Кіріспе

Обок (сонымен қатар Обок, أبخ) – Джибутидегі шағын порты бар қала. Ол Таджура шығанағының солтүстік жағалауында, Аден шығанағына ашылатын жерде орналасқан. Қаланың ішінде әуежай бар және Джибути қаласына паром қатынасы бар. Француз тіліндегі Obock атауы араб тіліндегі "Oboh" сөзінен келген, ол жергілікті вадиге берілген Oboki сөзінің өзгеруінен туындаған.

Тарих

Балық аулау ауылы бастапқыда Дарай Уади маңындағы Дала Хугаб үстіртінде салынған. Кейбір үйлер саздан, тастан және Дабойтадан тұрғызылған. Тұрғындардың көпшілігі мал шаруашылығымен, балық аулаумен, саудамен айналысып, ішуге арналған су үшін құдықтан пайдаланған. Орта ғасырларда Обок Іфат сұлтандығының, кейін Адал сұлтандығының билігінде болды. Рахита сұлтандары Адал сұлтандығынан шыққан. 1554 жылдан бері номиналды түрде Осман империясының құрамында болғанымен, 1821 және 1841 жылдар аралығында Мұхаммед Әли, Мысыр пашасы, Йемен мен қазіргі Эритреяны бақылауға алып, Эфиопияға Харарға дейінгі жерлерге талап еткен. 1884 жылы француз кемесі "L’Inferent" патрульдік шлюпының командирі Обок маңындағы аймақта египеттіктердің болуын растады, ал "Le Vaudreuil" патрульдік шлюпының командирі египеттіктердің Обок пен Таджура арасындағы ішкі аймақты басып алғанын хабарлады. Бірақ шындығында Мысырдың ішкі аймақтағы билігі шамалы болды және олардың жағалаудағы билік ету кезеңі қысқа ғана болды, 1862 жылы аймақтан египеттік гарнизон шығарылғанға дейін бірнеше жылға созылды.

Француз Сомали елі

Африка үшін күресте француздердің аймаққа деген қызығушылығы артып, 1869 жылы Суэц каналының ашылуымен және Мысырдағы британдықтардың әрекеттерімен қатар жүрді. 1883 және 1887 жылдар аралығында Франция сол кездегі Сомали және Афар сұлтандарымен бірнеше келісімдерге қол қойды, бұл оған Таджура шығанағын қамтитын протекторатты кеңейтуге мүмкіндік берді. Обок алғашқыда аймақтағы француз колониясының орны ретінде маңызды болды, ол 1862 жылдың 11 наурызында жергілікті Афар билеушілерімен жасалған келісім бойынша құрылды. Француздар 1869 жылы Суэц каналы ашылғаннан кейін ерекше маңызды болатын бу кемелері үшін көмір станциясын құруға қызығушылық танытты. (Осы уақытқа дейін француз кемелері британдық Аден портынан көмір сатып алуға мәжбүр болды, бұл соғыс жағдайында тиімсіз тәуелділік еді.) Бұл жерде ешқандай оккупация болған жоқ, тек Үнді мұхитына тағайындалған теңіз бөлімшелерінің кемелері ғана келді, 1881 жылы саудагер Пьер Арно келгенге дейін, содан кейін Пол Солейе. Обок 1884 жылы Леонс Лагардтың тамыз айында келуімен нағыз колонияға айналды, ол Таджура шығанағында француз иелігін кеңейтіп, әкімшілік құрды және Обок территориясы мен оның астанасы Обокты құрды. 1885 жылы Обокта 800 тұрғын және мектеп болды. Дегенмен, шығанақтың бұл бөлігі Таджура шығанағының оңтүстік жағындағы Джибутиге қарағанда көбірек әсерге ұшырады, сондықтан отарлаушы әкімшілік 1894 жылы сол жерге көшті. Осыдан кейін Обок халқы азайды. Алайда, 1927 жылы француздар Таджураны басып алғанға дейін, Обок Таджура шығанағының солтүстік жағалауындағы жалғыз колониялық әкімшілік кеңсесі болып қала берді. 1914 жылы Данкали ауданының астанасы болды, содан кейін 1927 жылдан бастап әкімшілік қызмет атқаратын орынға айналды, ол 1929 жылы «Адаелс округіне» қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Италия 1940 жылдың 10 маусымында Франция мен Ұлыбританияға соғыс жариялады. Италиялықтар 18 маусымнан бастап шабуылға көшті. Гаррар губернаторлығынан генерал Гульельмо Наси бастаған әскерлер француз Сомалилендіне шабуыл жасады, шағын қақтығыстар болды. 10 шілдеде үкімет француз Сомалилендіндегі қару тоқтату келісімі әлі күшіне енбегенін білгенде, Вишидегі әріптестік үкіметінің президенті Филипп Петан жағдайды түзету үшін генерал Гейтан Жерменді өзінің жеке өкілі ретінде жіберді. Девеледе, Италияның Шығыс Африкасында қару тоқтату келісімін жергілікті деңгейде жүзеге асыру туралы келіссөздер 8 тамызда ғана аяқталды. Сол кезде британдықтар итальяндықтарға қарсы шабуыл жасап, француз Сомалилендінің блокадасын күшейтті. Ашаршылық пен нашар тамақтанудан көптеген адамдар қаза тапты, олардың 70% -ы әйелдер мен балалар, ал көптеген қала тұрғындары ішкі аймаққа көшті. Жергілікті тұрғындар блокаданы «карми» деп атады, бұл сөз әдетте малға арналған соргоның бір түрін білдіреді, бірақ ашаршылықтың ең қатты кезінде адамдар тамақ ретінде пайдаланды. Обок 1941-1943 жылдардағы одақтастардың блокадасы кезінде колонияны қайта жабдықтау үшін жауапты округтің астанасы болды. Араб дхоуларының (boutres) бірнеше ғана кемесі Джибути мен Обокқа дейін блокаданы бұзуға қол жеткізді, ал Мадагаскардан екі француз кемесі ғана оны бұзуға қол жеткізді. Жапонияның соғыс жариялауы (1941 жылдың 7 желтоқсаны) колонияға демалыс берді, өйткені британдықтар Қиыр Шығыста пайдалану үшін блокададан екі кемеден басқа барлық кемелерді шығаруға мәжбүр болды. Шығыс Африкадағы бас қолбасшы Уильям Плат француз Сомалилендінің капитуляциясы бойынша келіссөздерді «Пентагон» деп атады, өйткені бес тарап қатысты: өзі, Виши губернаторы, еркін француз, Аддис-Абебадағы британдық министр және АҚШ. Кристиан Раймонд Дюпон капитуляциялады және полковник Рейналдың әскерлері 1942 жылдың 26 желтоқсанында француз Сомалилендіне қайта оралды, осылайша оның азат етуі аяқталды. Ресми тапсыру 28 желтоқсанда сағат 22:00-де өтті. Еркін француздардың басшылығымен тағайындалған алғашқы губернатор Андре Байярдел болды. Француз Сомалилендінің жергілікті батальоны 1944 жылы Парижді азат етуге қатысты. 1963 жылы Обок округі Таджура аймағынан бөлініп құрылды.

Джибути

1977 жылы 8 мамырда Француз Афар және Исса аймағында үшінші тәуелсіздік референдумы өтті. Алдыңғы референдумдар 1958 және 1967 жылдары өткізіліп, тәуелсіздікті жобамаған. Осы референдум Франциядан тәуелсіздікті қолдады. Сайлаушылардың басым көпшілігі, 98,8 пайызы Франциядан бөлінуге дауыс берді, бұл Джибутидің тәуелсіздігін ресми түрде жариялады. Джибутидегі Қытай теңіз күштерінің базасы Обок қаласында орналасады деп күтілуде.

Демография

2009 жылдан бастап Обоктың халқы 11 706 адамға бағаланған. Қала тұрғындары негізінен афроазиялық тілдерінде сөйлейтін түрлі этностық топтарды құрайды, олардың ішінде афар және исса сомалилері басым.

Пошта маркалары

Француз колониясы болған кезінде Обок өз пошта маркаларын шығарды; толықрақ мәлімет алу үшін «Обоктың пошта маркалары және почта тарихы» деген мақалаға қараңыз.

Шолу

Обок RN 14 ұлттық тас жолы арқылы басқа да аймақтармен байланысты. Джибути қаласынан Обокқа дейін пароммен үш сағат сапар алады; қашықтығы .

Климат және география

Обоктың климаты құрғақ. Ол ыстық және жартылай шөлейтті (Кёппен климаттық жіктелімі BSh) деп жіктеледі. Обок теңіз деңгейінен 13 метр биіктікте, Газель платосында ("Афардағы Дала х Хугуб") шөлді жерде орналасқан. Аспан жыл бойы әрдайым ашық және шуақты болады. Су астындағы жағажай бұлақтарының сулары қызықты геотермалдық әлеуетке ие (тереңдікте температурасы шамамен 200 °C).