Кіріспе

1966 жылғы қорғаныс ақ кітабы (Command Papers 2592 және 2901) – премьер-министр Харольд Уилсон басшылығымен еңбекші партия үкіметі бастаған Ұлыбританияның қорғаныс саясатының маңызды сараптамасы. Сараптаманы қорғаныс министрі Денис Хили жүргізді. Құжаттың басты назары Еуропадағы НАТО-ны қолдау қажеттілігіне арналған және Ұлыбританияның «одақтастарымен ынтымақтастықта жұмыс істемейінше, ірі соғыс операцияларын жүргізбейтініне» қатысты міндеттеме берілді. 1966 жылғы жарияламалар Ұлыбританияның Сингапур мен Малайзиядағы қатысуын сақтап қалуға міндеттелді. Алайда, алпысыншы жылдардың ортасы мен соңы экономикалық дағдарыс пен фунт стерлингтің құнсыздануымен байланысты болды. 1967 және 1968 жылдары үкімет Суэц каналының шығысына орналасқан британдық күштерді стратегиялық түрде қайта шақыруды жариялап, сараптамаға тағы екі қосымша енгізді. Бұл британдық сыртқы саясаттағы маңызды бетбұрысқа және ұзаққа созылған, әлемдік әскери рөлдің аяқталуына белгі берді.

Мазмұны

Вильсон үкіметі қорғаныс бюджетін күрт қысқарту туралы шешім қабылдады, қорғаныс кең экономикалық қиындықтарға байланысты мемлекеттік шығыстарды азайтуға бағытталған үкіметтің күш-жігерінің басты нысаны болды. Сараптама нәтижесінде бірқатар маңызды жаңа капиталдық жобалар қысқартылды, оның ішінде CVA 01 әуе кемесі және 82-типті эсминдердің көп бөлігі. Бұл әуе кемелеріне қатысты мүмкіндіктерді кезең-кезеңмен тоқтатудың бір бөлігі болды. Оның орнына, инвестициялар Harrier, ағылшын-француздық AFVG (кейін Panavia Tornado болып дамыған) және американдық F 111 бомбалаушысына (TSR 2 бағдарламасы тоқтатылғаннан кейін) жұмсалды. НАТО-ны қолдау мақсатында Еуропадағы күштерді шоғырландыру үшін, сараптамада Адендегі британдық контингентті шығару ұсынылды. 1967 жылғы толықтыру Сингапур, Малайзия, Мальта, Ливия және Парсы шығанағынан күштерді жылдам шығаруды көздейді, бұл Суэцке шығысқа қарайғы әскери рөлді сақтау туралы сайлау алдындағы уәдеге қайшы келді. 1966 жылғы сараптамада Корольдік Әскери-Теңіз күштерінің жобаларына қарағанда, Корольдік Әуе күштерінің жобалары жақсы нәтижелер көрсетті. Ұлыбритания Қорғаныс форумының ғылыми директоры доктор Джеффри Брэдфорд, 1960 жылдардың ортасындағы қорғаныс сараптамалары аясында CVA 01 сатып алу бойынша қызметтер арасындағы бәсекелестікті егжей-тегжейлі қарастыратын докторлық диссертациясының бөлігі ретінде мақала жазды.

Іске асыру

1967 жылдың қараша айының соңында Адендегі төтенше жағдайға қарамастан, барлық британдық әскерлер Аденнен шығарылды. Персия шығанағынан әскерлерді шығарумен бірге, 1970-ші жылдардың ортасына дейін Омандағы базалар Ұлыбританияның Таяу Шығыстағы жалғыз орналасқан жерлері болып қалды. Соңғы базалар – Салала және Масира аралындағы Әскери-әуе күштерінің базалары, 1976 жылы Дуфар көтерілісі аяқталғаннан кейін жабылды. Алыс Шығыста британдық әскерлердің көп бөлігі 1971 жылдың қазан айында, ХМС Гермес әуе кемесі және тағы 20 кеме қатысқан салтанатты шарадан кейін Сингапурдан кетіп қалды. Сингапур мен Малайзияның қауіпсіздігінің бір бөлігі Австралия және Жаңа Зеландия әскерлеріне жүктелді, бұл шаралар Бүгінгі күнге дейін сақталған Бес Елдің Қорғаныс Келісімі аясында жүзеге асырылды. Британдық Қиыр Шығыс бас қолбасшылығы 1971 жылдың 31 қазанында таратылды, бірақ 1976 жылға дейін аймақта британдық әскерлердің шағын тобы қалды. Британдық әскерлер Гонконг пен Брунейде де орналасқан күйінде болды. F 111 тапсырысы мен AFVG бомбалаушылары кейіннен тоқтатылды, бірақ соңғысы 1979 жылы пайдалануға берілген және 2018 жылға дейін Ұлыбритания Әскери-әуе күштерінде қолданылған Panavia Tornado ұшағына айналды. Жаңа технологияларды сынау үшін HMS Bristol атты 82 типті бір эсминец салынды. Жаңа үлкен әуе кемелері салынбады, бірақ әскери-теңіз авиациясы 1970 жылдары кішігірім Invincible класты әуе кемелерін құрылысын жалғастырды.