Кіріспе

Джибутидің Дихиль аймағы (إقليم دخيل, ,) – Джибутидің оңтүстігінде орналасқан аймақ. Солтүстікте Таджура, солтүстік-шығыста Арта, шығыста Али Сабих аймақтарымен шектеседі. Батысы мен оңтүстігінде Джибути-Эфиопия шекарасымен ұзақ сызығы бар, ол Эфиопияның Афар және Сомали аймақтарымен іргелес жатыр. Дихиль аймағы ауданы бойынша Джибутидегі ең ірі аймақ болып табылады, құрлықтағы аумағы 7200 шаршы километрді (2800 шаршы миль) құрайды, ол Сиккиммен шамамен тең. Дихиль аймағының орталығы – Дихиль қаласы.

Тарих

Орта ғасырларда Дихил аймағын Ифат сұлтандығы мен Адал сұлтандығы биледі. Кейіннен ол 20-шы ғасырдың бірінші жартысында Француз Сомалилендінің протекторатының бір бөлігі болды. Аймақ 1927 жылдың 25 наурызынан бастап "Ғобад Диккиль" әкімшілік лауазымында құрылса да, 1927 жылдың 21 желтоқсанында ғана Артур Дидеррих әкімшісі басшылығымен "Джибути және Декель Гобад" аймағын мойындау үшін Джибутиден бөлінді. Осы міссиядан кейін 1928 жылдың 26 наурызында Дихил деген жерде әскери-әкімшілік бекітілді. 1930 жылдың 24 желтоқсанында "Адельс округіне" қосылған аудан 1931 жылдың 9 сәуірінде жаңадан құрылған округке айналды. Ол сол кездегі барлық оңтүстік колонияны, Эфиопия шекарасын және француз Сомалилендін қамтыды. 1939 жылдың 19 қаңтарында Дихилдің шығыс бөлігінде "Әли Сабие округі" құрылды. Бірнеше өзгерістерден кейін, бұл бөлік 1958 жылы арнайы әкімші тағайындалғаннан кейін жекеленді. Дихил аймағы 2002 жылы Арта аймағы құрылғанға дейін қалыптасқан түрін сақтап келді. Аса Рагид орнында табылған материалдар: устрица қабықтарынан құралған қабық үйінділері, базальт-риолиттің шыңдары, олардың ең көнесі б.з.д. 5000-5800 жылдарға дейін соққандығы анықталды. Сондай-ақ дөңгелек тас құрылымдар, қызыл жаспер мен обсидианнан жасалған микролиттік өнімдер, жақсы безендірілген керамика сынықтары, моншақтар және страус жұмыртқасының қабықтары да бар. Аса Кома (Қызыл төбе) орны, Эйланың жанында, үшінші мыңжылдықтың соңында шақалдарға аң аулаған, мал өсірген, әсем өрнектермен және кесілген бедерлермен безендірілген керамика жасаған балықшылардың өмірін көрсетті. Бұл керамика пішіндері мен түстері Суданда табылған керамикаға ұқсас. 1989 жылы қарт адам мен 18 жастағы қыздың қабірі табылды. Көптеген литтерлі обсидиан және сүйек құралдары, соққы жұмыртқасының қабықтарынан немесе Қызыл теңіздің қабықтарынан жасалған моншақтар да кездесті. Жануарлардың сүйектері де болды, әсіресе шақалдар, сирек кездесетін бегемоттар, газельдер, антилопалар, үй малдары және балықтардың сүйектері (тилапия мен сом). Елдің барлық аймақтарында, соңғы кезде қабірлерді қамтитын обалар (солтүстікте жүздеген) таралған. Балходағы мұндай обалардың бірінен б.з.д. бірінші мыңжылдықтың басындағы бас сүйегінің фрагменті табылды. Осы қабірлердің алуан түрлілігі олардың әртүрлі кезеңдерге жататындығын көрсетеді. 1963 жылы Сомали-Эфиопия соғысы кезінде эфиопиялық сарбаздар Аишада, негізінен Иса Сомали халқы тұратын жерде қорқынышты қырғынды жасады. Олардың ішінде қашуға сәттілік келгендер Дихиль мен Әли Сабиеге келді. 1977 жылы Сомали мен Эфиопия арасындағы Огаден соғысы кезінде жаушылықтан қашқан халықтың екінші толқыны Дихиль мен Әли Сабиеде пана тапты.

География

Дихиль аймағы Джибути Республикасының батыс бөлігінде орналасқан. Дихиль аймағы – елдегі ең үлкен аймақ, ол Джибути жерінің 27,5% құрайды. Дихиль аймағы шөлді ландшафтымен ең жақсы танымал. Ол өзінің ерекше ыстық жаздары мен қоңыр қыстары бар климатымен де белгілі. Аймақ үш геологиялық аймақтан тұрады: таулар, жазықтар мен аңғарлар және шөлдер, олар батыстан шығысқа қарай кең жолақтармен орналасқан. Геологиялық аймақтардың әртүрлілігі салдарынан климат пен экожүйелердің өзгешелігі байқалады. Таулы аймақтардағы жауын-шашын мен температура биіктікке байланысты өзгереді.

Климат

Дихиль аймағында жыл бойы екі маусым болады, климаты жылы және құрғақ, жауын-шашын мөлшері өте төмен (жылдық 200 мм-ден аспайды) және жылдан жылға өзгеріп тұрады.

Шолу

Дихиль аймағы Афардың 44% және Исса сомалының 56% әлеуметтік-тілдік топтарының шекарасында орналасқан. Оның бір бөлігі бұрынғы Гобад сұлтанының аумағын құрайды, ол бастапқыда Афар халқымен мекенделген. 2009 жылғы халық санауы бойынша, жергілікті тұрғындардың саны 88 948 адамды құрайды, олардың 28 876-сы көшпешілер.