Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эригаво (, عيرجابو), сондай-ақ Эригабо деп те жазылады, Сомалилендтің Санаг аймағының астанасы және ең ірі қаласы. Қазіргі Эригавоны Хабр Юнистің Мұса Исмаил тайпасы көшпелілер мен керуендер тоқтау үшін құдық ретінде салған. Аталған аймақ көптеген тарихи қабірлерге ие, онда түрлі сомали тайпаларының аталары жерленген.
Erigavo (, عيرجابو), also spelled as Erigabo, is the capital and largest city of the Sanaag region of Somaliland. Modern Erigavo was founded by the Musa Ismail sub clan of the Habr Yunis as a home well for passing nomads and caravans. The general area is noted for its numerous historical tombs, where various Somali clan patriarchs are buried.
1945 жылы шейх Баширдің көтерілісі
1945 жылғы Шейх Башир көтерілісі – 1945 жылғы шілдеде Сомалидің діни қайраткері Шейх Баширдің басшылығымен бұрынғы Британдық Сомалиленд протекторатындағы Бурао және Эригаво қалаларында Хабр Дже’ло руының адамдары британдық билікке қарсы көтеріліс ұйымдастырды. 2 шілдеде Шейх Башир 25 ізбасарын Вадамагао қаласынан жинап, оларды жүк көлігіне мінгізіп, Бурао маңына жеткізіп, олардың жартысына қару-жарақ үлестірді. 3 шілде күні кешке топ Бураоға кіріп, қаланың орталық түрмесінің күзетіндегі полицияға оқ ашты, түрме бұрынғы наразылықтар үшін тұтқындалған адамдарға толы болған. Топ Бурао ауданының округтік комиссары, майор Чемберстің үйіне шабуыл жасап, оның күзетіндегі полиция офицерінің қаза табуына себеп болды. Содан кейін олар Бураоның оңтүстік-шығысында орналасқан стратегиялық тау – Бур Дабқа қашып кетті. Шейх Баширдің әскерлеріне қарсы британдық науқан бірнеше жеңіліске ұшырағаннан кейін сәтсіз аяқталды, өйткені оның күштері бір жерден екінші жерге жылжып, тұрақты орналасқан жерден аулақ болды. Экспедиция аймақтан кеткен соң, жаңалық Сомали көшпелілері арасында жылдам тарады. Соғыс британдық әкімшілікті ұятқа қалдырды. Үкімет оған қарсы тағы бір экспедицияның нәтижесіз болатынына көз жеткізіп, теміржол салу, жолдар жасау және протектораттың барлық аймағын тиімді басып алу қажеттігіне келді, әйтпесе ішкі аймақты толығымен тастап кетуге мәжбүр болар еді. Соңғы бағыт таңдалды, 1945 жылдың басында алдыңғы бекеттер алынып, британдық әкімшілік Бербера портына шектелді. Шейх Башир көршілес рулар арасындағы көптеген дауларды шешіп, оларды бір-біріне шабуыл жасаудан алдын алды. Ол дауларды ислам шариатының негізінде шешетініне сендіріп, көптеген ізбасарларды өзіне жинады. Шейх Башир Эригаво қаласындағы діни қайраткерлерге хабар жіберіп, оларды көтеріліске қосылуға шақырды. Діни басшылар мен Эригаво халқы оның шақыруына құлақ асып, мылтық пен найзамен қаруланған көптеген адамдарды жұмылдырып, көтеріліс ұйымдастырды. Британдық билік жылдам және қатаң жауап берді, қалаға күшті күштер жіберіп, қарулы топтарға екі «жергілікті шайқаста» атыс ашты, сондай-ақ қаладағы кіші діни басшыларды тұтқындады. Британдық әкімшілік полиция генерал-майоры Джеймс Дэвид басқаратын үнді және оңтүстік африкалық әскерлерді Шейх Баширге қарсы күресуге тартты және оны тірідей ұстау жоспарларын жасады. Британдық билік полиция күштерін жұмылдырып, 7 шілдеде Шейх Башир мен оның жасағын Бур-Даб тауларындағы бекіністерінің артында қорғаныс позициясында тапты. Соқтығыстардан кейін Шейх Башир мен оның оң қолы, Қайбдид лақап атымен белгілі Алин Юсуф Али қаза тапты. Үшінші көтерілісші жараланып, тағы екі көтерілісшімен бірге тұтқындалды. Қалғандары бекіністен қашып, тарап кетті. Британдық тараптан британдық әскерлерді басқарған полиция генерал-майоры, сондай-ақ бірқатар үнді және оңтүстік африкалық әскерлер қаза тапты, ал бір полиция офицері жарақат алды. Шейх Башир мен оның ізбасарларының қазасына қарамастан, Сомалилендте, әсіресе Эригавода британдық билікке қарсылық жалғасты, оның өлімі қала мен Бадхан қаласында одан әрі наразылық тудырып, бүкіл ауданда британдық отаршыл әскерлеріне шабуылдар жасалып, ауылдық полициядан қару-жарақтар тартып алынды.
The 1945 Sheikh Bashir Rebellion was a rebellion waged by tribesmen of the Habr Je'lo clan in the cities of Burao and Erigavo in the former British Somaliland protectorate against British authorities in July 1945 led by Sheikh Bashir, a Somali religious leader. On 2 July, Sheikh Bashir collected 25 of his followers in the town of Wadamago and transported them on a lorry to the vicinity of Burao, where he distributed arms to half of his followers. On the evening of 3 July the group entered Burao and opened fire on the police guard of the central prison in the city, which was filled with prisoners arrested for previous demonstrations. The group also attacked the house of the district commissioner of Burao District, Major Chambers, resulting in the death of Major Chamber's police guard before escaping to Bur Dhab, a strategic mountain south east of Burao, where Sheikh Bashir's small unit occupied a fort and took up a defensive position in anticipation of a British counterattack. The British campaign against Sheikh Bashir's troops proved abortive after several defeats as his forces kept moving from place to place and avoiding any permanent location. No sooner had the expedition left the area, than the news traveled fast among the Somali nomads across the plain. The war had exposed the British administration to humiliation. The government came to a conclusion that another expedition against him would be useless; that they must build a railway, make roads and effectively occupy the whole of the protectorate, or else abandon the interior completely. The latter course was decided upon, and during the first months of 1945, the advance posts were withdrawn and the British administration confined to the coast town of Berbera. Sheikh Bashir settled many disputes among the tribes in the vicinity, which kept them from raiding each other. He was generally thought to settle disputes through the use of Islamic Sharia and gathered around him a strong following. Sheikh Bashir sent a message to religious figures in the town of Erigavo and called on them to revolt and join the rebellion he led. The religious leaders as well as the people of Erigavo heeded his call, and mobilized a substantial number of people in Erigavo armed with rifles and spears and staged a revolt. The British authorities responded rapidly and severely, sending reinforcements to the town and opening fire on the armed mobs in two "local actions" as well as arresting minor religious leaders in the town. The British administration recruited Indian and South African troops, led by police general James David, to fight against Sheikh Bashir and had intelligence plans to capture him alive. The British authorities mobilized a police force, and eventually on 7 July found Sheikh Bashir and his unit in defensive positions behind their fortifications in the mountains of Bur Dhab. After clashes Sheikh Bashir and his second in command, Alin Yusuf Ali, nicknamed Qaybdiid, were killed. A third rebel was wounded and was captured along with two other rebels. The rest fled the fortifications and dispersed. On the British side the police general leading the British troops as well as a number of Indian and South African troops perished in the clashes, and a policeman was injured. Despite the death of Sheikh Bashir and his followers resistance against British authorities continued in Somaliland, especially in Erigavo where his death stirred further resistance in the town and the town of Badhan and lead to attacks on British colonial troops throughout the district and the seizing of arms from the rural constabulary.
Қоршаған орта
Қаланың солтүстігінде Аден шығанағына көрініс беретін тік жардың жиегімен созылған арша орманының қалдықтары орналасқан. Бұл жар теңіз деңгейінен шамамен биіктікте, осы жерде Эригаводан жағалауға қарай жол түседі. Батысқа қарай Сомалилендтің ең жоғары нүктесі – Шимбириске қарай көтеріледі. Бұл таудың шаңырағына шығу көпшілікке ұнайды, оның биіктігі теңіз деңгейінен шамамен құрайды. Эригаводан Даалло тауына да жол салынған. Таудың басынан теңізді, сондай-ақ жақын орналасқан ежелгі Хиис қаласын көруге болады. Эригавода көптеген жануарлар мен өсімдік түрлері мекендейді. Аймаққа тән жануарлардың ішінде торқас газелі, геренюк, тұздық дик-дик, хамадрия бабуины, шөлді қабан, дақты гиена, жолақты гиена, қара арқалы шакал, африкалық алтын қасқыр, бал барс және сомали страусы бар.
to the north of the town are the remains of a juniper forest, running along the edge of the escarpment overlooking the Gulf of Aden. The escarpment is approximately above sea level, where the road from Erigavo drops down to the coast. to the west, it rises to the highest point in Somaliland, Shimbiris. A popular local attraction, the summit sits at an elevation of about above sea level. A road also leads up from Erigavo to Daallo mountain. At the mountain's peak, the sea can be observed in addition to the ancient town of Hiis situated nearby. Erigavo is also home to many animal and plant species. Wildlife native to the area include dorcas gazelle, gerenuk, Salt's dik dik, hamadryas baboon, desert warthog, spotted hyena, striped hyena, black backed jackal, African golden wolf, honey badger and Somali ostrich.
Климат
Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Эригавода жартылай құрғақ климаттың жұмсақ түрі басым. Қалада жыл бойы температура тұрақты болады, Сомалилендтегі ең қолайлы ауа-райы осы қалада байқалады. Тропиктік аймақта орналасқанына қарамастан, биік орналасқандықтан температура көбінесе 30 °C (86 °F) жоғарыламайды. Жаз айларында түндер салқын, ал қыс айларында суық болады. Мұндай ерекшелік әлемде санаулы жерлерде ғана кездеседі; Йемендегі Сана және Перудегі Арекипа сияқты жерлерде де ұқсас климат байқалады. Қалаға жыл сайын орташа есеппен 500 мм-ден кем жауын-шашын жауады. Айлық орташа температура желтоқсан айында 14,3 °C (58 °F) болса, шілде айында 19,7 °C (67 °F) дейін жетеді. Ең төменгі температура кейде 0 °C (32 °F) шегіне жетеді немесе одан да төмендейді.
Under the Köppen climate classification, Erigavo features a mild version of the semi arid climate. The city generally sees equable temperatures year round, with some of the mildest weather in all of Somaliland. Despite its location in the tropics, due to the high altitude, temperatures rarely exceed 30 °C (86 °F). Nights are frequently cool during the summer season and cold during the winter. This is a trait shared with very few places in the world; notable locations with similar climate are Sana'a in Yemen or Arequipa in Peru. The city receives on average under of rain annually. Average monthly temperatures range from 14.3 °C (58 °F) in the month of December to 19.7 °C (67 °F) in the month of July. Absolute minimum temperatures sometimes touch or cross 0 °C (32 °F).
Демография
2009 жылы Эригавоның халқы шамамен 180 000 адамды құрайды. Харти Дарод тайпасы, негізінен Варсангали және Зулбантеден тұрады, сонымен қатар Эригавода тұрады, бірақ қаланың жалпы халқына қарағанда азшылықты құрайды. Қала тұрғындарының арасында Магаадль Дир, Маджертеннің Гахайле, Мадхибан және Огаденнің Джибрахиил тайпалары да бар.
As of 2009 Erigavo has an estimated population of 180,000. The Harti Darod clan, mainly consistin of Warsangali and Dhulbahante, also inhabit Erigavo however are the minority within the overall city. Other minority clans that inhabit the town include the Magaadle Dir, Gahayle of Majerten, Madhiban and the Jibraahiil of Ogaden.
Білім
Эригавода жоғары білім беруді Шығыс Африка университеті (EAU) жүзеге асырады, оның алты филиалының бірі осы қалада орналасқан. Санааг университеті де жоғары білім беру курстары мен дипломдар ұсынады, ал Голлис университетінің филиалы мен көптеген колледждері бар. Queen of Sheba университеті Санааг аймағындағы әйелдерге тегін дипломдық курстар ұсынады және қашықтықтан оқыту түрінде әлем бойынша шектеулі орындар бар.
Higher learning in Erigavo is provided by East Africa University (EAU), which has one of its six branches in the city. The Sanaag University also offers tertiary courses and degrees, and Gollis university has a branch and many colleges. Queen of Sheba University offers women in Sanaag free degree courses and a limited number of places worldwide in distance mode.
Әкімшілік
Қалалық мәселелер Эригаво қаласының әкімі тарапынан басқарылады. 1999 жылдан бастап салықтар жергілікті қалалық кеңес тарапынан салынады және жиналады.
Town affairs are managed by the mayor of Erigavo. Taxes are levied and collected by the local town council as of 1999.
Қызметтер
Қалада бойскауттар ұйымы бар. 2005 жылы жергілікті Санаг әкімшілігі құрған бұл ұйым, басқару, бейбітшілік және көшбасшылық тақырыбындағы 2006 жылғы оқу бағдарламасы сияқты түрлі іс-шараларға қатысады.
The city is home to a Boy Scouts organization. Formed in 2005 by the local Sanaag administration, the Scouts partake in various activities, including a 2006 training program on governance, peace and leadership.