Фрэнк Литтл: Американдық еңбек қозғалысының қайғылы тағдыры

Кіріспе

Америкалық еңбек көшбасшысы (1879–1917)

Франклин Генри Литтл (1879 – 1 тамыз 1917), көбінесе Франк Литтл деп танылатын, американдық еңбек көшбасшысы, Монтана штатының Бутте қаласында өлтірілді. Литтлдің өліміне ешкім ұсталған жоқ және сотқа тартылмады. Ол 1905 жылы «Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар» ұйымына қосылып, кеншілерді, орман шаруашылығы жұмысшыларын және мұнай өндірушілерді ұйымдастырды. Ол ұйымның басқару кеңесінің мүшесі болып, өлтіріліп, дарға асылды.

Ерте өмір

1880 жылғы АҚШ халық санағына сәйкес, Франклин Генри Литтл 1878 жылы Иллинойс штатында доктор Уолтер Р. және Альмира Хейс Литтл отбасында дүниеге келген. Доктор Уолтер Литтл 1874-1878 жылдар аралығында Айова штатының Ли округіндегі Киокук қаласында медициналық мектепте оқыған. 1889 жылы ол Миссуридегі медициналық тәжірибесін қалдырып, отбасы үшін жаңа мекен іздеуге шығып, ақыры Оклахомаға қоныстанды, онда отбасы 1889 жылғы Оклахома жер дауындағы үй иелеріне айналды. Кейіннен отбасы 1893 жылғы экономикалық дағдарыстан кейін құрғақшылық пен жағдайдың нашарлауына тап болды. 1899 жылы доктор Уолтер Литтл қайтыс болғаннан кейін Фрэнк Литтл өзінің кенші ағасы Уолтер Фредерик Литтлге еріп Калифорнияға көшті, ол да кенші болды. 1903 жылы Франк Калифорниядағы ағасы мен қарындасы Эмма Харпер Литтлді тастап, Аризона штатының Бисби қаласына кетіп, ол жерде кенші болып жұмыс істеді, содан кейін Аризона штатының Клифтон қаласында Батыс кеншілер федерациясының ұйымдастырушысы болды. Екі жылдан кейін ол Ұлы көлдер аймағына оралды, онда Superior, Висконсин портының жұмысшыларын қауіпсіздік жағдайларын және жалақыны жақсарту үшін ереуілге ұйымдастырды. Сол жерде оны ұрлап, ауыр түрде салып, масқаралап дарға асты.

Соғысқа қарсы белсенділік

Литтл 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында көптеген американдық бизнесмендердің байлыққа жету үшін адал емес әдістер қолданғанын көрген соң капитализмге қарсы күшті оппозиция жасады. Осы себепті ол көптеген адамдардың "байлардың соғысы, кедейлердің соғысы" деп санайтын Бірінші дүниежүзілік соғысқа да қарсы болды. Бас хатшы-қазынашы Уильям Хейвуд пен Бас атқарушы кеңесінің мүшелері Литтлдің соғысқа қатысты пікірлерін бөліссе де, соғысқа қарсы науқан ұйымдастыру мәселесінде келіспеді. 1917 жылдың сәуір айында АҚШ соғысқа қатысқанда, "Көрнекті жұмысшылар" газетінің редакторы Ральф Чаплин, "Солидарность" басылымында, әскери шақыруға қарсы шығу үкіметтік репрессиялар арқылы кәсіподақты жояды деп мәлімдеді. Кеңес мүшелерінің басқалары ұйымдасқан еңбек күштерінің соғысты тоқтатуға жеткілікті күші болмайды, сондықтан кәсіподақ жұмысшыларды ұйымдастыруға баса назар беруі керек, тіпті олардың әрекеттері соғысқа кедергі келтірсе де, өндіріс орнында жұмысшыларды ұйымдастыруға назар аударуы керек деп сақты. Литтл бұл мәселеде мойынсұнбай, "IWW барлық соғыстарға қарсы және жұмысшылардың әскерге қатысуына жол бермеу үшін барлық күшімізді жұмсауымыз керек" деп талас етті. Ол 1917 жылдың 8 маусымында 168 адамның қаза болуына себеп болған Speculator шахтасындағы апаттан кейін Монтана штатының Бют қаласына кәсіподақтарды ұйымдастыруға көмектесу үшін баруды жоспарлады. "Солтүстік Бут" компаниясына тиесілі "Көрнекті шахтаның" "Гранит тау" шахтасында өрт шықты. Шахтаның әртүрлі деңгейлеріндегі уытты газдардан қашуға бөгет жасайтын герметикалық бөлімдер болды. Кейін кеншілер жаңа кәсіподақ құрды – Металл кеншілер одағы, оған басқа мамандықтар да қосылды. Литтл Бютке келгенге дейін, 1917 жылдың 12 шілдесінде Аризонадағы ереуілде болған 1200 кенші тұтқындалып, Нью-Мексикоға жер аударылды. Ксенофобия, әсіресе неміс американдықтарына қарсы, бүкіл елге тарады. Шахта операторлары ереуілдегі кеншілерді, "көңілсіздерді" немесе қауіпті деп саналған иммигранттарды депортациялау үшін осы жағдайды сылтау ретінде пайдаланды. Литтл білезігін сындырып алғандықтан Бисби депортациясына қатыспады, бірақ Монтана штатының Бют қаласына кетер алдында Майамидегі ұйымдастырушылармен кездесті. Сондай-ақ, ол Техас штатының Эль-Пасо қаласында шабуылға ұшырап, екі рет ішкі жарыққа шалдықты. Кейбір мәліметтер бойынша, оның бойы 5'11" болатын, салмағы 135 фунтқа жететін және қатты ауыруға шалдыққан. Бисби депортациясынан бір күн бұрын Фрэнк Солт-Лейк-Ситиге баратын Pullman вагонына билет алды. Оның қазіргі физикалық жағдайына байланысты ол енді Pullman вагонының жанындағы есігінен өте алмайтын болды. Ол әлі де ішкі жарықтан және білезігінің сынуынан айығып жатқан еді. Бютке кеткен күні Фрэнк Аризона штатының губернаторы Кэмпбеллге Бисби депортациясына наразылығын білдірді. Фрэнк былай деп жазды: "Егер сіз губернатор ретінде заңды қорғай алмасаңыз, біз оны өз қолымызға аламыз. Сіз әрекет етесіз бе, әлде біз істейміз бе?" Осы физикалық жағдайда 1917 жылдың 18 шілдесінде Литтл Бютке жез кеншілерінің кәсіподағын ұйымдастыруға көмектесу және Anaconda Mining Company-на қарсы кеншілердің ереуілін басқару үшін келді. Олар қауіпсіздік жағдайларын жақсарту және жалақыны көтеру, келісімшарт жүйесін жою және "rustling card" жою талаптарын қойды. Ереуілдегі жұмысшылар компания ұйымдастырған "үй сақшыларынан" шабуылға ұшырады, ал газеттер жұмысшыларға қоғамдық қолдауды әлсірету үшін жұмыс істеді. Литтл шахталардың алдында пикет ұйымдастырды, әйелдерді де осы пикетке қосылуға көндірді және ақырында басқа мамандықтарды да ереуілге қатысуға шақырды. Осы кезеңде ол АҚШ-тың соғысқа араласуына қарсы сөйледі, Еуропадағы сарбаздарды "Uncle Sam-ның форма киген қоқыстары" деп атады. Бұл баспасөздің және Anaconda Mining Company шенеуніктерінің ашуын туғызды, олар мыс өндірісіне әсер етпеуді қалаған.

Little was a strong opponent of capitalism after witnessing many late 19th and early 20th century American businessmen use what he viewed as unscrupulous methods to get rich. As a result, he also opposed World War I, which many believed to be a "rich man's war and a poor man's fight." While General Secretary Treasurer William Haywood and members of the General Executive Board shared Little's opinions about the war, they disagreed about whether to create anti war agitation. When the United States joined the war in April 1917, Ralph Chaplin, the editor of the Industrial Workers of the World's newspaper, Solidarity, claimed that opposing the draft would destroy the union through government repression. Other Board members argued that organized labor would not have the power to stop the war until more workers were organized, and the union should continue to focus on organizing workers at the point of production, even if their actions might incidentally impede the war effort. Little refused to back down on this issue and argued that " the IWW is opposed to all wars, and we must use all our power to prevent the workers from joining the army." He planned to go to Butte, Montana, to support union organizing after the Speculator Mine Disaster on June 8, 1917, where 168 men died. A fire began in the Granite Mountain shaft of the Spectacular Mine owned by North Butte Mining Company. Sealed bulkheads prevented men from escaping toxic fumes in the various levels of the mine. Afterwards, mine workers formed a new union, Metal Mine Workers' Union, and were joined in a strike by other trades. Prior to Little's arrival in Butte, on July 12, 1917, about 1200 striking mine workers in Arizona were rounded up and deported to New Mexico. Xenophobia, especially against German Americans, pervaded the nation. Mine operators used the volatile atmosphere as an excuse to deport striking miners, "undesirables" or immigrants that were perceived to be a threat. Little had broken his ankle and was not part of the Bisbee Deportation but visited organizers in Miami, Arizona, before leaving for Butte, Montana. He also suffered from a double hernia after being jumped and kicked in El Paso, Texas. By some accounts, he carried 135 pounds on his 5'11" frame and was in terrible pain. The day before the Bisbee deportation, Frank purchased a seat in the Pullman Berth to Salt Lake City. He was unable to travel by side door Pullman anymore because of his current physical state. He was still recovering from his hernias as well as a broken ankle. On the day he left for Butte, Frank contacted Arizona's Governor Campbell about his protest to the Bisbee deportation. Frank wrote, "If you, as governor, cannot uphold the law, we will take same into our own hands. Will you act or must we?" In this physical condition, on July 18, 1917, Little arrived in Butte to help organize the copper miners' union and lead the miners' strike against Anaconda Mining Company for better safety conditions and higher wages, abolition of the contract system, and removal of the "rustling card." The striking workers had been subject to attack by a "home guard" organized by the company, and newspapers worked to undermine public support for the workers. Little created a picket line at the mines, persuaded women to join the lines, and ultimately encouraged the other trades to join the strike. During this period, he also spoke out against US involvement in the war, calling soldiers serving in Europe "Uncle Sam's scabs in uniform." This raised the ire of the press and Anaconda Mining Company officials, who did not want the copper output affected.

Линчтеу

1917 жылдың 1 тамызының таңында алты бетперделі адам Фрэнк Литтл тұрып жатқан Нора Бёрннің Steel Block пансионатына басып кірді. Олар бастапқыда пансионаттың қате есігін тебіп, Бёрнмен бетпе-бет келгенде өздерін (заң) өкілдері деп таныстырды. Литтлді бөлмесінде қатты ұрып-сапалап, іш киімімен бірге алып кетті. Оны бір машинаға тығып, жылдамдықпен кете барды. Кейін Литтлді машинаның артқы бамперіне байлап, көшедегі гранит тастардың үстінен сүйреп әкетті. Денесінің суреттерінен оның тізе буналары сыпырылып кеткен болуы мүмкін екені көрінеді. Литтлді қала шетіндегі Милуоки көпіріне жеткізіп, теміржол эстакадасына асып өлтірді. Сарапшылар Литтлдің тұншығудан қайтыс болғанын анықтады. Сондай-ақ, оның бас сүйегі мылтық немесе мылтық салдағысымен соққыдан жарылған екені белгілі болды. Оның жамбасына "Бірінші және соңғы ескерту" деп жазылған қағаз ілінген, бұл бұрынғы vigilantes адамдарға қаладан кету үшін үш ескерту бергенін көрсетеді. Жазбада сондай-ақ 3 7 77 сандары (Вирджиния-Сити, Монтанада 19 ғасырда белсенді болған vigilantes белгісі, кейбіреулер бұл қабір өлшемдерін білдіреді деп ойлады) және басқа одақ жетекшілерінің әріптері болды, олардың кезегінде өлтірілуі мүмкін екенін аңғартады. Бұл Хеймаркет оқиғасынан (1886 жылдың 4 мамырында болған) кейін Америкадағы жауынгерлік еңбек көшбасшысының алғашқы рет асылып өлтірілуі болды. Металл кенішіндегі жұмысшылардың адвокаты Литтлдің өлімінен кейін кәсіподақ Джо Шаннон, Том Кэмпбелл және тағы бір адам туралы ескертулер алғанын мәлімдеді. Литтлдің линчтеуіне қатысқан ешкім ұсталмады немесе сотталмады, бірақ оның өліміне қатысты көптеген болжамдар айтылды. Автор Дашилл Хэммет Пинкертон агенттігі үшін Буттеде ереуілді бұзушы ретінде жұмыс істеді және (дегенге сенсек) Литтлді өлтіру үшін 5000 доллар ұсыныстан бас тартты. Фрэнк Литтлдің қоштасу рәсіміне шамамен 10 000 жұмысшы қатысты, одан кейін тағы 3500 адам қосылды. Бұл Бутт тарихындағы ең ірі қоштасу рәсімі болып есептеледі. Ол Бутттың Маунтин-Вью зиратына жерленді. Оның қабір тасында: "Капиталистік мүдделердің құрбаны болды, өйткені ол өз достарын ұйымдастырып, оларға шабыт берді" деп жазылған.

In the early hours of August 1, 1917, six masked men broke into Nora Byrne's Steel Block boardinghouse where Frank Little was staying. The men initially kicked in the wrong door in the boardinghouse, and when confronted by Byrne claimed to be (law) officers. Little was beaten in his room and abducted while still in his underwear. He was bundled into a car which sped away. Little was later tied to the car's rear bumper and dragged over the granite blocks of the street. Photographs of his body show that his knee caps had possibly been scraped off. Little was taken to Milwaukee Bridge at the edge of town where he was then hanged from a railroad trestle. The coroner found that Little died of asphyxiation. It was also found that his skull had been fractured by a blow to the back of the head caused by a rifle or gun butt. A note with the words "First and last warning" was pinned to his thigh, referring to earlier vigilantes giving people three warnings to leave town. The note also included the numbers 3 7 77 (a sign of Vigilantes active in the 19th century in Virginia City, Montana, some people thought referred to grave measurements), and the initials of other union leaders, suggesting they were next to be killed. This was the first hanging of a militant labor leader in America since Haymarket, which occurred on May 4, 1886. The attorney for the Metal Mine Workers said after Little's murder that the union had received warnings about Joe Shannon, Tom Campbell, and another man. Although no one was apprehended or prosecuted for Little's lynching, a number of people have speculated about his murder. The author Dashiell Hammett was working as a strikebreaker in Butte for Pinkerton's, and (allegedly) turned down an offer of $5,000 to assassinate Little. An estimated 10,000 workers lined the route of Frank Little's funeral procession, which was followed by 3,500 more persons. The funeral is still the largest ever in Butte history. He was buried in Butte's Mountain View Cemetery. His grave marker reads "Slain by capitalist interests for organizing and inspiring his fellow men."

Литтлдің линчтеуінің салдары

Литтлдің өлтірілуі жалпыұлттық назарға түсіп, Өнеркәсіптік жұмысшылар қауымдастығы (IWW) қауымдастығының арасында кеңінен тарады. Оқиға жайлы хабар тарағаннан кейін журналистер IWW-тің негізін қалаушысы Билл Хейвудты күтіп, оның линчелеу туралы не ойыстығын білуге тырысты. Хейвуд Франк қайтыс болған күні "Solidarity" газетіне Франктің Монтана штатының Бют қаласындағы ереуілге қатысқаны үшін өлтірілгенін жазды. Хейвуд одан әрі былай деді: "Фрэнк Литтлдің трагикалық, қатыгез өлімі осы елдің жұмысшы күштерін нанның иелеріне қарсы біріктіреді. Ол тегіс өлмеді, оның қаны жалақы жүйесінің жойылуын жазады." "Батыстағы өлім" подкастының бірінші маусымын Монтана штатының тумасы Чад Дундас, Эрика Фредриксон, Лейф Фредриксон және Зак Дундас жүргізеді. Олар сонымен қатар 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы кәсіподақтардың қызметі мен еңбек дауларының кең контексін талқылайды. Фрэнк Литтл – Джесс Уолтердің 2020 жылғы "Салқын миллиондар" тарихи ойын-романның кейіпкері.