Кіріспе

Көптеген сүтқоректілердің аяқтарында кездесетін кішкентай сүйек, адамның білезігінде/қолында бұрын navicular деп аталған сүйек.

Адамның анатомиясы

Адамның қайықша сүйегі – аяқ сүйектерінің бірі. Оның атауы адам сүйегінің кішкентай қайыққа ұқсауынан туындайды, бұл күшті қисың проксимальді буын бетінен көрінеді. Бұрын «қайықша сүйек» немесе «қол қайықша сүйек» термині білезік сүйектерінің бірі – кеуде сүйегін атау үшін қолданылған. Адамның қайықша сүйегі аяқтың ішкі жағында орналасқан және жоғарырақ жағынан тобық сүйегімен, төменгі жағынан үш клинотәрізді сүйекпен, ал сыртқы жағынан шоқайыр сүйекпен буынға түседі. Бұл аяқ сүйектерінің соңғысы болып сүйектеседі және қыздарда үшінші жылдың соңына дейін, ал ұлдарда төртінші жылдың басына дейін толыққанды сүйектеспейді, бірақ одан да көп айырмашылықтар кездеседі. Соңғы тібік бұлшық еті – қайықша сүйегіне жалғасатын жалғыз бұлшықет. Бұлшықеттің басты бөлігі қайықша сүйегінің өсіндісіне бекінеді. Қосымша қайықша сүйек жалпы халықтың 2-14 пайызында кездесуі мүмкін.

Клиникалық маңызы

Адамның кеме тәрізді сүйегі жиі сыналатын сүйек емес, бірақ оның сынуына екі себеп бар. Бірінші механизм – спортшыларда жиі кездесетін стресс-жарақат, ал екіншісі – жоғары энергиялық жарақат. Кеме тәрізді сүйек – аяқтың негізгі тасы: ол аяқ білегінің бөлігі және тобық сүйегімен, бірінші, екінші және үшінші клинотәрізді сүйектермен, төртбұрышты сүйекпен және өкше сүйегімен буын арқылы байланысады. Ол аяқтың биомеханикасында маңызды рөл атқарады, аяқтың ішке бұрылуына, сыртқа бұрылуына және қозғалысына көмектеседі; ол орта аяқ пен алдыңғы аяқ арасындағы құрылымдық байланыс және аяқтың бойлық және көлденең доғаларының құрамына кіреді.

Жылқының анатомиясы

Жылқының кеуде сүйегі деп аталатын кеуде сүйегі бар, ол қабықтың ішінде, екінші және үшінші фалангалардың (қабық сүйегі) арасындағы табан жағында орналасқан. Жылқының кеуде сүйегі дистальді сезамоидтық импар лигаментімен және екі жанама сезамоидтық лигаментімен қамтамасыз етіледі. Кеуде сүйегінің қапшығы кеуде сүйегінің иілгіш беті мен терең саусақтық иілгіш tendon арасында орналасқан, ол қапшық пен дистальді фаланганың арасымен өтеді. Жылқының тізедегі орталық тарсал сүйегі адам аяғының кеуде сүйегімен гомологты және аналогты, сондықтан жылқыдағы кеуде сүйегі адамдағы осы атпен аталатын сүйектен өзгеше құрылым. Кеуде сүйегі аймағы салға қатысты маңызды құрылым, әсіресе алдыңғы аяқтарда, және кеуде сүйегі ауруы немесе кеуде сүйегі синдромы деп аталатын маңызды ауру процесіне қатысады. Жақында кеуде сүйегі ауруына қатысты бастапқы әдебиеттің көп бөлігі, әсіресе рентгендік өзгерістердің жалғыз диагностикалық критерий ретіндегі маңыздылығы күмәнді болып табылады. Кеуде сүйегі синдромы жылқылардағы барлық сал ауруларының 1/3-іне дейін жауапты болуы мүмкін, бірақ кеуде сүйегіндегі рентгендік өзгерістер әрқашан нақты диагноз қоюға мүмкіндік бермейді. Жаңа бейнелеу техникалары аймақтағы жұмсақ тіндердің зақымдануы салдың пайда болуына елеулі үлес қосатынын және бірнеше себеп салдың пайда болуына әкелуі мүмкін екенін көрсетті.