Кіріспе
Чиротеутидтер тұқымдасы – терең теңізде тіршілік ететін кальмарлардың тұқымдасы, көбінесе шағын немесе орташа мөлшерлі, жұмсақ, желе тәрізді және баяу қозғалатын. Олар көптеген қоңыржай және тропикалық мұхиттарда кездеседі, бірақ негізінен Солтүстік Атлантика, Солтүстік Тынық мұхит және Үнді-Тынық мұхиттарынан белгілі. Тұқымдасқа шамамен 12 түр және төрт қосымша түрді қамтитын төрт туыс жатады, олардың екеуі монотипті. Оларды кейде жиынтық түрде "қамшылы кальмарлар" деп атайды, бірақ бұл жалпы атау кейде Mastigoteuthidae тұқымдасына да қолданылады, ол Chiroteuthidae-нің (Mastigoteuthinae) кіші тұқымдасы ретінде қарастырылады. Монотипті Grimalditeuthis туысына бұрын (және қазір де болуы мүмкін) Grimalditeuthidae деген жеке тұқымдық атау берілген. Жалпы айтқанда, хиротеутидтер сипатталған үлгілерде жеткілікті түрде көрсетілмейді, себебі олар көбінесе аулау кезінде зақымдалады.
The Chiroteuthidae are a family of deep sea squid, generally small to medium in size, rather soft and gelatinous, and slow moving. They are found in most temperate and tropical oceans, but are known primarily from the North Atlantic, North Pacific, and Indo Pacific. The family is represented by approximately 12 species and four subspecies in four genera, two of which are monotypic. They are sometimes known collectively as whip lash squid, but this common name is also applied to the Mastigoteuthidae, which are sometimes treated as a subfamily (Mastigoteuthinae) of Chiroteuthidae. The monotypic genus Grimalditeuthis was once (and may still be) given its own family, Grimalditeuthidae. Generally speaking, chiroteuthids are not well represented by described specimens, because they are so often damaged during capture.
Сипаттама
Хиротеутидтер ерекше параларвалық сатысы – доратопсис сатысымен ең танымал. Отбасы ішінде морфологиясы қатты өзгеше болғанымен, Chiroteuthidae өте созылған денелерімен және (көптеген түрлерде) ұзын қолшатырларымен ерекшеленеді; соңғысы Asperoteuthis acanthoderma-да мантия ұзындығынан төрт есеге дейін жете алады. Басы созылған мойынның үстінде орналасқан, ал қол бағанасы жақсы жетілген, көздері ірі. Кейбір Planctoteuthis және барлық Chiroteuthis түрлерінде төртінші жұп қолдардың қалыңдығы мен ұзындығы басқа қолдардан гөрі артық. Шағын, желе тәрізді денесі конус пішіндес, ал мойны цилиндр тәрізді; қанаттары сопақ немесе эллипс пішіндес, мантия ұзындығының шамамен 50% құрайды. Қолдардың сорғыштары екі қатарда, ал клубтардың сорғыштары төрт қатарда орналасқан (бірақ ересек емеске жатқан Grimalditeuthis-те жоқ, ал Asperoteuthis-те тамырлық бөлігінде жоқ). Клуб созылған және – Planctoteuthis түрлерін қоспағанда – симметриялық, қорғаныш мембраналармен екі немесе үш бөлікке бөлінген. Құбырдың құлыптау аппараты сопақ пішіндес; оның хрящі бір немесе екі шығыңқы және орталық ойысы бар құлақ пішіндес. Grimalditeuthis-те аппарат біріккен (бірақ мойын бунағы бос); Chiroteuthis-те трагус және антитрагус бар, ал Planctoteuthis-те тек антитрагус қана бар. Сондай-ақ, Planctoteuthis-те құбыр клапаны, қолшатыр төсемдері және төртінші қолдардағы дистальді сорғыштар жоқ. Кейбір түрлер (Planctoteuthis-ті қоспағанда) биолюминесцентті, фотофорлары (жарық шығаратын органдары) қолдардың ішкі бетіне, көздердің ішкі бетіне (бірден үшқа дейін дақ немесе жолақ), сия қабына және клубтың ұшына жақын орналасқан. Қолдардың, бас пен мантияның ішінде аммиак хлоридін қамтитын бірнеше камералар бар. Аммиак хлоридінің тығыздығы қоршаған теңіз суынан төмен болғандықтан, ол хиротеутидтердің денесінің бейтарап жүзу қабілетін сақтап, жүзуге жұмсалатын энергияны үнемдеуге көмектеседі. Көздің ішкі қуысы анық емес, бас қатпарлары жоқ, ал иіс сезу папиллаларын ұзын сабақтар ұстап тұрады. Ең ірі түрлерінің мантиясының ұзындығы шамамен 78 см-ге жетеді. Дене түсі әдетте бежевый-қоңыр, бірақ Asperoteuthis acanthoderma терең күлгін түсімен ерекшеленеді.
Өмірбаян
Хиротеутидтердің көбеюі туралы көп мәлімет белгілі емес. Ерекше доратопсис параларвалары су қабатының алғашқы бірнеше жүз метрінде қалады деп саналады, онда олар зоопланктонмен қоректеніп, бірте-бірте ересек дараларға айтарлықтай өзгеріске ұшырайды. Доратопсис кезеңінде параларвалық хиротеутидтің қанаттардан әлдеқайда ұзын созылған гладиусы (ішкі қабығы) болады; бұл ұзын, созылатын, құйрыққа ұқсас құрылымды қолдайды, ол түрге байланысты үлкен сопақ немесе жүрек пішіндес "екінші қанаттармен", құйрықтың бойымен созылған ұсақ қабаттар тізбегімен немесе төмен тығыздықтағы сұйықтықтармен толтырылған сопақ "көпіршіктермен" әшекейленген. Кейбір түрлердің параларваларында көздері де құрсаққа қарай шығыңқы болады. Ұзын мойын және брахиалды тірек камералы, ал мантияның артқы жағында және (жетілу сатыларында) қолдарда везикулярлы тіндер кездеседі. Көптеген түрлерде жетілу кезінде жоғалып кеткенімен, кейбір ересектер (мысалы, Grimalditeuthis) құйрықтарын сақтайды. Параларваның ересек дараққа айналу кезінде оның қолдары да ұзарады (бірақ кейбір түрлерде салыстырмалы өлшемдері сақталған күйде қалады), сонымен қатар дене пропорцияларында басқа да өзгерістер болады; фотофорлар дамиды, ал параларвалық клуб қайта сіңіріліп, ересек нысанмен алмастырылады. Planctoteuthis түрлері параларвалық клубтарын сақтайды; фотофорлардың болмауымен бірге бұл ерекшелік кейбір авторларды Planctoteuthis түрлерінің шын мәнінде неотения нәтижесінде жетілген доратопсидтер екенін болжауға итермелейді. Доратопсис кезеңінің ұзақтығы, соның ішінде нақты белгілердің пайда болуы немесе жоғалу уақыты белгісіз.