшыл саяси ортада жақсы қабылдауға ие болды. 2004 жылдың 31 наурызында Раффарин үшінші үкіметін тағайындағанда, Бертран денсаулық сақтандыру жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды. Өзінің аға министрі Филипп Дуст Блазидің басшылығымен ол денсаулық сақтандыру реформасын жүргізді. Кейіннен ол 2005 жылдың 29 мамырындағы референдумда Еуропалық Конституцияны ынталы түрде қолдады. Француз сайлаушыларының көпшілігі референдумда «жоқ» деп жауап бергеннен кейін Раффарин премьер-министр қызметінен кетті. Оның орнын баскан Доминик де Вильпен кезінде Бертран денсаулық сақтау жөніндегі аға министр болды, ал Дуст Блази сыртқы істер министрі болып қайта тағайындалды. Денсаулық сақтау министрі лауазымында оның қызметі Чикунгунья эпидемиясымен және 2004 жылы ратификацияланған қоғамдық орындарда темекі шегуге қарсы заңмен ерекшеленді. Бертран 2006 жылдың 29 қыркүйегінде UMP президенттік үміткері Николя Саркозиді қолдайтынын жариялады. 2007 жылдың 15 қаңтарында ол Саркозидің ресми өкілі болып тағайындалды. 26 наурызда ол үкіметтен кетіп, өзін толығымен сайлау науқанына арнады. 2007 жылдың 18 мамырында ол премьер-министр Франсуа Фийон үкіметінде Еңбек, әлеуметтік мәселелер және ынтымақ министрі болып тағайындалды. 2007 жылдың 19 маусымында Бертран Фийонның екінші үкіметінде, алғашқысы бір күн бұрын отставкаға кеткеннен кейін Еңбек, әлеуметтік мәселелер және ынтымақ министрі болып тағайындалды. Кейіннен ол 2010 жылдан 2012 жылға дейін Еңбек, жұмыспен қамту және денсаулық сақтау министрі қызметін атқарды.

Кейінгі мансап

2012 жылғы француз парламенттік сайлаудан кейін Бертран UMP парламенттік тобының төрағасы лауазымына кандидаттығын жариялады. Франсуа Фийонның қолдауына ие болғанымен, Кристиан Жакобқа қарсы өткен ішкі дауыста жеңіліске ұшырады. 2015 жылғы аймақтық сайлауда Бертран Марин Ле Пенді жеңіп, О-де-Франс аймақтық кеңесінің президенті болды. Фийон ісі кезінде 2017 жылдың наурыз айында Бертран Валери Пекресс, Кристиан Эстрози және тағы басқалармен бірге Ален Жуппенің Франсуа Фийонды 2017 жылғы француз президенттік сайлауында партияның үміткері ретінде алмастыруын қалады. 2020 жылы Бертран 2022 жылғы француз президенттік сайлауында қазіргі президент Эммануэль Макронға қарсы күресуге ниетті екенін мәлімдеді. 2021 жылдың басында француз және халықаралық БАҚ Бертранды оңшыл-орталық күштердің кандидат деп кеңінен таратты. 2021 жылғы сауалнамалар бойынша, ол Эммануэль Макрон мен Марин Ле Пеннен кейін үшінші орында тұрды. Алайда, партияның 2021 жылғы съезінде Эрик Сиотти, Валери Пекресс және Мишель Барньеден кейін төртінші орынға ие болды және кейіннен Пекресті қолдады. 2021 жылғы аймақтық сайлауда Бертран қайта сайланды. Ол О-де-Франс аймағында сайлаушылардың 52,37 пайызын алды, ал «Ұлттық Біріккендік» партиясынан Себастьен Чену 25,65 пайыз дауыс жинады. 2021 жылдың соңында Бертран «Nous France» консервативтік қозғалысын құрды. 2022 жылғы Республикалық партияның съезі алдында ол Бруно Ретайлоны партия төрағасы етіп ұсынды.

Ішкі саясат

Бертран Францияның орташа оңшылдарының өкілі саналады. Ол париждік элитадан алыс, ашық және қарапайым тілмен сөйлейтін қарапайым халық консерватизмін көрсетеді. 2021 жылғы Республикалық конгресске қатысты сауалнамаларда ол дәстүрлі консерваторлардың ішінде ең жоғары көрсеткішті көрсеткенімен, төртінші орынға жүйтті. 2013 жылы Бертран партиялық әріптестерімен бірге «Еуропа – Экология – Жасылдар» партиясымен бірігіп, Социалистік партия енгізген жаңа заңның конституциялық қайта қаралуын талап етті. Бұл заң үкіметтің телефон және интернет байланысы туралы мәліметтерді бақылау өкілеттіктерін кеңейтті. Алайда, науқанға соққы болды, UMP парламенттік тобының жетекшісі Кристиан Якоб әріптестеріне заңдық тексеруді қажет етпейтінін хабарлады. 2014 жылы Бертран бір жынысты жұптарға некеге тұруға мүмкіндік беретін заңды «қайта жазуды» немесе «жоюды» жақтады. «Valeurs actuelles» журналына берген сұхбатында: «Мен отбасылық құрылым ережелерінің осы деңгейде бұзылуына көне алмаймын. Гомосексуалды жұптардың бала асырап алуына, ПМА көмегімен репродуктивті технологияларға және, әрине, ГПА суррогаттық аналыққа қарсымын», – деді. Ол 2017 жылы да бір жынысты некеге қарсылығын қайталады. 2022 жылғы сайлауға дейін Бертран либералды экономикалық ұстанымдарды қорғады. «Marianne» журналының мәліметінше, ол Эммануэль Макронның оң жағында позиция алуды жоспарлап отыр. Атап айтқанда, ол өндіріс салығын екі есеге төмендетуді қалайды, себебі үкімет бұл бағытта атқарып жатқан шаралар жеткіліксіз деп санайды. Бұл жоба мемлекеттік бюджеттен 33 миллиард еуролық шығынға әкеледі, ол «әсіресе мемлекеттік шығындарды үнемдеу арқылы» өтеледі. Сондай-ақ, зейнеткерлік жасын екі жылға кейінге жылдыру және жұмыссыздыққа байланысты төлемдердің шарттарын қатаңдататын жұмыссыздық сақтандыру жүйесін реформалау көзделеді. Францияның «қайта индустриализациясы» және иммиграцияға квоталар енгізу туралы да уәде берді. Ол сонымен қатар технократияға қарсы үгіс жүргізіп келеді.

Сыртқы саясат

2014 жылдың шілдесінде Бертран президент Франсуа Олландтың Ресейге "Мистраль" класындағы десанттық шабуыл кемесін жеткізуді жалғастыру туралы шешімін, Ресей-Украина соғысына қарамастан, маңызды одақтастарының талаптарына қарамастан қорғады; кейіннен бұл келісім тоқтатылды. 2021 жылғы президенттік науқаны барысында Бертран Франция НАТО-ның біріктірілген құрамасынан шығып, өзін қайта орнатуы керек деп сарқырамалады.

Жеке өмір

Бертранд 1998 жылдың 11 шілдесінде адам ресурстары саласындағы кеңесші Эммануэль Гонтьеге үйленді. Олардың үш баласы бар, соның ішінде екеуі – егіздер. 1995 жылдан бері ол Францияның Ұлы Шығысының мүшесі.