Кіріспе
2019 жылғы Queen Elizabeth класты әуе кемесі HMS Prince of Wales (R09) – Корольдік әскери-теңіз флотының екінші кемесі. Көптеген ірі әуе кемелерінен өзгеше, Prince of Wales катапульттармен және тоқтату сымдарымен жабдықталмаған, оның орнына STOVL ұшақтарын пайдалануға арналған. Қазіргі жоспар бойынша, кеме 48 F 35B Lightning II стелс көп мақсатты истребителі мен Merlin тікұшақтарын (әуеде ерте ескерту және суастына қарсы күрес үшін) тасымалдауға тиіс, бірақ қажет болған жағдайда, бұл класс 70-тен астам F 35B ұшағын қолдауға қабілетті. Prince of Wales толықтай құрастырылып, 2019 жылдың қыркүйегінде теңіз сынақтарын бастады және 2019 жылдың қараша айында Портсмут әскери-теңіз базасына алғаш рет келді. Кеме 2019 жылдың 10 желтоқсанында Портсмут қаласында өткен салтанатты шарада Корольдік флотына ресми түрде қабылданды. Операциялар кезінде Prince of Wales Ұлыбританияның әуе кемесінің соққы тобының құрамындағы эскорттық және қолдау кемелерімен бірге, елдің теңіз күштерін көрсетуге бағытталған мақсаттарға қол жеткізуге көмектеседі.
HMS Prince of Wales (R09) is the second of the Royal Navy. Unlike most large aircraft carriers, Prince of Wales is not fitted with catapults and arrestor wires, and is instead designed to operate STOVL aircraft; the ship is currently planned to carry up to 48 F 35B Lightning II stealth multirole fighters and Merlin helicopters for airborne early warning and anti submarine warfare, although in surge conditions the class is capable of supporting 70+ F 35B. The completed Prince of Wales began sea trials in September 2019 and first arrived at her new home base of HMNB Portsmouth in November 2019. The ship was formally commissioned into the Royal Navy at a ceremony in Portsmouth on 10 December 2019. When on operations, Prince of Wales will form a central part of a UK Carrier Strike Group, comprising escorts and support ships, with the aim to facilitate carrier enabled power projection.
Дизайн және құрылыс
Queen Elizabeth сияқты, Prince of Wales ұшағының 2008 жылғы бастапқы жобасы F 35B Lightning II қысқа ұшып-қону және тік қону (STOVL) ұшақтарын шаңғыдан секіру пандусы арқылы ұшыруды көздеген. Алайда, 2010 жылдың мамырында үкімет ұзақ күткен Стратегиялық қорғаныс және қауіпсіздік сараптамасын (SDSR) жариялады, онда Prince of Wales F 35C ұшақтарын пайдалана отырып, катапульді көмекпен ұшыру және тоқтату (CATOBAR) конфигурациясына айналдырылатыны айтылды. Айналдыруды зерттеуге 18 ай жұмсалды, бірақ нәтижесінде бұл үлкен шығындар мен кешігулерге алып келері анықталды. 2012 жылдың мамырында үкімет Prince of Wales кемесін айналдыру туралы шешімін кері қайтарып, оның бастапқы STOVL жобасына сәйкес салынатынын мәлімдеді. SDSR сонымен қатар Ұлыбританияға бір ғана әуе тасымалдағышы қажет екенін көрсетті, бірақ келісімшарттағы айыппұл шарттары Prince of Wales-тің құрылысын тоқтату, оны салудан да қымбатқа түсерін білдірді. Оның орнына үкімет Prince of Wales-ті салуды жоспарлап, оны ұзақ мерзімді дайындыққа қоюға немесе одақтас елдерге сатуға ниеттенді. Бірақ, 2012 жылы Корольдік теңіз күштері "Жалпы күш 2012/13" деп аталатын жылдық баяндамасын жариялады, онда екі тасымалдағыш "тапсырысқа берілуі мүмкін және тіпті бірге жұмыс істеуге қабілетті" делінген. Prince of Wales Роситте, Ұлыбританияның алты кеме құрылыс орнында салынған 52 бөліктен құрастырылды. Құрылысы 2011 жылдың 26 мамырында Гован кеме құрылыс орнында қорғаныс министрі Лиам Фокс жүргізген алғашқы болатты кесумен басталды. 2014 жылдың қыркүйегінде Prince of Wales кемесінің LB02 және LB03 корпус бөліктері Шотландиядағы Росит кемежайының 1-ші догына жеткізілген кезде соңғы құрастыру кезеңіне жетті. 2014 жылы Уэльсте өткен НАТО саммитінде премьер-министр Дэвид Кэмерон Prince of Wales-тің сатылмайтынын немесе тоқтатылмайтынын, керісінше, белсенді қызметке енгізілетінін мәлімдеді. Бұл кейіннен 2015 жылғы үкіметтің Стратегиялық қорғаныс және қауіпсіздік сараптамасында расталды. 2016 жылдың сәуірінде кеменің құрылысының 80%-ға жуығы аяқталды. 2017 жылдың 1 қыркүйегінде HMS Prince of Wales-тің ең жоғары дәрежелі офицері, капитан Ян Грум, тасымалдағыш енді Корольдік теңіз күштерінің "толық соққы беру қабілетін" іске асыру үшін маңызды екенін мәлімдеді.
Теңіздегі сынақтар
Уэльс принсі 2017 жылдың 8 қыркүйегінде Розит кемежайында Камилла патшайым (содан кейін Ротсе герцогинясы) тарапынан ресми түрде аталды. 2017 жылдың 21 желтоқсанында «Принц Уэльс» кемесі бірінші рет Rosyth су айдынынан шығып, жақын маңдағы тұраққа барып, жабдықтарды орнату және жүйелерді одан әрі интеграциялау үшін маневр жасады. 2019 жылдың 23 қыркүйегінде Merlin Mk2 тікұшағы оның ұшу палубасына алты рет қонды және ұшып кетті. «Принц Уэльс» кемесі 2019 жылдың соңында пайдалануға берілуі үшін 2019 жылы теңіз сынақтарын бастауы тиіс еді. Кеме алғаш рет 20 қыркүйекте Розиттегі жабдықталу бассейнінен шықты. Бастапқыда ол Форт теңізінде іргелі тұрып, алғашқы қозғалтқыш пен жүйелік сынақтарды жүргізді және оның теңізден өтуіне мүмкіндік беретін жағдайды күтті. HMS Prince of Wales 2019 жылдың 22 қыркүйегінде Форт көпірлерінің астынан өтіп, теңіз сынақтарын бастады. 2019 жылдың 16 қарашасында «Уэльс принсі» Портсмут қаласына алғаш рет келді және Princess Royal тұрағына орналасты. Кеме 2019 жылдың 10 желтоқсанында Портсмут қаласында өткен салтанатты шарада Корольдік теңіз күштеріне ресми түрде қабылданды. 2020 жылдың мамыр айында «Уэльс принсінде» Корольдік теңіз күштері «шағын» деп сипаттаған су тасқыны болды. 2020 жылдың қазан айында өртке қарсы басқару жүйесінен болған су тасқыны электр кабельдеріне зақым келтірді. Кеме жөндеу жұмыстары аяқталғанша сегіз айға жуық кемежайда қалды. Оның АҚШ-қа жоспарланған алғашқы F 35B сынақтарына қатысуы тоқтатылды. 2020 жылы «Уэльс принсі» теңізде бар болғаны 30 күн болды, ал «Елизавета патшайымы» 115 күн теңізде болды. Жөндеуден кейін «Уэльс принсі» 2021 жылдың 30 сәуірінде Портсмут теңіз базасынан теңіз сынақтарын қайта бастау үшін шықты. 2010 жылғы Қорғаныс және қауіпсіздік саясатының шолуында (SDSR) 12 F 35B-нің тұрақты түрде орналасуы көзделген, бірақ әдеттегі соғыс жүктемесі 24 F 35B және бірнеше тікұшақтардан тұрады. Бұл 9 Merlin HM2 және 5 Merlin Crowsnest теңіз күштерін қорғау тобы болуы мүмкін, олар әуедегі ерте ескертуді қамтамасыз етеді; сондай-ақ «жағалау маневрі» тобына Корольдік теңіз күштерінің Commando Helicopter Force Merlin HC4, AgustaWestland Wildcat AH1, RAF Boeing Chinook көлігі және Армия әуе корпусының AgustaWestland Apache AH.1 шабуылдық тікұшақтары кіруі мүмкін. Алты қону алаңы жоспарланған, бірақ палуба бір мезгілде он орта тікұшақтың жұмыс істеуіне мүмкіндік беретіндей етіп белгіленуі мүмкін, бұл 250 сарбаздық ротаның көтерілуіне жағдай жасайды.
Жолаушылар мен экипаждарды тасымалдау үшін пайдаланылатын қайықтар
Queen Elizabeth класының екі кемесі Блайт қаласындағы Alnmaritec компаниясы жасаған төрт PTB-ны тасымалдауға тиіс болды. Әрбір ұзын PTB 36 жолаушыны және кемені басқаруға және іске қосуға қажетті екі экипаж мүшесін сыйдырады, сондай-ақ ол тік ілгішпен суға түсіріледі. Қайықтың док аймағына сыюын қамтамасыз ету үшін навигациялық және радарлық мачталар Linak актуаторларымен жабдықталған, осылайша оларды басқару пультінен автоматты түрде төмендетуге болады. Жабық кабина жылытылады және алдыңғы бөлігінде санитарлық бөлмелер орналасқан. Кейіннен "Принц Уэльс" кемесі Корольдік теңіз күштерінің әртүрлі міндеттері үшін сатып алынған Sea класының үш жұмыс қайығын алып жүретіні хабарланды.
Қару жүйелері
Қорғаныс қаруларына ұшаққа қарсы және зымыранға қарсы қорғаныс үшін Phalanx Close In Weapons System және бастапқыда жылдам шабуылдау кемелеріне қарсы қолдануға арналған мини-пулеметтер кіреді. 30 мм автоматты кіші калибрлі мылтықтар орнатылған, бірақ 2021 жылға дейін олармен жабдықталмаған және тасымалданбаған. Бұл процестің бір бөлігі ретінде зерттеу жүргізілді. Cammell Laird Сент-Хеленс қаласындағы Utley Offshore компаниясымен байланыс орнатып, алғашқы қоңырауды құйған құю зауытында 1908 жылғы Адмиралтейство дизайнына негізделген бастапқы нысан сақталғанын анықтады. Көптеген қазіргі заманғы кеме қоңырауларында қолданылатын қола немесе қоңырау қорытпасынан өзгеше, нақтылығын сақтау үшін арнайы алынған никель күмісі қолданылды. Беркенхедтегі Shawcross компаниясы ою-өрнектерді жасады, ал Cammell Laird кеме жасаушылары қатты ағаштан тұғыр жасады. Cammell Laird бас директоры Тони Грэм 2020 жылдың наурызында Ливерпульге жасаған бір апталық сапары барысында кеме командирі капитан Даррен Хьюстонға дайын көшірмені табыс етті.
Атауы
"Queen Elizabeth" класы – британ монархтарының мұрагеріне дәстүрлі түрде берілетін атақпен аталған сегізінші кеме. Атауы оның бауырлас кемесінің атымен бір уақытта жарияланды. 2010 жылы SDSR аясында қолданыстан шығарылуы, жаңа әуе тасымалдаушы кемелердің біріне осы атауды беру үшін сәтсіз науқанға әкелді. "Уэльс принці" 2017 жылдың 8 қыркүйегінде Шотландияның Фиф қаласындағы Розит кемежайында, Форт шығанағында, Росесей герцогинясы (қазіргі королева Камилла) арқылы ресми түрде аталды. "Уэльс принці" 2021 жылдың 30 сәуірінде теңіз сынақтары үшін Портсмут теңіз базасынан шықты. 2021 жылдың қазан айында Корольдік теңіз күштері кеменің толыққанды жұмыс істейтінін жариялады. "Уэльс принці" 2021 жылдың қазан айында Шотландия жағалауында өткен халықаралық оқу-жаттығуларға қатысты.
The decommissioning of under the SDSR in 2010 led to an unsuccessful campaign for one of the new aircraft carriers to receive that name. Prince of Wales was formally named on 8 September 2017 at Rosyth Dockyard on the Firth of Forth at Rosyth, Fife, Scotland by the then Duchess of Rothesay, now Queen Camilla. Prince of Wales departed Portsmouth Naval Base on sea trials on 30 April 2021. In October 2021, the Royal Navy declared the ship as fully operational. Prince of Wales participated in an international exercise off the coast of Scotland in October 2021.
НАТО командалық кемесі
2022 жылдың 1 қаңтарында «Принц Уэльс» кемесі НАТО-ның теңіздегі жоғары дайындық күшінің командалық кемесі рөлін француз әскери-теңіз күшінен қабылдады. Кеме келесі он екі ай бойы Арктика, Балтық және Жерорта теңіздеріндегі НАТО жаттығуларын қолдауға жоспарланған. Осы рөлдегі алғашқы жаттығу – Норвегия басқарған «Салқын жауап-22» жаттығуы, ол кеменің экипажын осы қызметте сынау мақсатында өткізілді.
2022 оң жақтағы винт оқпанының сыртқы ілесуінің бұзылуы
2022 жылдың 27 тамызында Уэльс принці HMNB Портсмуттан АҚШ Әскери-теңіз күштері, Канада Корольдік Әскери-теңіз күштері және АҚШ Теңіз жаяу әскерлерімен бірлескен оқу-жаттығулар үшін, сондай-ақ Нью-Йоркте Атлантикалық болашақ форумының сауда-экономикалық конференциясын өткізу үшін шықты. 29 тамызда Ұлыбританияның оңтүстік жағалауындағы жаттығу ауданында механикалық ақаулар туындағаннан кейін, кеме Уайт аралының жанындағы Солент бұғазында түйірленді. Сыртқы пропеллер валы мен күш беру қозғалтқыштары арасындағы байланысты қамтамасыз ететін сыртқы муфтаның бұзылғаны хабарланды. Күштерді дамыту директоры контр-адмирал Стив Мурхаус "вал мен пропеллерге айтарлықтай зақым келгенін, ал рульге сыртқы зақымдар келгенін" растады. Кеменің қалған бөлігі зақымдалған жоқ. 2022 жылдың 12 қазанында жөндеу жұмыстары үшін Розит портына келді. Бастапқыда, жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін 2023 жылдың көктемінде Портсмутқа оралуы күтілді. 2023 жылдың 15 мамырында Қорғаныс министрі кеменің бөлшектері алынып, қолданудан шығарылатыны туралы мәлімдемені жоққа шығарды және ол күзде толыққанды қызметке кіретінін мәлімдеді. Кеме 2023 жылдың 21 шілдесінде жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін сынақ жүргізу үшін теңізге қайта шықты.
2023 жылға арналған ұшақтар мен БПҰ сынақтары
2023 жылдың қыркүйегінде Уэльс принсі қайта жабдықтау мақсатында әртүрлі БПЛА жүйелерімен сынақтарды бастады. Каналға шыққаннан кейін кеме экипажы Ұлыбританиялық W Autonomous Systems фирмасымен бірлесіп, теңіздегі Корольдік теңіз күштерінің кемелеріне жүк жеткізу үшін дрондардың қолданылу мүмкіндігін бағалау бойынша сынақтар жүргізеді – бастапқыда 100 кг дейін жүк тасымалдау жоспарлануда. W Autonomous WAS платформасы – 100 кг дейін жүк көтере алатын, 1000 км-ге дейін ұша алатын екі қозғалтқышты, жеңіл қорытпадан жасалған, екі бағаналы ұшақ. Жыл соңында авиатасымалдауыш АҚШ суларында MV 22B Osprey және Mojave БПЛА сияқты платформалармен кең ауқымды сынақтардан өтуі күтілді. 15 қарашада General Atomics Mojave ұшқышсыз әуе аппараты (БПЛА) Уэльс принсі авиатасымалдауышынан ұшып, содан кейін оған қонды, ал авиатасымалдауыш АҚШ-тың шығыс жағалауында болды. Бұл Mojave қашықтан басқарылатын әуе жүйесінің (RPAS) ұшағының АҚШ теңіз күштеріне тиесілі емес авиатасымалдауыштан ұшқан ең ірі ұшқышсыз көлігі болып табылатын сәт болды. Ұзын жолмен қысқа ұшып-қону (STOL) мүмкіндігімен танымал БПЛА ұшу палубасының бұрышымен ұшып, негізгі пандус пайдаланбады. Бұл сынақтардың нәтижелері көптеген халықаралық әріптестерді қызықтыруы мүмкін.