Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Таиландтың екінші деңгейдегі әкімшілік бөлімшелері
Second level administrative subdivision of Thailand
Амфоэ (кейде амфур, [[:wikt:อำเภอ]) – әдетте «аудан» деп аударылатын – Таиландтың екінші деңгейдегі әкімшілік бөлімшесі болып табылады. Амфоэлер немесе аудандардың тобы провинцияларды құрайды және округтерге ұқсас. Ауданның бас офицері – Най Амфоэ ([[:wikt:นายอำเภอ]). Амфоэлер тамбонға ([[:wikt:ตำบล]) немесе кіші аудандарға бөлінеді. Барлығы Таиландта 928 аудан бар, оның ішінде Бангкоктың 50 ауданы бар, олар 1972 жылғы Бангкок әкімшілік реформасынан бері кхет (เขต) деп аталады. Провинциялардағы аудандар саны ең кішкентай провинцияларда үштен бастап Бангкоктың 50 қалалық ауданына дейін өзгереді. Сондай-ақ аудандардың көлемі мен халқы да айтарлықтай ерекшеленеді. Ең аз халқы Ко Кут (Трат провинциясы) ауданында – бар болғаны 2042 адам, ал Муанг Самут Пракан (Самут Пракан провинциясы) ауданында 509 262 адам тұрады. Бангкок кхеттерінің ауданы ең кішкентай – Кхет Самфантавонг, оның ауданы тек 1,4 км² құрайды, ал сирек қоныстанған таулы аймақтардағы амфоэлер кейбір провинциялардан үлкен. Умфанг (Так провинциясы) 4325,4 км² аумақты алып жатыр, бұл ең үлкен аудан және ең төменгі халық тығыздығына ие. Амфоэ атаулары көбінесе бірегей болады, бірақ кейбір жағдайларда әртүрлі тайша атаулары латын әрпіне көшу жүйесінің кемшіліктеріне байланысты ағылшын тілінде бірдей формада кездеседі. Дегенмен, ерекше жағдай – Амфоэ Чалоем Пхра Киат атауы, ол 1996 жылы король Бхумибол Адульядеждің таққа отырғанына 50 жыл толуына орай құрылған бес ауданға берілген. Chaloem Phra Kiat (เฉลิมพระเกียรติ) сөзі «патшалық отбасы мүшесінің құрметіне» немесе «оны құрметтеу» мағынасын білдіреді.
An amphoe (sometimes also amphur, [[:wikt:อำเภอ, )—usually translated as "district"—is the second level administrative subdivision of Thailand. Groups of amphoe or districts make up the provinces, and are analogous to counties. The chief district officer is Nai Amphoe ([[:wikt:นายอำเภอ). Amphoe are divided into tambons, ([[:wikt:ตำบล), or sub districts. Altogether Thailand has 928 districts, including the 50 districts of Bangkok, which are called khet (เขต) since the Bangkok administrative reform of 1972. The number of districts in provinces varies, from only three in the smallest provinces, up to the 50 urban districts of Bangkok. Also the sizes and population of districts differ greatly. The smallest population is in Ko Kut (Trat province) with just 2,042 citizens, while Mueang Samut Prakan (Samut Prakan province) has 509,262 citizens. The khet of Bangkok have the smallest areas—Khet Samphanthawong is the smallest, with only 1.4 km2—while the amphoe of the sparsely populated mountain regions are bigger than some provinces. Umphang (Tak province) at 4,325.4 km2 is the largest and also has the lowest population density. The names of amphoe are usually unique, but in a few cases different Thai names have the same form in English due to the flaws of the romanization system. The notable exception, however, is the name Amphoe Chaloem Phra Kiat, which was given to five districts created in 1996 in celebration of the 50th anniversary of King Bhumibol Adulyadej's accession to the throne. Chaloem Phra Kiat (เฉลิมพระเกียรติ) means 'in commemoration of' or 'in honour of' a royal family member.
Жергілікті әкімшілік
Әр ауданды Ішкі істер министрлігі тағайындайтын аудан бастығы (nai amphoe, นายอำเภอ) басқарады. Бұл лауазым иесі провинциялық әкімнің қарамағында болады.
Each district is led by a district chief officer (nai amphoe, นายอำเภอ), who is appointed by the Ministry of Interior. The officer is a subordinate of the provincial governor.
Патша амфоясы
Кіші аудандар (king amphoe, กิ่งอำเภอ — กิ่ง сөзбе-сөз "тағайындары") аудан орталығынан алыс жатқан аймақтарды басқару азаматтар үшін ыңғайсыз болған жағдайларда құрылады. Амфоэның көптеген функциялары патша амфоэға беріледі, бірақ ол әлі де құрылған амфоэнің бағынышты бөлігі болып табылады. Патша амфоэ амфоэ статусына жетуге қажетті талаптарға сай келгенде, көбінесе жоғарылатылады. Дегенмен, жаңа құрылған әр амфоэ патша амфоэ ретінде бастала бермейді: егер талаптар тікелей орындалса, бұл кезең жіберіліп қалады. Әдетте кіші аудан бірнеше жылдан кейін жаңартылса, кейбір жағдайларда ондаған жылдар бойы кіші аудан статусында қалуы мүмкін. Мысалы, Ко Яо 1988 жылы жаңарғанға дейін 85 жыл кіші аудан болып келді. Кейде аудан кіші ауданға дейін төмендетіледі. Тунг-Ва көршілес Лангу кіші ауданына халықтың көп бөлігін жоғалтты, соның салдарынан Лангу жоғарылатылып, Тунг-Ва төмендетілді. Тағы бір мысал – Чумфон Бури, ол дамыған бөлігі жаңа аудан құру үшін бөлінгеннен кейін қысқартылды, ал қалған бөлігі төмендетілді. Амфоэ статусына ие болу үшін кемінде 30 000 адам және кемінде бес тамбон болуы керек, немесе егер аудан аудандық кеңседен қашық болса, кемінде 15 000 адам және төрт тамбон жеткілікті. Кіші ауданды бас офицер (Hua Na King Amphoe, หัวหน้ากิ่งอำเภอ) басқарады. Тай тіліндегі "king" (กิ่ง) сөзі "бұтақ" дегенді білдіреді және оны ағылшын тіліндегі "king" сөзімен шатастыруға болмайды. Ресми ұсынылатын аударма – "кіші аудан", бірақ олар жиі "кіші аудан" деп те аударылады, бұл тамбон үшін ұсынылатын аударма, сонымен қатар олар амфоэден төмен әкімшілік деңгейде екенін дұрыс емес көрсетуі мүмкін. Таиланд үкіметі 2007 жылдың 15 мамырында әкімшілік жүйені оңайлату мақсатында қалған 81 кіші ауданды толық аудандарға көтерді. Бұл бұйрық 24 тамыздағы Патшалық газетте жарияланғаннан кейін ресми күшке енді.
Minor districts (king amphoe, กิ่งอำเภอ — กิ่ง literally 'branch') are set up when the administration of areas remote from the district center is inconvenient for citizens. Most of the tasks of the amphoe are transferred to the king amphoe, but it is still partially a subordinate of the amphoe it was created from. When the king amphoe meets the necessary qualifications to become an amphoe, it is usually promoted. However, not every newly created amphoe begins as a king amphoe: if the qualifications are met directly, this phase is skipped. While usually a minor district is upgraded after a few years, in some cases it remains a minor district for decades. For example, Ko Yao was a minor district for 85 years until it was upgraded in 1988. Sometimes a district is downgraded to a minor district. Thung Wa lost a lot of its population to neighboring La ngu minor district, so finally La ngu was upgraded and Thung Wa downgraded. Another example is Chumphon Buri, which was reduced after the more developed part was split off to form a new district and the remaining district was downgraded. The criteria required for an amphoe are a population of at least 30,000 people and at least five tambon, or, if the area is more than from the district office, a population of at least 15,000 and four tambon. A minor district is led by a chief officer (Hua Na King Amphoe, หัวหน้ากิ่งอำเภอ). The Thai word king (กิ่ง) means 'branch' and should not be confused with the English word "king". The officially recommended translation is "minor district" —however they are also quite commonly translated as sub district, which is the recommended translation for tambon, and also wrongly suggests that they are at a lower administrative level than the amphoe. The Thai government upgraded all remaining 81 minor districts to full districts on 15 May 2007 in order to streamline administration. With publication in the Royal Gazette on 24 August the order became official.
Амфоэ тізімі
Рангы Атауы Халық саны (2000 жылғы санақ) Атауы Ауданы (км²) Атауы Халық тығыздығы (адам/км²)1. Муаң Самут Пракан 435 122 Умфанг 4325,4 Пом Прап Саттру Пхай 45 187,92. Муаң Нахон Ратчасима 430 053 Тонг Фа Фум 3655,2 Самфантхаонг 30 182,13. Муаң Удон Тани 379 851 Бан Рай 3621,5 Тхон Бури 24 494,54. Муаң Кхон Каен 359 065 Мэ Чэем 3361,2 Дин Даэн 22 180,85. Муаң Нонтабури 332 388 Санкхла Бури 3349,4 Кхлонг Сан 20 844,6922. Чалоем Пхра Киат 7 517 Кхлонг Сан 6,1 Нонг Я Плонг 10,0923. Дон Фут 6 957 Пхра Нахон 5,5 Каенг Крачан 9,8924. Ко Сичанг 4 417 Банг Рак 5,5 Санкхла Бури 8,7925. Ко Чанг 4 399 Пом Прап Саттру Пхай 1,9 Си Сават 6,1926. Ко Кут 2 042 Самфантхаонг 1,4 Умфанг 5,1
Rank Name Population(Census 2000) Name Area (km2) Name Pop. DensityPop./km21. Mueang Samut Prakan435,122Umphang4325.4Pom Prap Sattru Phai45,187.92. Mueang Nakhon Ratchasima430,053Thong Pha Phum3655.2Samphanthawong30,182.13. Mueang Udon Thani379,851Ban Rai3621.5Thon Buri24,494.54. Mueang Khon Kaen359,065Mae Chaem3361.2Din Daeng22,180.85. Mueang Nonthaburi332,388Sangkhla Buri3349.4Khlong San20,844.6 922. Chaloem Phra Kiat7,517Khlong San6.1Nong Ya Plong10.0923. Don Phut6,957Phra Nakhon5.5Kaeng Krachan9.8924. Ko Sichang4,417Bang Rak5.5Sangkhla Buri8.7925. Ko Chang4,399Pom Prap Sattru Phai1.9Si Sawat6.1926. Ko Kut2,042Samphanthawong1.4Umphang5.1