Кіріспе

Француз жазушысы (1726–1783)

Луиза Флоренс Петрониль Тардье д’Эклавель д’Эпинай (11 наурыз 1726 – 17 сәуір 1783), көбінесе Мм д’Эпинай деп танылған, француз жазушысы, салон иесі және әйелдер сәнінің белгілі бір өкілі болды. Ол Фридрих Мелхиор, Гримм бароны және Жан-Жак Руссомен болған қарым-қатынастарымен, сондай-ақ оның Дени Дидро, Жан ле Рон д’Аламбер, Гольбах бароны және тағы басқа француз әдебиетшілерімен болған таныстығымен әйгілі. Руссо өзінің "Өзімнің мойындауларымда" оны жағымсыз сипаттаған. Ол сонымен қатар Симона де Бовуардың "Екінші жыныс" еңбегінде 18 ғасырда әйелдер құқықтарының асыл кеңеюінің мысалы ретінде көрсетілген көптеген әйелдердің бірі болды.

Ерте өмір

Луиза д’Эпинай Валенсиенн бекінісінде дүниеге келді. Ол жаяу әскердің бригадирі және қолбасшы офицері Тардье д’Эсклевель мен Флоренс Анжелик Прувуардың қызы еді. Әкесі он жасында шайқаста қаза тапқан соң, ол Парижге әпкесі Мари Жозеф Прувуардың қамқорлығына жіберілді. Ол өте бай фермер генерал, салық жинаушы Луи Дениске тұрмысқа шыққан; қыз балаларға берілетін, ой-қиялын шектеуші біліммен тәрбиеленді. 1745 жылдың 23 желтоқсанында ол өзінің туысы Денис Жозеф де Ла Лив д’Эпинайға тұрмысқа шықты, ол фермер генерал атанды. Неке бірден бақытсыз болды; және күйеуінің ысырапкершілігі, босаңсуы және адалсыздықтары оған 1749 жылдың мамырында мүлкін ресми түрде бөлуге негіз болды. Ол Парижден бірнеше шақырым солтүстікке орналасқан Монморенси аңғарындағы Ла Шеврет сарайына қоныстанды және онда көптеген көрнекті қонақтарды қабылдады.

Байланыстар

Жан Жак Руссоға шын сүйіспеншілікпен, ол 1756 жылы Монморенси аңғарында "Эрмитаж" деп атаған шағын үйін жабдықтады. Осы уақытша баспанада ол өзі жоғары бағалаған тыныш және табиғи ауылдық қуаныштарды тапты. Руссо өз "Өзінің мойындамаларында" оның ықыласы тек оның жағынан болғанын айтты; бірақ Женеваға сапардан кейін (1757-59) Руссо оның ашкөз жауына айналғандықтан, оның осы мәселедегі айтқандарына көп мән беруге болмайды. 1755 жылы басталған Гриммпен жақын қарым-қатынасы оның өміріндегі шешуші кезең болды, себебі оның ықпалымен ол Ла Шевреттегі өмірінің кейбір қиын жағдайларынан құтылды. 1757-1759 жылдары ол Женеваға ұзақ сапар жасады, онда ол Вольтердің тұрақты қонағы болды. Гримм Франциядан кеткен кезде (1775-1776), Мадам д'Эпинай Дидроның жетекшілігімен Еуропаның әртүрлі монархтарымен бастаған хат алмасуын жалғастырды. Ол өмірінің соңғы жылдарын Ла Шевретке жақын орналасқан Ла-Брише шағын үйінде Гримм және әдебиетшілердің шағын тобының қоғамында өткізді.

"Мадм де Монбрилянттың тарихы"

Оның псевдо-мемуарлары автобиографиялық роман түрінде жазылған, ол отызда басталған, бірақ өмірінде жарияланбаған. Ол романтизмнің алғашқы буынының сезімталдығын көрсететін ойдан шығарылған эпизодтарды шынайы хаттармен және автобиографиялық материалдармен ұштастырады. Барон Гриммге қалдырылған қолжазбаның бұрмаланған нұсқасын J. P. A. Parison және J. C. Brunet (Париж, 1818) «Мемюарлар мен Мадам д’Эпинайдың хаттары» деген атпен өңдеп шығарды, барлық есімдер нақты тұлғаларды көрсету үшін өзгертілді: Мадам д’Эпинай Мадам де Монбриллан ретінде, Рене – Руссо, Волькс – Гримм, Гамье – Дидро ретінде бейнеленеді, ал Дидро кейде мәтінде маңызды түзетулер жасаған деп есептеледі. Содан бері бұл туындының тарихы сан алуан. Тек бір ғана дұрыс басылымы бар – Джордж Роттың редакциялаған «Мадам д’Эпинайдың жалған мемуарлары», 3 томдық, 1951 жыл.

Басқа жұмыстар

Оның "Эмилидің әңгімелері" атты диалогы, немересі Эмили де Белсунннің тәрбиесін еске түсіреді, ол 1774 жылы жарық көрді. Гримм, Дидро және Ж.Ж.Руссоның көптеген жарияланбаған хаттарын, сондай-ақ толық мәліметтерді қамтитын "Меморлар мен хат алмасуы" (Mémoires et Correspondance de Mme d'Épinay) Парижде (1818) оның Гриммге мұра етіп қалдырған қолжазбасы бойынша жарық көрді. Мадам д'Эпинайдың көптеген хаттары Франсис Штегмуллердің бірлескен өмірбаяны үшін материал болған "Аббат Галианидің хаттарында" (Correspondance de l'abbé Galiani, 1818) қамтылған және кейіннен түпкілікті редакцияда жарияланды. "Ұлымға хаттар" (Lettres à mon fils, Женева, 1758) және "Бақытты сәттер" (Mes moments heureux, Женева, 1759) атты екі анонимді туынды да Мадам д'Эпинайға тиесілі. 1783 жылдың қаңтарында, қайтыс болуына үш ай қалғанда, ол Академия жаңадан құрған Prix Monyon сыйлығымен марапатталды, бұл сыйлық "ағымдағы жылы жарық көрген және қоғамға ең көп пайда әкелуі мүмкін кітаптың" авторын құрметтеу үшін тағайындалған еді; ол "Эмилидің әңгімелері" (1774) үшін берілді.

Тақырыбы

Луи Жозеф де Ла Ливе д'Эпинай (25 қыркүйек 1746 – 10 сәуір 1813), әскери қызметкер, редактор және музыкант. Франсуаза Сузанна Тереза де Ла Ливе д'Эпинай (24 тамыз 1747 – 3 маусым 1748), нәресте кезінде қайтыс болды. Анжелика Луиза Шарлотта де Ла Ливе д'Эпинай (1 тамыз 1749 – 1 маусым 1824), Дени д'Эпинай өзінің қызы деп мойындаған, бірақ оның анасы Луи Дюпин де Франкуэльмен болған қарым-қатынасынан туған болуы мүмкін. Жан-Клод Леблан де Боли (29 мамыр 1753 – 13 шілде 1825), Луи Дюпеннің тағы бір баласы, ол елді мекенге жіберілді және шіркеуге берілді. Кейіннен ол Сойсон және Арль епископы болды.