Кіріспе

Эригаво (, عيرجابو), сондай-ақ Эригабо деп те жазылады, Сомалилендтің Санаг аймағының астанасы және ең ірі қаласы. Қазіргі Эригавоны Хабр Юнистің Мұса Исмаил тайпасы көшпелілер мен керуендер тоқтау үшін құдық ретінде салған. Аталған аймақ көптеген тарихи қабірлерге ие, онда түрлі сомали тайпаларының аталары жерленген.

1945 жылы шейх Баширдің көтерілісі

1945 жылғы Шейх Башир көтерілісі – 1945 жылғы шілдеде Сомалидің діни қайраткері Шейх Баширдің басшылығымен бұрынғы Британдық Сомалиленд протекторатындағы Бурао және Эригаво қалаларында Хабр Дже’ло руының адамдары британдық билікке қарсы көтеріліс ұйымдастырды. 2 шілдеде Шейх Башир 25 ізбасарын Вадамагао қаласынан жинап, оларды жүк көлігіне мінгізіп, Бурао маңына жеткізіп, олардың жартысына қару-жарақ үлестірді. 3 шілде күні кешке топ Бураоға кіріп, қаланың орталық түрмесінің күзетіндегі полицияға оқ ашты, түрме бұрынғы наразылықтар үшін тұтқындалған адамдарға толы болған. Топ Бурао ауданының округтік комиссары, майор Чемберстің үйіне шабуыл жасап, оның күзетіндегі полиция офицерінің қаза табуына себеп болды. Содан кейін олар Бураоның оңтүстік-шығысында орналасқан стратегиялық тау – Бур Дабқа қашып кетті. Шейх Баширдің әскерлеріне қарсы британдық науқан бірнеше жеңіліске ұшырағаннан кейін сәтсіз аяқталды, өйткені оның күштері бір жерден екінші жерге жылжып, тұрақты орналасқан жерден аулақ болды. Экспедиция аймақтан кеткен соң, жаңалық Сомали көшпелілері арасында жылдам тарады. Соғыс британдық әкімшілікті ұятқа қалдырды. Үкімет оған қарсы тағы бір экспедицияның нәтижесіз болатынына көз жеткізіп, теміржол салу, жолдар жасау және протектораттың барлық аймағын тиімді басып алу қажеттігіне келді, әйтпесе ішкі аймақты толығымен тастап кетуге мәжбүр болар еді. Соңғы бағыт таңдалды, 1945 жылдың басында алдыңғы бекеттер алынып, британдық әкімшілік Бербера портына шектелді. Шейх Башир көршілес рулар арасындағы көптеген дауларды шешіп, оларды бір-біріне шабуыл жасаудан алдын алды. Ол дауларды ислам шариатының негізінде шешетініне сендіріп, көптеген ізбасарларды өзіне жинады. Шейх Башир Эригаво қаласындағы діни қайраткерлерге хабар жіберіп, оларды көтеріліске қосылуға шақырды. Діни басшылар мен Эригаво халқы оның шақыруына құлақ асып, мылтық пен найзамен қаруланған көптеген адамдарды жұмылдырып, көтеріліс ұйымдастырды. Британдық билік жылдам және қатаң жауап берді, қалаға күшті күштер жіберіп, қарулы топтарға екі «жергілікті шайқаста» атыс ашты, сондай-ақ қаладағы кіші діни басшыларды тұтқындады. Британдық әкімшілік полиция генерал-майоры Джеймс Дэвид басқаратын үнді және оңтүстік африкалық әскерлерді Шейх Баширге қарсы күресуге тартты және оны тірідей ұстау жоспарларын жасады. Британдық билік полиция күштерін жұмылдырып, 7 шілдеде Шейх Башир мен оның жасағын Бур-Даб тауларындағы бекіністерінің артында қорғаныс позициясында тапты. Соқтығыстардан кейін Шейх Башир мен оның оң қолы, Қайбдид лақап атымен белгілі Алин Юсуф Али қаза тапты. Үшінші көтерілісші жараланып, тағы екі көтерілісшімен бірге тұтқындалды. Қалғандары бекіністен қашып, тарап кетті. Британдық тараптан британдық әскерлерді басқарған полиция генерал-майоры, сондай-ақ бірқатар үнді және оңтүстік африкалық әскерлер қаза тапты, ал бір полиция офицері жарақат алды. Шейх Башир мен оның ізбасарларының қазасына қарамастан, Сомалилендте, әсіресе Эригавода британдық билікке қарсылық жалғасты, оның өлімі қала мен Бадхан қаласында одан әрі наразылық тудырып, бүкіл ауданда британдық отаршыл әскерлеріне шабуылдар жасалып, ауылдық полициядан қару-жарақтар тартып алынды.

Қоршаған орта

Қаланың солтүстігінде Аден шығанағына көрініс беретін тік жардың жиегімен созылған арша орманының қалдықтары орналасқан. Бұл жар теңіз деңгейінен шамамен биіктікте, осы жерде Эригаводан жағалауға қарай жол түседі. Батысқа қарай Сомалилендтің ең жоғары нүктесі – Шимбириске қарай көтеріледі. Бұл таудың шаңырағына шығу көпшілікке ұнайды, оның биіктігі теңіз деңгейінен шамамен құрайды. Эригаводан Даалло тауына да жол салынған. Таудың басынан теңізді, сондай-ақ жақын орналасқан ежелгі Хиис қаласын көруге болады. Эригавода көптеген жануарлар мен өсімдік түрлері мекендейді. Аймаққа тән жануарлардың ішінде торқас газелі, геренюк, тұздық дик-дик, хамадрия бабуины, шөлді қабан, дақты гиена, жолақты гиена, қара арқалы шакал, африкалық алтын қасқыр, бал барс және сомали страусы бар.

Климат

Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Эригавода жартылай құрғақ климаттың жұмсақ түрі басым. Қалада жыл бойы температура тұрақты болады, Сомалилендтегі ең қолайлы ауа-райы осы қалада байқалады. Тропиктік аймақта орналасқанына қарамастан, биік орналасқандықтан температура көбінесе 30 °C (86 °F) жоғарыламайды. Жаз айларында түндер салқын, ал қыс айларында суық болады. Мұндай ерекшелік әлемде санаулы жерлерде ғана кездеседі; Йемендегі Сана және Перудегі Арекипа сияқты жерлерде де ұқсас климат байқалады. Қалаға жыл сайын орташа есеппен 500 мм-ден кем жауын-шашын жауады. Айлық орташа температура желтоқсан айында 14,3 °C (58 °F) болса, шілде айында 19,7 °C (67 °F) дейін жетеді. Ең төменгі температура кейде 0 °C (32 °F) шегіне жетеді немесе одан да төмендейді.

Демография

2009 жылы Эригавоның халқы шамамен 180 000 адамды құрайды. Харти Дарод тайпасы, негізінен Варсангали және Зулбантеден тұрады, сонымен қатар Эригавода тұрады, бірақ қаланың жалпы халқына қарағанда азшылықты құрайды. Қала тұрғындарының арасында Магаадль Дир, Маджертеннің Гахайле, Мадхибан және Огаденнің Джибрахиил тайпалары да бар.

Білім

Эригавода жоғары білім беруді Шығыс Африка университеті (EAU) жүзеге асырады, оның алты филиалының бірі осы қалада орналасқан. Санааг университеті де жоғары білім беру курстары мен дипломдар ұсынады, ал Голлис университетінің филиалы мен көптеген колледждері бар. Queen of Sheba университеті Санааг аймағындағы әйелдерге тегін дипломдық курстар ұсынады және қашықтықтан оқыту түрінде әлем бойынша шектеулі орындар бар.

Әкімшілік

Қалалық мәселелер Эригаво қаласының әкімі тарапынан басқарылады. 1999 жылдан бастап салықтар жергілікті қалалық кеңес тарапынан салынады және жиналады.

Қызметтер

Қалада бойскауттар ұйымы бар. 2005 жылы жергілікті Санаг әкімшілігі құрған бұл ұйым, басқару, бейбітшілік және көшбасшылық тақырыбындағы 2006 жылғы оқу бағдарламасы сияқты түрлі іс-шараларға қатысады.