Орта ғасырдағы әнші-жыршылар және сазгерлер

Кіріспе

Ортағасырлық Еуропадағы ойын-сауықшы түрі.

Минстрель – бастапқыда ортағасырлық Еуропада кездесетін ойын-сауықшы. Бұл термин алғашқыда музыкант, жонглер, акробат, әнші немесе клоун сияқты кез келген ойын-сауықшыны сипаттаған, бірақ 16 ғасырдан бастап ән айтатын және музыкалық аспаптарда ойнайтын арнайы ойын-сауықшыны білдіретін болды.

Сипаттама

Минстрельдер алыс елдер туралы немесе болған немесе қиялдағы тарихи оқиғалар туралы әңгімелейтін әндер орындады. Минстрельдер өз ертегілерін жасағанмен, көбінесе басқалардың шығармаларын жаттап алып, көркейтіп айтушы еді. Олар көбінесе патшалар мен жоғары қоғамның қызметкерлері болып тағайындалатын. Сарайлар жетілдіріле келе, минстрельдердің орнын трубадурлар басты, ал көптегендері көшпенді минстрельдерге айналып, көшелерде өнер көрсетті; олардың танымалдылығы 15 ғасырдың соңында төмендеді. Минстрельдер кейінгі саяхатшы ойын-сауықшылар дәстүріне үлес қосты, ол 20 ғасырдың басына дейін белгілі бір деңгейде сақталды және бүгінгі күнгі көше музыканттарының немесе баскерлердің түрінде жалғасуда. Бастапқыда минстрельдер сарайдағы құрметті қонақтар еді, лорд пен сарайлықтарды шансон де жести немесе олардың жергілікті нұсқаларымен көңіл көтеріп тұратын. "Минстрель" термині көне француз тілінен – менстрель (menesterel, menestral) сөзінен, ал ол итальян тіліндегі министрелло (кейін менстрелло) сөзінен, орта латын тіліндегі ministralis ("қызметкер") сөзінен шыққан, ол латын тіліндегі minister ("қызметші") сөзінің туындысы, minus ("кішірек") сөзінен алынған. Нормандтар басып алғанға дейінгі Англо-саксон Англиясында кәсіби ақын "скоп" ("жасаушы" немесе "тұрғызушы") деп аталды, ол өзінің өлеңдерін жазып, оларды арфамен сүйемелдеп орындады. Скоптан төмен тұрғандар – "глемендер" еді, олардың тұрақты мекені болмады, бірақ елден елге саяхаттап, өнерлерінен таба алатынын табуға тырысты. 13 ғасырдың соңында "минстрель" термині музыка мен әнмен лордын көңіл көтеретін орындаушыны белгілеу үшін қолданыла бастады. Бірнеше шапқыншылықтардан, соғыстардан, жаулап алулардан кейін композиторлардың екі категориясы қалыптасты. Шосер мен Джон Гоуэр сияқты ақындар бір категорияда болды, онда музыканың қатысы болмады. Ал минстрельдер тойларда, мерекелерде арфа, скрипка, сыбызғы, флейта, флажолет, цитра және барабанмен көптеп жиналатын. Сонымен қатар, минстрельдер саяси пікір білдірумен және үгіт-насихатпен айналысқанымен де танымал болды. Олар көбінесе пікірді өзгерту үшін жаңалықтарды бұрмалап баяндайтын және теңдікті қолдауға шақыратын шығармаларды қайта жазатын. 1480 жыл шамасында Ричард Хиге ағылшынның орталық аймағында көшірген Хиге қолжазбасы ортағасырлық минстрельдердің талғамдарын көрсететін мысал болуы мүмкін. Трубадурлар мен труверлердің музыкасын жоглар (окситан) немесе жонглерлер (француз) деп аталатын минстрельдер орындады. 1321 жылға қарай Париждің минстрельдері гильдия құрды. Англияда 1469 жылы патшалық минстрельдер гильдиясы ұйымдастырылды. Поэзияда Сэр Уолтер Скотттың "Соңғы минстрельдің жырлары" (1805), Томас Мурдың "Лалла Рукх" (1817) және Джон Клэрдің "Ауыл минстрелі" (1821) – көптеген шығармалардың арасында ерекше көзге түсті. Минстрельдікке арналған романдарға Хелен Крейктің "Нортумберлендтің Генрисі" (1800), Сидней Оуэнсонның "Сен-Доминик монастырының жаңашылы" (1805, минстрель кейпіндегі қыз туралы), Кристабель Роуз Колеридждің "Минстрель Дик" (хор ұлының минстрельге айналуы және сарайлыққа айналуы, 1891), Рода Пауэрдің "Редкап қашып кетеді" (он жасар бала саяхатшы минстрельдерге қосылады, 1952) және А. Дж. Крониннің "Минстрель баласы" (рухани қызметтен минстрельдікке және кері, 1975) кірді.

Minstrels performed songs which told stories of distant places or of existing or imaginary historical events. Although minstrels created their own tales, often they would memorize and embellish the works of others. Frequently they were retained by royalty and high society. As the courts became more sophisticated, minstrels were eventually replaced at court by the troubadours, and many became wandering minstrels, performing in the streets; a decline in their popularity began in the late 15th century. Minstrels fed into later traditions of travelling entertainers, which continued to be moderately strong into the early 20th century, and which has some continuity in the form of today's buskers or street musicians. Initially, minstrels were simply treats at court, and entertained the lord and courtiers with chansons de geste or their local equivalent. The term minstrel derives from Old French ménestrel (also menesterel, menestral), which is a derivative from Italian ministrello (later menestrello), from Middle Latin ministralis "retainer", an adjective form of Latin minister, "attendant" from minus, "lesser". In Anglo Saxon England before the Norman Conquest, the professional poet was known as a scop ("shaper" or "maker"), who composed his own poems, and sang them to the accompaniment of a harp. In a rank much beneath the scop were the gleemen, who had no settled abode, but roamed about from place to place, earning what they could from their performances. Late in the 13th century, the term minstrel began to be used to designate a performer who amused his lord with music and song. Following a series of invasions, wars, conquests, etc., two categories of composers developed. Poets like Chaucer and John Gower appeared in one category, wherein music was not a part. Minstrels, on the other hand, gathered at feasts and festivals in great numbers with harps, fiddles, bagpipes, flutes, flageolets, citterns and kettledrums. Additionally, minstrels were known for their involvement in political commentary and engaged in propaganda. They often reported news with bias to sway opinion and revised works to encourage action in favor of equality. The Heege Manuscript, transcribed in the English Midlands around 1480 by Richard Heege, may offer a sample of the humor favored by some medieval minstrels at festivals. The music of the troubadours and trouvères was performed by minstrels called joglars (Occitan) or jongleurs (French). As early as 1321, the minstrels of Paris were formed into a guild. A guild of royal minstrels was organized in England in 1469. In poetry, The Lay of the Last Minstrel (1805) by Sir Walter Scott, Lalla Rookh (1817) by Thomas Moore, and The Village Minstrel (1821) by John Clare were three of many. Novels centring on minstrelsy have included Helen Craik's Henry of Northumberland (1800), Sydney Owenson's The Novice of St Dominick's (a girl using a minstrel disguise, 1805), Christabel Rose Coleridge's Minstrel Dick (a choirboy turned minstrel becomes a courtier, 1891), Rhoda Power's Redcap Runs Away (a boy of ten joins wandering minstrels, 1952), and A. J. Cronin's The Minstrel Boy (priesthood to minstrelsy and back, 1975).