Кіріспе

Кеме – мұздық жер бедері, дөңгелек немесе төбешік пішіндес үйінді, құм, қиыршық тас және мұздық шөгіндісінен (till) тұрады. Ол кері шегініп бара жатқан мұздықтың ойысында жиналады, содан кейін мұздың одан әрі еруі нәтижесінде жер бетіне шөгіп түседі. Кемелер көбінесе қазанды көлдермен (kettles) байланысты кездеседі, мұндай жер бедері «кеме және қазанды көл» немесе «төбешік және қазанды көл» топографиясы деп аталады. «Кеме» сөзі – «тарақ» (kame немесе kaim – ежелгі шотланд сөзі) сөзінің бір түрі, оның мағынасы «тізгір» және басқа да ұғымдарды білдіреді. Геологиялық термин 1874 жылы Томас Джеймисон тарапынан енгізілді. Уайттың сөзін келтірсек, «кемелер балқыған судың әсерінен пайда болған, балқып бара жатқан мұздың ішінде және бойында әртүрлі жерлерге шайылып, шөгінді материалды қалдырған. Кейбір жерлерде материал жақсы шайылып, қабатталған, ал басқаларында нашар шайылып, мұздан түскен және толық шаюдан бұрын жабылып қалған мұздық шөгіндісінің (till) қосымшалары бар. Сондықтан кемелік қиыршық тастар әртүрлі болады, олардың өлшемі ұсақтан іріге дейін, тіпті кесек тастар мен шоқыр тастарға дейін жетеді». Бұл кемелік террасалар көбінесе ұзын, жазық жартастар сияқты көрінеді, бетінде қазанды көлдерден пайда болған көптеген ойықтар болады. Олар өздері қалыптасқан мұздық бетіне ұқсас еңіспен аңғарға қарай төмендейді және кейде аңғардың екі жағында жұп болып кездеседі. Кемелер кейде барабан тәрізді үйінділермен (drumlins) салыстырылады, бірақ олардың пайда болуы мүлдем басқаша. Барабан тәрізді үйінділерді бастапқыда еріген су емес, мұздың өзі қалыптастырады және олардың пішіні салыстырмалы түрде дұрыс болады. Олар құм мен қиыршық тас емес, саз немесе тақтатас сияқты ұсақ түйіршікті материалдарда кездеседі. Барабан тәрізді үйінділерде әдетте концентрлі қабаттар болады, өйткені мұз қозғалысы кезінде бірінен соң бірі жаңа қабаттар жиналады.

Мысалдар

Камелер әдетте бір-біріне жақын орналаспайды, бірақ Эдмонтон қаласында, Альберта провинциясында көптеген камелер жақын жерде табылып, Проссер археологиялық ескерткішін құрайды. Онтарионың оңтүстігіндегі Фонтилл-Каме қалың қоныстанған аймақта орналасқан. Мысалдарды Висконсин штатында және Вашингтондағы Симс Корнер Эскерс және Каме ұлттық табиғи ландшафтында кездестіруге болады. Олар сондай-ақ Нью-Йорк штатының Рочестер қаласының оңтүстік-шығысындағы Мендон Пондс паркінде орналасқан. Бұл парк геологиялық тарихы және маңызды камелердің, эскерлердің және котловиннің болуына байланысты Ұлттық табиғи ескерткіштер тізіліміне енген. Онтариода екі провинциялық парк бар, екеуі де IUCN табиғи қорықтары ретінде белгіленген, олар маңызды және бұзылмаған каме нысандарын қорғау үшін құрылған. Олар – Миннитаки Каме провинциялық паркі және Бонхер өзені Каме провинциялық паркі.