Кіріспе

Бастыаяқтылардың бір түрі – қошқар мүйізді калмар.

Spirula spirula – бастыаяқтыларға ұқсас терең суда тіршілік ететін жұмсақ денелілердің бір түрі. Бұл Spirula туысының, Spirulidae тұқымдасының және Spirulida отрядының жалғыз қазіргі кездегі өкілі. Ішкі қабығының пішініне байланысты оны көбінесе қошқар мүйізді калмар немесе кішкентай почта мүйізді калмар деп атайды. Тірі жануарда жарық шығаратын мүшесі болғандықтан, кейде оны «құйрық шамды калмар» деп те атайды. Бұл бастыаяқтының тірі мысалдары өте сирек кездеседі, себебі ол терең мұхиттың түбінде тіршілік етеді. Дегенмен, бұл калмардың кішкентай ішкі қабығы көптеген жағажайда серуендеушілерге жақсы таныс. Spirula калмарының қабығы өте жеңіл, жақсы жүзіп, және таң қалдыратындай берік; ол әлемнің тропикалық жағажайларына (кейде орташа белдеу жағажайларына да) жиі жағаға шығып жатады. Бұл қабықшаны қабықтарды жинаушылар қошқар мүйізді қабықша немесе жай ғана Spirula деп атайды.

Таксономия

Швед ботанигі Карл Линней өзінің "Systema Naturae" кітабында Nautilus spirula Linnaeus, 1758 жылғысын сипаттаған. 1799 жылы француз натуралисі Жан Батист Ламарк Spirula туысын сипаттап, осы түрді оған көшірді, және Spirula spirula деген атау бүгінге дейін қошқар мүйізді калмарды атау үшін қолданылады. S. spirula – Spirula туысының жалғыз түрі. 2010 жылы жарияланған морфометриялық зерттеу S. spirula-ның қабығының сипаттамалары географиялық орналасуына байланысты өзгеретінін көрсетті, бірақ ешқандай кіші түр немесе қосымша түрлер ұсынылмады.

Сипаттама

S. spirula денесі 35 мм мен 45 мм аралығында кальмарға ұқсас. Ол онбалық, сегіз қол және екі ұзын ескекшесі бар, олардың барлығы сорғыштарымен жабдықталған. Қолдар мен ескекшелердің барлығын мантияға толықтай қайтара алады. Бұл түрде тілше (радула) жоқ (немесе, ең көп дегенде, дамылмаған тілшесі бар). Наутилустен айырмашылығы, наутилус ауа мен сұйықтықты тек ең төменгі үш камерада ғана алмастырады (қалған камералар әрқашан газбен толтырылған), спирула барлық камераларына камералық сұйықтықты жеткізе алады. Тағы бір ерекшелігі – ол минералдануға ие, бұл қасиет қазіргі кезде тірі цефалоподтардың ішінде тек сепида мен наутилуста ғана кездеседі. Сифункл спиральдің ішкі бетінде орналасқан.

Мінез-құлық

[[Файл:Spirula spirula иллюстрациясы.jpg|thumb|Тірі жануардың ескі суреті, бірақ төңкерілген; тірі жануардағы фотофор төмен қарап тұрады.

Эволюциялық қатынастар

Spirulida отрядында екі жойылған суботряд бар: Groenlandibelina (жойылған отбасылары Groenlandibelidae және Adygeyidae) және Belopterina (жойылған отбасылары Belemnoseidae және Belopteridae). Спирула, жойылған белемниттер мен аулакоцеридтердің ең жақын қазіргі туысы болуы мүмкін. Бұл үш топ бірлесіп, калмарлармен, сондай-ақ нағыз калмарлармен тығыз байланысты.