Кіріспе
Ортағасырлық Жапониядағы саяхатшы орындаушылар (琵琶法師), сонымен қатар "лютняшы діни қызметкерлер" деп те аталады, Мейдзи дәуірінен бұрынғы жапон тарихының саяхатшы әртістері болды. Олар [[бива (музыкалық аспап)] музыкасымен вокалдық әдебиеттерді оқу арқылы табыс табады. Бива хоши көбінесе соқыр болған, буддалық монахтарға тән қырқылған бас және киім киген. Бұл кәсіп Қытай мен Үндістанда пайда болған болуы мүмкін, онда соқыр буддалық миряндар-әртістер кең таралған. Бива хошидің музыкалық стилі (平曲) деп аталады, бұл сөзбе-сөз "Хейке музыкасы" дегенді білдіреді. Бұл әртістер Генпей соғысынан бұрын өмір сүргенімен, кейіннен осы соғыс туралы әңгімелер айту арқылы танымал болды. Бива хоши хейкёку орындамас бұрын, олар ойын-сауық пен рәсімдерді өткізушілер болды. Олар өлең мен ән айту, обадан қорғау және рухани тазару сияқты кең ауқымды міндеттерді атқарды; шындығында, олардың ритуалдық міндеттерінің арқасында "Хейке туралы әңгіме" (平家物語) қамқорлары болды. Бива хошилер Жапонияның ең танымал эпостарының бірі – "Хейке туралы аңыздың" алғашқы орындаушылары саналады. Онда 12 ғасырдағы Минамото және Тайра тайпалары арасындағы шайқастар туралы толыққанды мәлімет берілген. Тайра (немесе Хейке) ақырында Минамото (кейде Генджи деп аталды) тайпасынан жойылды, олар Тайраның әрбір еркек мүшесін жүйелі түрде өлтірді. Сол кездегі Жапониядағы дін көптеген жергілікті анимистік (Шинто) сенімдерін буддалық теологиялық құрылымына енгізді, бұл көптеген сарай ақсүйектері мен діни басшыларды Тайра рухтарының ашуынан алаңдатуға себеп болды. Шамамен 1185 жылы болған үлкен жер сілкінісі осы сезімді күшейтті. Олардың ритуалдары рухтарды бауырысау және індеттердің алдын алуды қамтығандықтан, Хейке музыкасы ашулы Хейке рухтарын бауырысау құралына айналды. Хейкёку және бива хоши келесі бірнеше ғасыр бойына зор танымаллыққа ие болды.
(琵琶法師), also known as "lute priests", were travelling performers in the era of Japanese history preceding the Meiji period. They earned their income by reciting vocal literature to the accompaniment of [[biwa (musical instrument) music. Biwa hōshi were mostly blind, and adopted the shaved heads and robes common to Buddhist monks. The occupation likely had its origin in China and India, where blind Buddhist lay priest performers were once common. The musical style of the biwa hōshi is referred to as (平曲), which literally means "heike music". Although these performers existed well before the events of the Genpei War, they eventually became famous for narrating tales about this war. Before biwa hōshi sang heikyoku, they were entertainers and ritual performers. They took on a broad range of roles, including poetry and song, plague prevention, and spiritual purification; actually, it was probably because of their ritualistic duties that they became the caretakers of The Tale of the Heike (平家物語). The biwa hōshi are considered the first performers of the Tale of the Heike, which is one of Japan's most famous epics. It details battles between two powerful clans, the Minamoto and the Taira around the 12th century. The Taira (or Heike) were eventually annihilated by the Minamoto (sometimes called the Genji), who systematically killed every male descendant of the Taira. Religion in Japan at the time incorporated many native animistic (Shinto) beliefs into its Buddhist theological framework, leading many court nobles and religious leaders to worry about angry Taira spirits disrupting the peace. The great earthquake around 1185 CE contributed to this sentiment. Since their rituals included placating spirits and preventing plagues, heike music became a vehicle for placating lingering, resentful Heike spirits. Heikyoku and biwa hōshi became immensely popular for the next several hundred years.
Этимология
(法師) сөзбе-сөз "қобызшы діни қызметкер" дегенді білдіреді. (法師) Будданың үйретілерін түсіндіретін мұғалім деп аударылатын (仏法の教師) сөзінен туындаған. Бұл екі таңба (法) және (師) тиісінше "Буддалық доктрина" және "ұстаз" деген мағынаны білдіреді. Хоши – аңыздар, соғыстар, тарихтар мен мифология туралы әндерін қоса орындаған соқыр діни қызметкерлерді атады. Кейіннен хоши соқыр және соқыр емес орындаушылардың екеуіне де қатысты, сондай-ақ билеуші музыканттар (田楽法師), қытай үлгісіндегі ойын-сауықшылар (散楽法師), қауымнан шеттетілген суретшілер (絵取り法師) және Сандзёдан келген немесе уақытша тұрақтардан келген адамдар (三条法師) сияқты басқа да адамдарды белгілеу үшін жұмсалды. Бива хошилер туралы мәліметтер Хэйан кезеңінің соңына (794–1185 жж.) жататын жапондық иконографияда кездеседі. Олар Фудзивара но Акихираның (989–1066) жазған "Шинсаругакуки" еңбегінде де айтылады.
Шығуы және таралуы
Тендай мектебінің буддалық монахы Шобуцу, дәстүр бойынша, 1220 жыл шамасында «Хайке туралы әңгіме» жырлаған алғашқы бива хоши болды. Кейіннен бива хошидің екі түрлі тобы құрылды: Акаши Кёичи құрған Ичиката мектебі және Ясака Киген құрған Ясака мектебі. Бива хошиге шеберлік деңгейіне қарай дәрежелер берілді, ең жоғарысы (検校), одан кейін (勾当), (別当) және (座頭). Акаши Какуичинің (1300–1371) еңбегі арқасында Ясака мен Ичиката топтарының ықпалы артты. Танымал бива хоши, Какуичидің хейкиоку оқуы қазіргі таңда хейке ең нақты нұсқасы деп есептеледі. Бұған себеп, Какуичи негізінен Ичиката гильдиясын құруға жауапты болды. Бұл, бива хошидің өзін-өзі басқаратын гильдиясы – Тодо (当道) құрылғанға дейін болды. Тодо екі түрлі жолмен табыс тапты: Киото аристократиясы мен әскери топтарының демеушілігі және хейкиокуды оқыту мен таратудағы монополиясы. Шәкірт болу үшін үміткер ақы төлеуі керек еді, содан кейін әрбір жаңа музыкалық шығарманы оқу үшін де ақы талап етілді. 13 және 14 ғасырларда бива хоши әскери элита мен аристократия, соның ішінде аймақтық феодалдар үшін өнер көрсетті. Будда ғибадатханаларында халыққа арналған қойылымдар да ұйымдастырылды. Қалған халық Кандзин қойылымдарына қатыса алатын, бірақ оларға ақы төлеу қажет болды.
Сеңокудан Эдо кезеңіне дейін
Онин соғысы (1467–1477) бива хоши өнерінің дамуына қиын кезең болды. Бұл соғыс Сенгоку дәуірін (15–17 ғасырлар) бастады, ол шамамен екі ғасырға созылған азаматтық соғыс және саяси-әскери қақтығыстар кезеңі еді. Осы уақытта көптеген хейке музыканттары жорри (музыка) немесе шамисен – үш тартылған ішектің лауына назар аударды. Сондықтан, қақтығыс орындаушылардың ғана емес, сонымен қатар хейкиоку тыңдаушыларының санының азаюына да себеп болды. Дегенмен, бива хошидің толық жойылуына Токугава Иэясу даймё кедергі жасады, ол хейке өнерін бағалады. Иэясу Токугава сёгунатын құру арқылы елді қайта біріктірді және хейкеге ынталы демеуші болды. Эдо дәуірінде (1600–1868) Токугава сёгунаты Тодоға ерекше жеңілдіктер мен айтарлықтай қаржыландыруды ұсынды, одан кейін Тодо мүшелеріне дәрежесіне қарай бөлісті. Эдо дәуірі сонымен қатар сёгунаттың хейке музыкасын өзінің ресми салтанатты музыка түрлерінің бірі деп таныған дәуірді де білдіреді. Осыған байланысты, көптеген жаңа хейке мектептері пайда болды, олардың көпшілігі жаңадан енгізілген шамисен мен оның музыкалық стилінің ықпалына түсті. Эдо дәуірінде қалыптасқан екі басты мектеп – Маэда Кюичи негізін салған Маэда рю және Хатано Коичи негізін салған Хатано рю еді. Екеуі де ескі Ичиката мектебінің ең белсенді тармағы болған Шидо ханың мүшелері болды. Эдо дәуірінде хейке музыкалық нотациясына шағын түзетулер енгізу үшін хейкеге құштар әуесқойлардың арасында ынтымақтастық орнатылды. Сёгунат үшін орындалған хейке салтанатты формасы зиялы қауымның талаптарына сай, әсем және күрделі болды. Сонымен қатар, хейке партитурасының дамуын қамтамасыз ету үшін импровизация айтарлықтай азайды.