Кіріспе

Жапондық соққы аспаптары (жапонша: 太鼓) – жапондық соққы аспаптарының кең спектрі. Жапон тілінде «тайко» термині кез келген барабанды білдіреді, бірақ Жапониядан тыс жерлерде ол әртүрлі жапон барабандарының кез келгенін және «куми дайко» деп аталатын ансамбльдік тайко орындау формасын білдіру үшін қолданылады. Тайко жасау процесі өндірушілер арасында әр түрлі, барабан корпусы мен терісін дайындау әдісіне байланысты бірнеше жылға созылуы мүмкін. Тайконың мифологиялық тегі жапон халық ертегілерінде кездеседі, бірақ тарихи жазбалар тайконың 6-шы ғасырда Қытай және Корея мәдениетінің ықпалы арқылы Жапонияға келгенін көрсетеді; ханива дәуіріне жататын қыш ыдыстарда тайко барабандары бейнеленген. Кейбір тайколар Үндістаннан шыққан аспаптарға ұқсас. Археологиялық дәлелдер де тайконың 6-шы ғасырда Кофун дәуірінде Жапонияда болғандығын растайды. Олардың функциясы тарих барысында байланыс, әскери қимылдар, театрлық қойылымдарға сүйемелдеу, діни рәсімдер және концерттік өнер көрсетулерге дейін әртүрлі болды. Қазіргі заманда тайко Жапонияның ішінде де, сыртында да азшылықтардың әлеуметтік қозғалыстарында маңызды рөл атқарады. 1951 жылы Дайхати Огути еңбектері арқылы, ал 1961 жылы Ondekoza тобы арқылы дамыған куми дайко орындаушылығы, әртүрлі барабандарда ойнайтын ансамбльмен сипатталады, және кейіннен Кодо, Ямато, Тао, Таикоза, Фуун Но Кай, Сукероку Таико сияқты көптеген топтар Ondekoza форматын қабылдап, тайконы танымал етті. Хатидзё дайко сияқты басқа орындау стилдері де Жапонияның нақты қауымдастықтарынан пайда болды. Куми дайко орындаушылық топтары Жапонияда ғана емес, АҚШ, Австралия, Канада, Еуропа, Тайвань және Бразилияда да белсенді. Тайко орындаушылығы техникалық ритм, форма, таяқ ұстау, киім және аспаптар жиынтығы сияқты көптеген компоненттерден тұрады. Ансамбльдер әдетте әртүрлі цилиндр тәрізді нагадо дайконы, сондай-ақ кішкентай шиме дайконы қолданады. Көптеген топтар барабандарға вокал, струналы және ағаштан жасалған үрмелі аспаптармен сүйемелдейді.

Шығу тегі

Тайконың және оның түрлерінің шығу тегі белгісіз, бірақ көптеген ұсыныстар бар. Тарихи деректерде, ең ертесі 588 жылы, жапондықтар Кореяға Оңтүстік Қытайдан шыққан Какко (аспап), барабанды зерттеу үшін сапарлаған. Бұл қытай аспаптарын зерттеу және оларды қабылдау тайконың пайда болуына әсер еткен болуы мүмкін. Кейбір сарай музыкасының стильдері, әсіресе гигаку және гагаку, Қытай мен Корея арқылы Жапонияға келді. Екі дәстүрде де бишілерге тайкоға ұқсас барабандармен бірге бірнеше аспаптар сүйемелдеді. Жапониядағы ерте би және музыка стилі – тогаку, сондай-ақ какконың физикалық ерекшеліктері, гагаку орындау кезінде барабанды қолдануға Қытай мен Үндістанның ықпалын көрсетеді. Археологиялық дәлелдер тайконың 6 ғасырдың басында, Кофун кезеңінің соңында Жапонияда қолданылғанын көрсетеді және олар коммуникация, фестивальдар және басқа да рәсімдер үшін қолданылған болуы мүмкін. Бұл дәлел Гунма префектурасының Сава ауданында ханива мүсіндерінің табылуымен расталды. Олардың екеуі барабан ойнап жатыр; олардың бірі тері киіп, иығына барабан ілінген және барабанды жамбас биіктігінде соғу үшін таяқ қолданады. Бұл мүсін "Тайконы соққан адам" деп аталады және Жапониядағы тайко өнерінің ең көне дәлелі саналады. Олар діни рәсімдерде музыкамен бірге қолданылады. Кагурада, яғни синтоизмнен туындаған музыка мен билер санатында, тайко жиі жергілікті фестивальдерде басқа орындаушылармен бірге пайда болады. Буддистік дәстүрлерде тайко Бон фестивалінің бөлігі ретінде рәсімдік билерде қолданылады. Тайко және басқа да аспаптар қызыл және ақ матамен безендірілген мұнаралардың үстіне орналастырылады және бишілерді қоршап тұрған орындаушылар үшін ритмді қамтамасыз етеді.

Өнер көрсету

Тайко орындау стилі топтар арасында орындаушылардың саны, репертуар, аспаптар таңдауы және сахналық тәсілдер тұрғысынан кеңінен әртүрлі. Дегенмен, дәстүрге зор ықпал еткен бірнеше ертедегі топтар бар. Мысалы, Ондэкоза және Кодо ұжымдары жасаған көптеген туындылар көптеген тайко топтарында қалыпты деңгейде саналады.

Нысан

Ката – тайко өнеріндегі поза мен қимыл. Бұл түсінік жекпе-жектегі катаға ұқсас: мысалы, екі дәстүр де хара – тіршіліктің ортасы деген ойды қамтиды. Автор Шон Бендердің пікірінше, ката – түрлі тайко топтарын бір-бірінен ажырататын басты ерекшелік және орындаудың сапасын бағалаудың маңызды факторы. Сондықтан көптеген тайко оқу залдарында ойыншыларға көрінетін кері байланыс беру үшін айналар орнатылған. Тайкодағы катаның маңызды бөлігі – орындау кезінде дененің сақталуы. Бұл аяқтарды кеңінен, төменге қарай тіктеп, сол тізеңді саусақтарыңнан иіп, оң аяғыңды түзу ұстау арқылы жүзеге асырылады. Бұл үшін жамбас барабанға қарап тұруы, ал иықтар босаңсыған болуы керек. Кейбір ұстаздар ойнағанда жоғарғы денеге көп сүйенуге бейімділікті байқап, орындау кезінде дененің толыққанды қолданылуының маңыздылығын атап көрсетеді. Жапониядағы кейбір топтар, әсіресе Токиодағы белсенді топтар, жанды және шаттыққа толы ики эстетикасының маңыздылығын ерекше атап көрсетеді. Тайкода бұл Эдо дәуірінде (1603–1868) өркендеген саудагерлер мен шеберлер кластарынан туындаған мәдениеттің күрделілігін білдіретін ерекше қимылдарды қамтиды. Тайко ойнауға қолданылатын таяқтар бачи деп аталады және олар әртүрлі өлшемдерде, ақ емен, бамбук және жапон магнолиясы сияқты түрлі ағаштардан жасалады. Бачиді де әртүрлі стильдерде ұстауға болады. Куми-дайкода ойыншылар таяқтарын бас бармақ пен көрсету саусағының арасындағы V пішінінде, ойыншыға бағытталған күйде босаң ұстайды. Орындаушыларға техникалық тұрғыдан күрделі ырғақтарды ойнауға мүмкіндік беретін басқа да ұстау тәсілдері бар, мысалы, шиме ұстауы, ол екі қолмен ұстауға ұқсас: бачидің артқы жағы ұсталады, ал тіреу орындаушының көрсету саусағы мен бас бармағының арасында орналасады, ал қалған саусақтары босаңсып, таяқтың айналасына сәл иілген күйде қалады. Кейбір топтардың өнері Дзен буддизміне негізделген принциптермен басшылыққа алынады. Мысалы, Сан-Франциско Тайко Доджосы қарым-қатынас, құрмет және үйлесімді баса көрсететін рей қағидасына сүйенеді. Бачиді ұстау тәсілі де маңызды болуы мүмкін; кейбір топтар үшін бачи – дене мен аспан арасындағы рухани байланыс символы. Тайконың барабан корпусы, терісі және шегелері сияқты физикалық бөліктері де буддизмде символдық мағынаға ие.

Аспаптар

Куми дайко топтары негізінен соққылы аспаптардан құралады, онда әрбір барабан өзіндік рөл атқарады. Тайконың түрлі түрлерінің ішінде топтарда ең көп кездесетіні – нагадо дайко. Чю дайко тайко топтарында жиі кездеседі және топтың негізгі ырғағын көрсетеді, ал шиме дайко ырғақты белгілейді және өзгертеді. Шиме дайко көбінесе джиучиді орындайды, ол ансамбльді біріктіретін негізгі ырғақ. О дайко тұрақты, негізгі импульс береді және басқа бөліктерге қарсы ырғақ қызметін атқарады. Көбінесе өнер көрсетілімдері бір соққылы оралым – орошимен басталады. Ойыншы бірте-бірте соққылар арасындағы уақытты қысқартып, баяу бастайды, барабаншы жылдам оралымға дейін жетеді. Ороши сондай-ақ театрлық қойылымдардың бір бөлігі ретінде орындалады, мысалы, Но театрында. Ансамбльде барабаннан басқа да жапон аспаптары қолданылады. Басқа соққылы аспаптардың қатарында – атриган, ол кішкентай балғамен ойналатын, қол көлеміндегі гонг. Кабукиде театрлық қойылымдар кезінде тайкоға көбінесе шүмеленіп ойналатын шамисен сүйемелдейді. Куми дайко өнер көрсетілімдерінде шкухахучи және шинобу сияқты ағаштан жасалған үрмелі аспаптар да қолданылуы мүмкін. Тайкода какегоэ және киаи деп аталатын дауысты шақырулар немесе айқайлар жиі кездеседі. Олар басқа ойыншыларды ынталандыру үшін немесе ырғақтың өсуі сияқты динамикалық өзгерістерге немесе көшуге белгі ретінде қолданылады. Ал философиялық тұрғыдан, барабан соққылары арасындағы кеңістік – ма, ырғақты фразаларды қалыптастыруда және тиісті контраст құруда маңызды рөл атқарады.

Киім-кешек

Тайко өнерін орындау кезінде ойыншылар әртүрлі дәстүрлі киімдер киеді. Көптеген куми-дайко топтарында хаппи – әсем, жұқа матадан тігілген шапан, және хачимаки деп аталатын дәстүрлі бас киімдер жиі қолданылады. Таби, момохики және харагаке де кең таралған. Эйтецу Хаяши, Ондекоза тобымен бірге жұмыс істеген кезінде, 1975 жылы Пьер Карденге өнер көрсеткенде фондоши – белдемше киюді ұсынған, осы өнер көрсетімінен француз сәнгері әсер алған. Жапондық Kodo тобы кейде өнер көрсетілімдерінде фондоши киеді.

Білім

Тайко өнері көбінесе ауызша және көрсету арқылы үйретіледі. Тарихи тұрғыдан алғанда, тайконың жалпы үлгілері жазылған, мысалы, 1512 жылғы «Тайгеншо» энциклопедиясында, бірақ тайко пьесаларының ноталық жазбалары көбінесе қолжетімсіз. Ауызша дәстүрді сақтаудың бір себебі – әр топтағы бір пьесаның ырғақты үлгілері әртүрлі орындалуы мүмкін. Этномузыкатанушы Уильям П. Малм жапондық орындаушылардың бір топта бір-бірін жазбаша нотация арқылы болжамалай алмайтынын, оның орнына тыңдау арқылы болатынын байқады. Жапонияда сабақтар кезінде ноталық партиялар қолданылмайды. Оқытушыдан оқушыға, белгілі бір пьесаның барабан соққыларының ырғамын және тембрін жеткізетін «кучи-сёга» деп аталатын ономатопеялық үлгілер ауызша үйретіледі. Мысалы, «дон» барабан ортасына жасалған бір соққыны білдіреді, ал «до ко» – екі тізбектелген соққыны, бірінші оң жақтан, содан кейін сол жақтан, және «дон» соққысымен бірдей уақытқа созылады. Кейбір тайко пьесалары, мысалы «Ятай баяси», батыс музыкалық нотациясында көрсету қиын үлгілерді қамтиды. Қолданылатын нақты сөздер де аймақтан аймаққа өзгеше болуы мүмкін. Соңғы кезде тайко өнерін стандарттау үшін жапондық басылымдар пайда болды. 1979 жылы «Ниппон Тайко қоры» құрылды; оның басты мақсаты – Жапониядағы тайко топтары арасындағы жақсы қарым-қатынастарды дамыту, сондай-ақ тайконы орындау тәсілін жариялау және үйрету. Қордың жетекшісі Дайхачи Огучи 1994 жылы басқа ұстаздармен бірлесіп «Жапония Тайкосын» жазды, себебі орындаудың дұрыс формасы уақыт өте келе бұзылуы мүмкін деп алаңдады. Оқулықта «куми-дайко» орындауларында қолданылатын әртүрлі барабандар, ұстау әдістері, дұрыс форма және аспаптар туралы ұсыныстар сипатталған. Кітапта Огучидің «Осува Дайко» тобының жаттығулары мен транскрипцияланған пьесалары да бар. 1994 жылға дейін ұқсас оқулықтар жарық көргенімен, бұл басылым Қордың ауқымына байланысты көбірек танымал болды. «Жапония Тайко» ұсынған негізгі жүйе кеңінен қабылданылмады, өйткені тайко орындаулары Жапония бойынша айтарлықтай ерекшеленді. Қордың 2001 жылғы жаңа басылымы «Нихон Тайко Кёхон» оқулықтағы негізгі техникалардан өзгеше аймақтық вариацияларды сипаттайды. Мәтіннің авторлары, белгілі бір негізгі білімді меңгеру жергілікті дәстүрлерді үйренумен үйлесімді болуы керек деп мәлімдеді.

Өңірлік стильдер

Куми-дайкодан басқа, Тайко қолданылатын көптеген халықтық дәстүрлер Жапонияның әртүрлі аймақтарында мойындалған. Олардың ішінде Садо аралындағы ондеко, Кокура қаласындағы гион дайко және Ивате префектурасындағы санса-одори сияқтылары бар.

Эйса

Окинавадан шыққан түрлі халық билері, жиынтығында эйса деп аталады, көбінесе таико қолданады. Кейбір бишілер билегенде барабан шалады, және әдетте екі стильдің бірінде орындайды: Йокацу түбегі мен Хамахига аралындағы топтар паранку деп аталатын кішкентай, бір жақты барабандарды пайдаланады, ал Окинава қаласының жанындағы топтар көбінесе шиме дайко қолданады. Шиме дайконың паранкуға қарағанда кеңінен қолданылуы бүкіл аралға тарады және қазіргі кезде басым стиль саналады. Дәстүрде о дайко деп аталатын кішкентай нагадо дайколары да қолданылады және бишінің алдына бекітіледі. Бұл барабан билері Окинавамен ғана шектелмейді, сонымен қатар Сан-Паулу, Гавайи және Жапонияның ірі қалалары сияқты окинавалық қауымдастықтары бар жерлерде де кездеседі.

Хачидзё-дайко

Хачидзё дайко – Хачидзё джима аралында пайда болған тайко дәстүрі. Хачидзё дайконың екі стилі қалыптасып, тұрғындар арасында кең таралды: тарихи мәліметтерге негізделген ежелгі дәстүр және материктегі топтардың ықпалымен пайда болған, арал тұрғындарының көпшілігі қолданатын жаңа дәстүр. Хачидзё дайко дәстүрі 1849 жылға дейін Какусо Кизан есімді жер аударылған адамның күнделігінде тіркелген. Ол «тайко ағашқа ілінетінін, ал әйелдер мен балалар оның төңірегіне жиналатынын» айтқан. Кизанның күнделігіндегі суреттер Хачидзё дайконың ерекшеліктерін көрсетеді. Бұл суреттерде әйелдердің де өнер көрсеткені көзге түседі, бұл сол кезеңдегі басқа аймақтарда тайко ойнаудың көбінесе ерлерге ғана арналғандығын ескерсек, ерекше жайт. Дәстүрді үйретушілер оның орындаушыларының көп бөлігінің әйелдер екенін атап өтеді; бір бағалау бойынша әйел орындаушылардың саны еркектерден үш есе көп. Хачидзё дайконың алғашқы стилі Кизан баяндаған стильден тікелей туындаған деп саналады. Бұл стиль Кумаоджи дайко деп аталады, оның негізін қалаушы – Окуяма Кумаоджи, осы стильдің маңызды орындаушысы. Кумаоджи дайкода бір барабанға екі адам ойнайды, олардың бірі – шита бёши – негізгі ырғақты ұрып тұрады. Екінші орындаушы, ува бёши, осы ырғақтық негізге ерекше және көбінесе импровизацияланған ырғақтармен толықтырады. Нақты ырғақтың түрі болғанымен, орындаушы өзіндік музыкалық ырғақты еркін жеткізе алады. Кумаоджи дайкода тайконы орналастырудың ерекшелігі де бар: барабандар кейде арқанға ілінеді, ал тарихи тұрғыдан, кейде ағаштарға ілінетін. Хачидзё дайконың қазіргі заманғы стилі Шин дайко деп аталады, ол Кумаоджи дайкодан бірнеше жағынан өзгеше. Мысалы, жетекші және ілеспе рөлдер сақталғанымен, Шин дайко қойылымдарында тек тұғырларда орналасқан үлкен барабандар қолданылады. Шин дайко күшті дыбысқа баса назар аударады, сондықтан орындаушылар мықты ағаштан жасалған үлкен бахилерді пайдаланады. Шин дайко орындаушылары Кумаоджи дайко орындаушыларының кимоносына қарағанда, еркін киім киеді; Шин дайкодағы еркін киім орындаушыларға аяқтарымен және қолдарымен кең қозғалыстар жасауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, «шита бёши» рөліне қолданылатын ырғақтар да әртүрлі болуы мүмкін. Ритмнің бір түрі – юкичи, келесі элементтерден тұрады: Бұл ырғақ екі стильде де кездеседі, бірақ Шин дайкода әрқашан жылдам ойналады. Тағы бір ырғақ түрі – хонбадаки, ол Шин дайкоға тән және стандартты жапон тілінде орындалатын әнге де ие.

Мияке-дайко

Мияке дайко – Кодо арқылы топтар арасында тараған стиль, ол ресми түрде Мияке джима Камицуки микоши дайко деп аталады. Мияке сөзі Мияке-джимадан, Идзу аралдарының бір бөлігі, ал Камицуки сөзі дәстүр туған ауылға қатысты. Мияке стиліндегі тайко 1820 жылдан бері жыл сайын шілде айында Мияке аралында Гозу Тенно Саи құдайына арналған дәстүрлі фестивальдің қойылымдарынан пайда болған. Бұл фестивальде орындаушылар тайко ойнап, қалада тасымалданатын киелі орындарды алып жүреді. Стильдің өзі бірнеше ерекшеліктерімен сипатталады. Нагадо дайко көбінесе жерге төмен орнатылады және оны екі орындаушы ойнайды, әрқайсысы екі жақта; орындаушылар отырмай, тұрып, жерге өте төмен, тіпті тізе бүгіп отыратын позаны қабылдайды. Бразилиялық Тайко қауымдастығы (ABT) Бразилияда 150-ге жуық тайко тобы бар екенін және ойнаушылардың 10–15%-ы жапондық емес екенін мәлімдейді; Сан-Паулудағы ірі жылдық фестивальдің үйлестірушісі Изумо Хонда Бразилиядағы тайко орындаушыларының шамамен 60%-ы әйелдер екенін есептейді. Бір жылдан кейін Лос-Анджелестегі Сеншин будда ғибадатханасының бірнеше мүшесі, дін қызметкері Масао Кодани бастамасымен, "Киннара Тайко" деп аталатын жаңа топ құрды. Сан-Хосе Тайко 1973 жылы Сан-Хосе қаласының Жапония ауданында Рой және П.Ж. Хирабаяши басшылығымен құрылды. 1970-ші жылдардың соңында тайко АҚШ-тың шығыс жағына тарала бастады. Бұл 1976 жылы Денвер Тайконың және 1979 жылы Нью-Йорктегі Сох Дайконың құрылуын қамтыды. Осы алғашқы топтардың көптегені әрбір мүшеге барабан алуға жеткілікті қаражаты болмады, сондықтан резеңке дөңгелектер немесе шарап бөшкелерінен жасалған импровизациялық соққы аспаптарын пайдаланды. Жапон-канадтық тайко 1979 жылы Катари Тайко тобымен басталды және оған Сан-Хосе Тайко тобы шабыттандырды. Оның алғашқы мүшелерінің көп бөлігі әйелдерден құралды. Катари Тайко және одан кейінгі топтар жас, үшінші буын жапон-канадтықтарға өз тамырларын зерттеуге, этникалық қауымдастық сезімін қайта дамытуға және тайконы басқа музыкалық дәстүрлерге енгізуге мүмкіндік беретін жаңа мүмкіндік ретінде қарастырылды. АҚШ және Канададағы белсенді тайко топтарының саны туралы ресми статистика немесе бағалаулар жоқ, себебі екі елде де тайко топтарын басқаратын арнайы ұйым болмады. Бірақ, бейресми бағалаулар жасалды. 1989 жылы АҚШ және Канадада 30-ға жуық топ болды, олардың 7-сі Калифорнияда орналасқан. 2001 жылы АҚШ және Канадада 120-ға жуық топтың белсенді болғаны туралы мәлімдеме жасалды, олардың көптегені Сан-Франциско Тайко Доджосымен байланысты болды; 2005 және 2006 жылдарғы кейінгі бағалаулар бойынша АҚШ-та ғана 200-ге жуық топ болды. "Cirque du Soleil" компаниясының Лас-Вегастағы "Mystère" және "Dralion" шоуларында тайко өнері көрсетілді. Тайко өнері сондай-ақ 2005 жылғы Mitsubishi Eclipse жарнамалық кампаниясы және 2009 жылғы "Оскар" мен 2011 жылғы "Грэмми" сыйлықтары сияқты коммерциялық жобаларда да пайда болды. 2005–2006 жылдары Жапондық Америка Ұлттық мұражайында "Big Drum: Taiko in the United States" атты көрме өтті. Көрмеде АҚШ-тағы тайконың дамуына қатысты бірнеше тақырыптар қамтылды, мысалы, топтардың құрылуы, қолда бар материалдарды пайдалану арқылы жасалуы және әлеуметтік қозғалыстар. Көрмеге келгендер кішкентай барабандарда ойнауға мүмкіндік алды. Солтүстік Америкада 1997 жылы Лос-Анджелесте өткен алғашқы конференциядан бері Солтүстік Америка Тайко Конференциясы (NATC) өткізіліп келеді. 2013 жылы Тайко қауымдастығы Альянсы (TCA) коммерциялық емес 501(c)3 ұйымы ретінде құрылды, оның мақсаты тайко өнерін дамыту және оны насияттау. Тайко қауымдастығы Альянсы NATC конференцияларын ұйымдастыруға көмектеседі, осы арқылы тайко туралы білім беру және хабардар ету жөніндегі миссиясын іске асырады.

Италия

Quelli del Taiko деп аталатын алғашқы топ 2000 жылы Пьетро Нотарникола құрды. Олар 2017 жылы итальяндық композитор Луиджи Морлеоның «Батыс терроры 8» концертінің әлемдік тұңғыш орындалуында таико ансамблі мен оркестр үшін орындады.

Байланысты мәдени және әлеуметтік қозғалыстар

Кейбір халықтар Тайконы Жапонияда да, әлемнің басқа жерлерінде де әлеуметтік және мәдени қозғалыстарды дамыту үшін пайдаланған.

Гендерлік келісімдер

Тайко өнері көбінесе ерлер басымдық құратын өнер түрі ретінде қарастырылып келді. Тайко тарихшылары оның орындалуының еркектерге тән дәстүрлерден туындағанын айтады. Жапонияда ансамбль стилінде тайко ойнауды дамытқандар – ер адамдар болды, ал Ондекозаның ықпалымен, идеалды тайко ойнаушының бейнесі еркек шаруалардың образында, әсіресе 1958 жылғы «Рикшашы адам» фильміндегі Мухоматсу кейіпкері арқылы көрініс тапты. «Көрнекті дене тәрбиесі» қабілетіне байланысты ерлердің тамыры тереңдеп жатыр, онда әйелдердің денелері кейде ойнаудың физикалық талаптарына сай келмейтіндей бағаланады. 1980 жылдарға дейін жапон әйелдерінің дәстүрлі аспаптарда, соның ішінде тайкода ойнауы сирек кездесетін, себебі олардың қатысуы жүйелі түрде шектелген; аталған салаға әйелдерді алғаш рет қабылдаған Грандмастер Сейичи Танака басшылығындағы Сан-Франциско Таико Додзо – осы ереженің ерекшелігі болды. Ондекоза мен Кодоның алғашқы қойылымдарында әйелдер тайко ойнау кезінде немесе олардың арасында тек би биледі. Содан кейін куми-дайкоға әйелдердің қатысуы күрт өсе бастады, ал 1990 жылдары әйелдердің саны ерлермен теңесті, тіпті олардан асып та кетті. Тайкода әйелдердің үлесі айтарлықтай болғанымен, кейбіреулер әйелдердің әлі де ерлермен бірдей рөлдерді атқара алмайтыны және тайко өнерінің ерлер басымдылығын сақтап қалатынына алаңдаушылық білдіреді. Мысалы, Кодо мүшесінің біріне топтың шәкірттер бағдарламасының директоры әйелдерге ойнауға рұқсат етілетінін, бірақ тек «әйел ретінде» ойнауға болатынын айтқан. Бағдарламадағы басқа әйелдер де орындаушылық рөлдерде гендерлік теңсіздікті байқады, мысалы, оларға қандай шығармаларды орындауға рұқсат етілген, немесе физикалық талаптар ерлер стандартына сәйкес келетін еді. Әйелдердің тайкодағы өнері жапон әйелдерінің тыныш, бағынышты немесе сұлу әйел ретіндегі гендерлік стереотиптеріне қарсы жауап ретінде танылды. Кейбір топтар өнер көрсету арқылы тайкодағы әйелдердің рөлін ғана емес, сонымен қатар әйелдердің жалпы қабылдануын өзгертуге көмектесетініне сенімді. Барабан жасаушылар өздерінің кәсібі мен жетістіктерін өздерінің әлеуметтік тобына қатысты кемсітушілікке қарсы күресу құралы ретінде пайдаланды. Буракумин өкілдерінің үлесін көрсететін Тайко жолы Осакадағы Нанива ауданында орналасқан. Жолдың ерекшеліктерінің бірі – тайко пішіндес орындықтар, олар тайко жасау және былғары өңдеу дәстүрлерін, сондай-ақ ұлттық мәдениетке олардың тигізген әсерін көрсетеді. Кобаяши 1959 жылы топты құрды және кәсіби түрде гастрольдік сапарларға шыққан алғашқы топ болды. Кобаяши тайко өнерінің шебері ретінде танылады. Ол сондай-ақ топтың орындау стилін интеллектуалдық тұрғыдан бақылаумен қамтамасыз еткенімен де белгілі, бұл көптеген топтардың, әсіресе Солтүстік Америкадағы топтардың өнеріне әсер етті. 1968 жылы Сейичи Танака Сан-Франциско Таико Додзо-ны құрды және ол Тайконың атасы, АҚШ-тағы тайко өнерін дамытушы ретінде танылды. Ол 2001 жылы Ұлттық өнер қорының ұлттық мұра стипендиясын алды. 1969 жылы Ден Тагаясу тайко өнерін халықаралық деңгейде танымал еткен және дәстүрге көркемдік үлес қосып, Ондекоза тобын құрды. Ден сонымен қатар Жапониядағы Садо аралында Ондекоза үшін оқу және тұру орталығын құрды, ол фольклор мен музыка бойынша қарқынды және жан-жақты білім беру бағдарламаларымен танымал болды. Алғашқы орындаушылардан басқа да белгілі орындаушылар мен топтар бар. Айтецу Хаяши жеке орындаушылық жұмыстарымен танымал. 19 жасында Хаяши Ондекозаға қосылды, кейіннен кеңейтіліп, әлемдегі ең танымал және ықпалды тайко орындаушы топтарының бірі – Кодо болып қайта құрылды. Бірақ Хаяши көп ұзамай топтан шығып, жеке мансабын бастады.