Дуглас A-26 Invader: Соғыс және Суық соғыс бомбалаушысы

Кіріспе

1941 жылғы Дуглас компаниясының шабуылдық/бомбалаушы ұшақтарының отбасысы.

Дуглас A-26 Invader (1948 мен 1965 жылдар аралығында B-26 деп белгіленген) – американдық екі қозғалтқышты жеңіл бомбалаушы және жердегі нысандарға шабуыл жасайтын ұшақ. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дуглас Ұшақтар Компаниясымен жасалған Invader, бірнеше ірі Ұлттық суық соғыс қақтығыстарында да қолданылды. 1969 жылға дейін Оңтүстік-Шығыс Азияда АҚШ Әуе күштерінің аз ғана саны өзгертілген ұшақтары қызмет етті. Бұл үлкен бомба жүктемесін тасымалдай алатын жылдам ұшақ болды. Жердегі нысандарға шабуыл жасау үшін қару-жарақтарды орнатуға болады. A-26 түрін B-26 деп қайта атау, бұрынғы және байланысы жоқ Martin B-26 Marauder ұшағымен шатасуға әкелді, ол бұл белгілену қайта қолданылған кезде қызметтен алынған еді.

Тынық мұхит

Дуглас 1943 жылдың 10 қыркүйегінде АҚШ Әскери-әуе күштеріне (USAAF) алғашқы өндірістік А 26B ұшағын тапсырды. Олар Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты театрындағы 5-ші Әуе күштерімен нақты жауынгерлік операцияларда сынақтан өту үшін жіберілді. А-26 алғаш рет 1944 жылдың 23 маусымында, 3-ші бомбалау тобының 13-ші эскадрильясына ("The Grim Reapers") қарасты төрт ұшақ Манукуари маңындағы жапондық басып алынған аралдарды бомбалау кезінде қолданылды. "The Grim Reapers" экипажы осы төрт A 26B ұшағын бағалап жатып, ұшқыш кабинасынан төмен қарау бұрышының дизайнының ерекшеліктерінен, әсіресе қозғалтқыштардың орналасуынан шектеулі екенін анықтады, бұл A 26B-ді жердегі нысандарға шабуыл жасауға қолайсыз етті. Мұндай бағалауларға жауап ретінде Алыс Шығыс Әуе күштерінің қолбасшысы генерал Джордж Кенни: «Біз ешқандай жағдайда А-26 ұшағын ештеңемен алмастыруды қаламаймыз» деді. Дегенмен, әзірлеу жұмыстары жалғасты. 3-ші бомбалау тобы өзгертілген A 26 ұшақтарын күтіп тұрғанда, қосымша Douglas A 20 Havocs ұшақтарын сұрады, бірақ екі типті де бірлескен рейстерде пайдаланды. Тынық мұхитында A 20 немесе B 25 ұшақтарын пайдаланған кейбір USAAF бөлімшелері шектеулі санда A 26 ұшағын сынаққа алды. 319-шы бомбалау тобы 1945 жылдың наурыз айында толықтай A 26 ұшақтарына көшіп, 3-ші бомбалау тобымен бірге операциялар жүргізе бастады. Тамыз айында бірнеше ондаған A 26 миссиясынан кейін соғыс аяқталуға жақын екені анық болды және операциялар баяулады. 319-шы топ 1945 жылдың 12 тамызында ресми түрде жауынгерлік операцияларды тоқтатты. Италияда 12-ші Әуе күштерінің 47-ші бомбалау тобы 1945 жылдың қаңтарынан бастап A 26 ұшақтарын алды. Олар неміс көліктеріне қарсы, сондай-ақ Италиядағы соңғы шайқастарда По аңғарындағы танктер мен әскерлердің шоғырлануына қарсы тікелей қолдау көрсету және кедергі жасау үшін қолданылды.

Америка Құрама Штаттары

1947 жылы АҚШ Әуе күштері (USAF) тәуелсіз күш ретінде құрылғаннан кейін, Стратегиялық әуе қолбасшылығы 1949 жылдан 1950 жылға дейін қайта тағайындалған B-26 ұшағын RB-26 барлау ұшағы ретінде пайдаланды. Еуропадағы АҚШ Әуе күштері B-26 ұшағын 1957 жылға дейін қолдануды жалғастырды. Тактикалық әуе командасы ұшақты B-26 ретінде, кейін A-26 деп қайта атады; соңғы нұсқасы 1966 жылға дейін B-26K деп белгіленді, содан кейін ол қайтадан A-26A болды. Бұл соңғы нұсқа 1960 жылдардың соңына дейін белсенді қызметтегі арнайы операциялар тобымен, ал 1972 жылға дейін Әуе Ұлттық гвардиясының арнайы операциялар тобымен бірге қызметте болды. АҚШ Әскери-теңіз күштері C-130 Hercules ұшағының DC-130A нұсқасымен алмастырғанға дейін, мақсатты сүйреу және жалпы қолдану үшін USAF-тен Invader ұшақтарын алды. Әскери-теңіз күштерінің белгілемесі 1962 жылға дейін JD-1 және JD-1D болды, содан кейін JD-1 UB-26J деп қайта тағайындалды. JD-1D сондай-ақ DB-26J белгілемесімен де қолданылды. Орталық барлау қызметі (ЦРУ) де осы ұшақ түрін жасырын операциялар үшін пайдаланды. АҚШ-тағы соңғы A-26 ұшағы Ұлттық әуе гвардиясына берілді; ол 1972 жылы Әуе күштері мен Ұлттық гвардия бюросымен бірге әскери қызметтен шығарылып, Ұлттық әуе және ғарыш мұражайына сыйға тартылды.

Корей соғысы

Оңтүстік Жапониядағы базалардан жұмыс істейтін 3-ші бомбалау тобының В-26 Invaders ұшақтары Корей соғысына қатысқан алғашқы АҚШ Әскери-әуе күштері ұшақтарының бірі болды, 27 және 28 маусымда Оңтүстік Кореяда миссияларды орындады. 1950 жылдың 29 маусымында Солтүстік Кореядағы Пхеньян қаласының жанындағы әуежайды бомбалау арқылы АҚШ Әскери-әуе күштерінің алғашқы бомбалау миссиясын жүзеге асырды. 1950 жылдың 10 тамызында Әуе күштерінің резервіндегі 452-ші бомбалаушы қанаты Корея қызметіне белсенді түрде қосылды. Олар 1950 жылдың қараша айында Жапонияның Итадзуке қаласынан алғашқы миссияларын орындады, күндізгі қолдау көрсетті, ал 8-ші, 13-ші және 90-шы бомбалау эскадрильяларынан тұратын 3-ші бомбалаушы қанаты түнгі миссияларды орындады. Қытайдың араласуына байланысты олар басқа база іздеуге мәжбүр болды, сондықтан Хонсю аралының батыс жағалауындағы Михо әуе базасына көшті. 1951 жылдың басында олар Пусан Шығыс (К 9) әуе базасына көшіп, күндізгі және түнгі шабуылдық миссияларын жалғастырды. 1951 жылдың маусым айында олар 3-ші бомбалаушы қанатына (Кунсан (K 8)) тек түнгі уақытта қосылып, мақсатты аймақтарды бөлісті: 452-ші қанат шығыс бөлігін, ал 3-ші қанат батыс бөлігін алды. Корей соғысындағы еңбегі үшін олар екі бөлімшелік награда және Корея президентінің марапатын алды. Түнгі шабуылдарға арналған B-26 ұшақтарының стандартты түрлеріне қосымша, 67-ші тактикалық барлау қанатының WB-26 және RB-26 ұшақтары ауа райының жағдайын бақылау және барлау жұмыстарында маңызды рөл атқарды.

Оңтүстік-шығыс Азия

Оңтүстік-Шығыс Азияға алғашқы B-26 ұшақтары 1960 жылдың желтоқсанында Таиландтағы Тахли RTAFB әуе базасына жетті. АҚШ-тың ЦРУ (Орталық барлау агенттігі) басшылығымен жұмыс істеген, белгісіз ұшақтар Миллпонд операциясы аясында тағы 16 ұшақпен – 12 B-26B және B-26C, сондай-ақ төрт RB-26C ұшағымен күшейтілді. Олардың міндеті Лаос корольдік үкіметіне Патет Лаоға қарсы күресте көмектесу болды. Шошқалар шығанағындағы шабуылдың салдарынан ұрыс тапсырмалары орындалмады, бірақ RB-26C ұшақтары 1961 жылдың соңына дейін Лаос үстінде жұмыс істеді. Содан кейін, ұшақтар Farm Gate жобасы аясында Оңтүстік Вьетнамда жұмыс істеді. B-26K/A-26A енгізілгенге дейін Лаосқа B-26 ұшақтарын орналастырудың жалғыз жағдайы – 1962 жылдың мамыр-шілде айларында Black Watch жобасы аясында түнгі барлауға бейімделген екі RB-26C ұшағын орналастыру болды. Farm Gate қорларынан алынған бұл ұшақтар аталған тапсырмалар аяқталғаннан кейін қайтарылды. Лаостағы ұшақтар Вьетнам соғысының алғашқы кезеңінде АҚШ Әуе күштерімен бірге, бірақ вьетнамдық таңбаларымен, Farm Gate жобасының бөлігі ретінде қатысты. Farm Gate B-26B, B-26C және RB-26C ұшақтарын пайдаланғанымен, олардың көпшілігі RB-26C деп белгіленді, бірақ олар ұрысқа да қолданылды. 1963 жылы екі RB-26C Филиппиндегі Кларк әуе базасына модификация үшін жіберілді, бірақ Black Watch үшін бейімделгендей түнгі жүйелермен емес. Black Watch-тан Farm Gate-ке қайтарылған екі ұшақ басқа модификацияланған RB-26C ұшақтарынан ажырату үшін RB-26L деп қайта тағайындалды және Sweet Sue жобасына бекітілді. B-26 ұшақтары 1964 жылдың ақпанында екі апаттан кейін қызметтен алынды – біреуі 1963 жылдың тамызында Оңтүстік-Шығыс Азияда, екіншісі 1964 жылдың ақпанында Флорида штатындағы Эглин әуе базасында демонстрация кезінде қанаттың шаршауына байланысты болды. 1964 жылдың 11 ақпанында Флорида штатындағы Хёрлберт алаңында орналасқан 1-ші әуе командасының екі ұшқышы Эглин әуе базасында B-26 ұшағының құлауынан қаза тапты, себебі демонстрациялық ұшудан шығарда қанатын жоғалтқан. Ұшақ Арнайы әуе соғысы орталығының бүлікшілерге қарсы күрес қабілеттерін көрсетуге қатысты және оқиғадан бұрын сынақ ұшуын аяқтады. SAWC соңғы екі жылда айына орташа екі рет демонстрациялар өткізді. Вьетнамдағы АҚШ Әуе күштерінің коммандостары қолданған B-26 ұшақтары 1964 жылдың 8 сәуірінде 11 ақпандағы оқиға бойынша жүргізілген тергеуден кейін жерге тиелді. Оңтүстік Вьетнам Әуе күштері қолданған B-26 ұшақтары да АҚШ шешіміне сәйкес жерге тиелді. Осыған жауап ретінде Ван-Ньюс қаласындағы On Mark Engineering компаниясы АҚШ Әуе күштерімен жаңа қарсы көтеріліс рөліне арналған Invader ұшағын кеңейтуге таңдалды. B-26K ұшағының алғашқы өндірістік ұшуы 1964 жылдың 30 мамырында Ван-Ньюс әуежайында өтті. On Mark 40 Invader ұшағын 609-шы арнайы операциялар эскадрильясы үшін жаңартылған қозғалтқыштар, винттер мен тежегіштер, қайта жабдықталған қанаттар және қанат ұштарындағы жанар май резервуарлары бар жаңа B-26K Counter Invader стандартына айналдырды. 1966 жылдың мамырында B-26K саяси себептермен қайтадан A-26A деп аталды (Таиланд сол кезде АҚШ бомбалаушыларын елге кіргізбеді, сондықтан Invader ұшақтары шабуылдық ұшақтар ретінде "A" деп қайта тағайындалды) және Хо Ши Мин жолымен жүретін көліктерді тоқтатуға көмектесу үшін Таиландқа орналастырылды. Осы ұшақтардың екеуі Shed Light операциясының бөлігі ретінде Lonesome Tiger жобасы аясында алдын ала қаралатын инфрақызыл радар (FLIR) жүйесімен жабдықталды.

The first B 26s to arrive in Southeast Asia deployed to Takhli RTAFB, Thailand in December 1960. These unmarked aircraft, operated under the auspices of the U. S. CIA (Central Intelligence Agency), were augmented by an additional 16 aircraft— 12 B 26Bs and B 26Cs plus four RB 26Cs under Operation Millpond. Their mission was assisting the Royal Lao Government in fighting the Pathet Lao. The repercussions from the Bay of Pigs invasion meant no combat missions are known flown, although RB 26Cs operated over Laos until the end of 1961. Then, the aircraft operated in South Vietnam under Project Farm Gate. The only other deployment of B 26 aircraft to Laos prior to the introduction of the B 26K/A 26A was the deployment of two RB 26C aircraft modified for night reconnaissance during May–July 1962 under Project Black Watch. These aircraft, drawn from Farm Gate stocks, were returned at the end of these missions. The aircraft from Laos participated in the early phase of the Vietnam War with the USAF, but with Vietnamese markings as part of Project Farm Gate. Although Farm Gate operated B 26Bs, B 26Cs, and genuine RB 26Cs, many of these aircraft were operated under the designation RB 26C, although they were used in a combat capacity. During 1963, two RB 26Cs were sent to Clark AB in the Philippines for modifications, although not with night systems similar to those modified for Black Watch. The two aircraft returned from Black Watch to Farm Gate were redesignated RB 26L to distinguish them from other modified RB 26Cs, and were assigned to Project Sweet Sue. The B 26s were withdrawn from service in February 1964 after two accidents related to wing spar fatigue, one during combat in Southeast Asia in August 1963 and one during a demonstration at Eglin AFB, Florida, in February 1964. On 11 February 1964, two pilots from the 1st Air Commando Wing stationed at Florida's Hurlburt Field died in the crash of a B 26 on Range 52 at Eglin AFB after it lost a wing during pull out from a demonstration strafing pass. The aircraft was participating in a demonstration of the Special Air Warfare Center's counterinsurgency capabilities, and completed a strafing run demonstration before the incident. SAWC presented the demonstration on an average of twice each month for the previous two years. B 26 aircraft used by USAF Commandos in Vietnam were grounded 8 April 1964 following an investigation into the 11 February incident. B 26 aircraft in use by the South Vietnamese Air Force were also grounded in accordance with the U. S. ruling. In response to this, the On Mark Engineering Company of Van Nuys, California, was selected by the USAF to extensively upgrade the Invader for its new counterinsurgency role. The first production flight of the B 26K was on 30 May 1964 at the Van Nuys Airport. On Mark converted 40 Invaders to the new B 26K Counter Invader standard of upgraded engines, propellers, and brakes, remanufactured wings, and wing tip fuel tanks for use by the 609th Special Operations Squadron. In May 1966, the B 26K was again redesignated A 26A for political reasons (Thailand did not allow U. S. bombers in country at the time, so the Invaders were redesignated again with an "A", for attack aircraft), and deployed in Thailand to help disrupt supplies moving along the Ho Chi Minh trail. Two of these aircraft were modified with a forward looking infrared radar (FLIR) system under project Lonesome Tiger, as a part of Operation Shed Light.

ЦРУ

1961 жылдың басында шамамен 20 B-26B ұшағы, көбісі B-26C конфигурациясынан өзгертілген, Флорида штатындағы Дьюк Филдте (Эглин әуе базасының үшінші қосымша алаңы ретінде де белгілі) "тазартылды". Олардан қорғаныс қарулары алынып, орнына сегіз зеңбірекпен жабдықталған мұрын бөлігі, қанат астындағы жанармай бактері және ракета тіректері орнатылды. Олар Гватемаладағы ЦРУ базасына ұшып келді, онда Алабама әуе ұлттық гвардиясының қызметкерлері B-26, C-46 және C-54 кубалық эмигранттар экипаждарына оқыту жүргізді. 1961 жылдың сәуір айының басында Никарагуаға жеткізілгеннен кейін, олар Куба үкіметінің әуе күштері – Fuerza Aérea Revolucionaria (FAR) таңбаларымен боялды. 1961 жылдың 15 сәуірінде кубалық эмигранттар ұшқан Fuerza Aérea de Liberación (FAL) ұшақтарының сегізі Кубаның үш әуежайына шабуыл жасап, FAR ұшақтарын жерде жойды. 1961 жылдың 17 сәуірінде FAL B-26 ұшақтары Кубаға Шошқалар шығанағындағы шабуылды қолдады. Қақтығыс 19 сәуірде аяқталды, оның салдарынан тоғыз FAL B-26 ұшағы, он кубалық эмигрант және төрт американдық ұшқыш қаза тапты. FAR қақтығыста B-26C ұшақтарын да пайдаланды, олардың бірі ЦРУ-дың "басқару кемесінен" достық отпен атылып, төрт кубалық ұшқышты жоғалтты. ЦРУ келісімшарт бойынша ұшқыштарды, соның ішінде Шошқалар шығанағы шабуылына қатысқандарды, Конго дағдарысында Симба көтерілісшілеріне қарсы жердегі шабуылдар үшін B-26K ұшақтарын ұшыруға тартты. 1964 жылы жаңадан қайта жабдықталған B-26K Counter Invaders Хёрлберт Филд арқылы Конгоға жеткізілді. Хайфонг Кэт Биде орналасқан Дуглас B-26 Invaders 1954 жылдың наурыз және сәуір айларында Диен-Бьен-Фуды қоршау кезінде Диен-Бьен-Фу үстінде операция жүргізді. Осы кезеңде АҚШ Әуе күштерінің Филиппинге орналасқан B-29 ұшақтары Вьетминьнің ауыр артиллериясына қарсы, соның ішінде ядролық қару қолдану мүмкіндігін де қамтитын "Қарға" операциясы ретінде жоспарланды, бірақ үкіметтер оны тоқтатты. Ал шайқас аяқталғаннан кейін, қоршаудағы француз әскерлерінің бір бөлігі көршілес Таиландқа қаша білді.

Индонезия

Индонезия президенті Сукарноның коммунистік көзқарастарына алаңдаған ЦРУ 1958 жылы «Хайк» операциясын бастады, мақсаты – оның басшылық демократиялық үкіметін құлату. Жасырын операция барысында, көтерілісшілерді қолдау үшін кем дегенде он екі B-26 Invader ұшағы пайдаланылды. 1958 жылдың 18 мамырында американдық мердігер ұшқыш Аллен Поуптың B-26 ұшағына жерден қарсы әуе шабуылы жасалып, кейін капитан Игнатиус Деванто басқарған North American P-51 Mustang ұшағымен атып түсірілді (Индонезия әуе күштері тарихындағы әуедегі жалғыз ұшақ атып түсірілген оқиға). Лейтенант Поуптың тұтқындалуы мен сотталуы «Хайк» операциясын жылдам аяқтады, бірақ Инвадердің мүмкіндіктері Индонезия үкіметінен қашып кеткен жоқ. 1959 жылы үкімет Дэвис-Монтан әуе базасынан алты ұшақ сатып алды, олар 1960 жылдың ортасында толық әскери бояуымен Индонезияға жеткізілді. Бұл ұшақтар түрлі аймақтардағы көтерілісшілерге қарсы бірнеше операцияларда қолданылды және ұзақ қызмет етті. Соңғы үш аман қалған ұшақтың соңғы операциялық рейсі 1976 жылы Шығыс Тиморға Индонезияның басып кіруіне көмектесу үшін жасалды. 1977 жылы соңғы екі ұшақ қызметтен шығарылды.

Португалия

Португалия әуе күштері 1965 жылы Португалия отар соғысы кезінде Анголада пайдалану үшін Invaders ұшақтарын құпия түрде сатып алды.

Конго Демократиялық Республикасы

B-26 ұшақтары Конго дағдарысы кезінде Симба террористері ұстаған батыс кепілдерін босату мақсатындағы "Дракон" операцияларына көмек көрсету үшін қолданылды.

Биафра

Биафра 1967 жылы Нигерия азамат соғысы кезінде екі жеделдетілген ("прово") B-26 ұшағын қолданды, оларды Ян Зумбах тағы басқаларымен бірге ұшқан.

Үшінші тараптың азаматтық нұсқалары

1945 жылдан бері 300-ден астам А-26 ұшағы АҚШ Федералдық әуе шаруашылығы басқармасының (FAA) азаматтық ұшақ тізіліміне енгізілген. Олардың шамамен 100-і тек АҚШ Әуе күштерінің базаларынан (Дэвис Монтан Әуе базасы, Аризона штаты, және Хилл Әуе базасы, Юта штаты) азаматтық әуежайларға транзиттик рейстер үшін тіркелген болуы мүмкін, содан кейін азаматтық немесе шетелдік әскери нарықта сатуға дайындалып сақталған. Бастапқыда А-26 ұшақтарының азаматтық қолданылуы, әскери жабдықтарды алып тастау, бомба бөлімшесінің есіктерін бітеу, бомба бөлімшесіне жолаушыларға арналған баспалдақ орнату және фюзеляжды 6-8 жолаушыға бейімдеу сияқты минималды өзгерістермен "атқарушы" персоналды тасымалдау ретінде болды. 1950 жылдардың ортасында А-26 ұшақтары орман және дала өрттерін сөндіру үшін ауа танкерлері ретінде сынақтан өтіп, пайдаланылды, ал қысқа мерзімге борат негізіндегі өртке қарсы заттар қолданылды, соның салдарынан "борат бомбалаушылары" деген дәл емес және ресми емес атау пайда болды. Бораттың экологиялық зиянына байланысты ол кейіннен қолданудан тоқтатылып, су, саз, тыңайтқыштар және қызыл бояулардан тұратын өртке қарсы қоспалармен алмастырылды. А-26 ауа танкерлерінің көп бөлігі Канадада сатып алынуына байланысты, АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментімен (USDA) жасалған келісімдер бойынша оларды пайдалану 1973 жылға қарай негізгі аймақтарда тоқтатылды. On Mark Executive (1956), On Mark Marketeer (1957) және қысыммен жұмыс істейтін On Mark Marksman (1961) осы бағыттағы жұмыстың нәтижесі болды. Бұл жұмыс On Mark және Lockheed Aircraft Service Inc. компанияларының бірлескен жобасы еді. Garrett AiResearch екі А-26 нұсқасын турбиналық қозғалтқыштарды сынау үшін пайдаланды; қараңыз, жоғарыдағы XA-26F.

БАҚ-тағы көрнекті рөлдері

2005 жылдың шілдесінде Ұлыбританияның Channel 4 телеарнасының Time Team археологиялық телебағдарламасы, RAF Millom мұражайының өкілдерімен бірге, 1944 жылдың 29 қарашасында Ланкаширдегі Уортон маңындағы батпақтарда ұшып шығу кезінде соқтығысқан екі A-26 Invader ұшағының апат орнын қазу жөніндегі маңызды жобаға қатысты. Аталған ұшақтар – A 26B 10 DT 43 22298 және A 26B 15 DT 43 22336, Францияның солтүстігіндегі Бретиньи, Оиз қаласына, 409-шы бомбалау тобының 641-ші бомбалау эскадрильясының қызметіне бару үшін жол тартып кеткен еді.