1936 жылғы жұмыссыздыққа қарсы наразылық (Жарро жорығы)

Кіріспе

1936 жылы Англияның солтүстігінде жұмыссыздыққа қарсы наразылық

1936 жылғы 5–31 қазан аралығында өткен Джарроу науқаны, сондай-ақ Джарроу крест жолы деп те аталады.refn|Мать Перридің науқан тарихында «Джарроу крест жолы» термині кеңінен қолданылса да, ол Джарроу тұрғындары көбінесе оны «Науқан» деп атайтынын атап өтеді. !scope="col"| Оңтүстік-Шығыс Англиясы%
!scope="col"| Солтүстік-Шығыс Англиясы%
|
!scope="row"| 1923
| 11.7
| 9.2
| 12.2
| 43.6
|
!scope="row"| 1924
| 10.3
| 7.5
| 10.9
| 30.3
|
!scope="row"| 1925
| 11.3
| 5.9
| 15.0
| 33.5
|
!scope="row"| 1926
| 12.5
| 5.4
| 17.2
| 39.5
|
!scope="row"| 1927
| 9.7
| 5.0
| 13.7
| 29.7
|
!scope="row"| 1928
| 10.8
| 5.4
| 15.1
| 24.5
|
!scope="row"| 1929
| 10.4
| 5.6
| 13.7
| 25.3
|
!scope="row"| 1930
| 16.1
| 8.0
| 20.2
| 27.6
|
!scope="row"| 1931
| 21.3
| 12.0
| 27.4
| 51.9
|
!scope="row"| 1932
| 22.1
| 14.3
| 28.5
| 62.0
|
!scope="row"| 1933
| 19.9
| 11.5
| 26.0
| 61.7
|
!scope="row"| 1934
| 16.7
| 8.7
| 22.1
| 51.2
|
!scope="row"| 1935
| 15.5
| 8.1
| 20.7
| 44.4
|
!scope="row"| 1936
| 13.1
| 7.3
| 16.8
| 33.3
|}
Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейінгі алғашқы кезеңде Ұлыбритания экономикасы қысқа мерзімді өрлеуді бастан өткерді. Кәсіпорындар қорларын толықтыруға және бейбіт уақыттағы сауда жағдайларын қайта орнатуға асықты, бағалар жылдам өссе де, жалақылар одан да жылдам өсті және жұмыссыздық көрінеу болмады. 1920 жылдың сәуір айына қарай бұл өрлеу Ұлыбританияның соғыстан кейінгі алғашқы төмендеуіне ұласты, ол жоғары жұмыссыздық дәуірін бастады. Ұлыбританияның 1925 жылы алтын стандартына оралуы сияқты, жалпы дефляциялық экономикалық саясатты қабылдауы, 1920 жылдардың қалған бөлігінде және одан кейін жұмыссыз жұмыс күшінің пайызын шамамен 10% деңгейінде ұстауға көмектесті. 1929 жылы басталып, 1932 жылға дейін созылған әлемдік экономикалық төмендеу кезінде жұмыссыздардың саны 22%-ға жетті, бұл 3 миллионнан астам жұмысшыны құрады.

Аштық науқаны

1921 жылы жұмыссыздықтың өсуіне жауап ретінде, жаңадан құрылған Британ Коммунистік партиясы Ұлттық жұмыссыздар қозғалысын (NUWM) құрды. 1922 жылдан бастап 1930 жылдардың соңына дейін, өзінің харизматикалық көшбасшысы Уолл Ханнингтон басшылығымен NUWM тұрақты түрде шерулер ұйымдастырды, онда жұмыссыз жұмысшылар Парламентке қарсы тұру үшін Лондонға жиналды, жағдайды жақсартуға үміттене отырып. Бұл шаралар «аштық шерулері» деп аталды, бұл атау 1908 жылы баспасөз қолданған, сол кезде Лондон жұмыссыздарының тобы Хайд-паркке шеру жасаған еді. 1922 жылғы шерушілер жаңа премьер-министр Бонар Лоумен кездесуді сұрады, бірақ ол оларды демократиялық емес көшбасшылығына байланысты қабылдаудан бас тартты. Шерудің жетекшілері «Таймс» газетінде «өздерінің жергілікті аймақтарындағы тәртіпсіздіктермен байланысты айыпталған коммунистер» деп жарияланды. Еңбек партиясы мен ТКК коммунистік ұйымдастырушылармен байланысқа түсуден қорқып, қашықтап тұрды. 1931 жылы Макдональд консерваторлар басымдығымен құрылған Ұлттық үкіметтің басшысы болды, ол жұмыссыздық жәрдемақысына мүліктік тексеруді енгізді. 1932 жылғы аштық шеруінің себебі осы мүліктік тексеруге деген ашу болды, онда Лондон бойынша өткен бірқатар митингілер мен демонстрациялар зорлық-зомбылыққа ұшырады; шерушілердің жетекшілері Хайд-паркте, Трафальгар алаңында және Вестминстерде қарсыластармен және полициямен қақтығысқа түсті, нәтижесінде шерудің жетекшілері тұтқындалды. Джарроу шеруіне әйелдерге қатысуға рұқсат берілмегенімен, 1930 жылдардағы басқа аштық шерулерінде әйелдерден құралған топтар болды. Көбінесе жұмыссыз еркектердің әйелдері болған бұл әйелдер, жергілікті Еңбек партиясы оларды қабылдамаса, жұмыс үйлерінде тұруға мәжбүр болатын сияқты шектеулерге жиі тап болды. 1934 және 1936 жылдары тағы екі ұлттық шеру ұйымдастырылды. Осы кезде ел 1929-1932 жылдардағы ең ауыр экономикалық дағдарыстан едәуір қалпына келді. Жұмыссыздық айтарлықтай төмендеді, ал елдің көптеген аймақтары тұрғын үй және тұтыну тауарларының өсуін бастан өткерді. Бірақ өркендеу тең бөлінбеді, оңтүстік пен солтүстік-шығыс, Оңтүстік Уэльс, Шотландия және басқа да аймақтар арасында экономикалық жағдайдың айқын контрасты байқалды, онда қалпына келтіру өте баяу болды. Сонымен қатар, ұлттық көңіл-күй өзгеріп жатты. Еуропадағы фашизмнің күшеюі сияқты сыртқы факторлар британдық солшылдарды біріктіруге көмектесті, және парламентте жұмыссыздардың мүддесін қорғайтын дауыстар көбейді. Саяси немесе әлеуметтік наразылықты білдіру құралы ретінде шерулер идеясы қазірдің өзінде қабылданған және жақсы қалыптасқан тактикаға айналды, ал наразылық білдірілген мәселелер туралы хабардарлықтың артуы коммунистердің оларды пайдалануын теңгерді. Тарихшы А.Ж.П. Тейлор аштық шерушілердің «капитализмнің сәтсіздігін жай ғана сандар немесе әдеби сипаттама жасай алмайтын тәсілмен көрсеткенін» айтты. Орта таптың өкілдері ар-ұждандарының шақыруын сезінді».

In 1921, in reaction to the rising levels of unemployment, the newly formed British Communist Party set up the National Unemployed Workers' Movement (NUWM). From 1922 until the late 1930s, under its charismatic leader Wal Hannington, the NUWM organised regular marches in which unemployed workers converged on London to confront Parliament, in the belief that this would improve conditions. These became known as "hunger marches", reviving a name coined by the press in 1908, when a group of London's unemployed marched to Hyde Park. The 1922 marchers sought a meeting with the new prime minister, Bonar Law, who refused to see them because of their undemocratic leadership. The march leaders were denounced in The Times as "avowed Communists who have been identified with disturbances in their own localities". The Labour Party and the TUC kept aloof, fearful of being tainted by association with the communist organisers. In 1931, MacDonald became head of a Conservative dominated National Government that imposed a means test on unemployment benefits. Anger at the means test was the rationale for the 1932 hunger march, in which a series of rallies and demonstrations across London broke out into considerable violence; the leaders provoked clashes with opponents and police in Hyde Park, Trafalgar Square and Westminster which led to the arrest and imprisonment of the march's leaders. Although women were not allowed to march on the Jarrow march, women's contingents were present at other hunger marches across the 1930s. These women, who were often the wives of unemployed men, were often faced with restrictions, such as being forced to stay in workhouses if the local Labour Party would not accommodate them. Two additional national marches were held in 1934 and 1936. By this time the country had made a substantial recovery from the worst depression years of 1929–32. Unemployment was significantly down, and many parts of the country were enjoying a substantial boom in housing and consumer goods. The increasing prosperity was not uniformly spread, and there were sharp contrasts between economic conditions in the south and those in the north east, South Wales, Scotland and elsewhere, where the rate of recovery was much slower. At the same time, the national mood was changing. External factors such as the rise of fascism in Europe helped to unify the British left, and there were more supportive voices in parliament on behalf of the unemployed. The idea of marching as a means of expressing political or social grievances had by now become an accepted and well established tactic, and there was a growing awareness of the problems complained of, which counterbalanced their exploitation by the Communists. The historian A. J. P. Taylor considered that the hunger marchers had "displayed the failure of capitalism in a way that mere figures or literary description could not. Middle class people felt the call of conscience".

Қала тарихы

Түнгі Англияның Дарем графтығындағы Тайн өзенінің жағасында орналасқан Джарроу қаласы 8 ғасырда британдық тарихқа ерте христиан монахы және ғалымы Беденің туған жері ретінде енді. Беденің өмірінен кейін, оның монастыры 16 ғасырда Генрих VIII тұсында жабық тұрса да, мың жыл бойы шалғайдағы ауылдық қауымда көп өзгеріс болған жоқ. 17 ғасырда көмірдің табылуы маңызды өзгерістерге алып келді. 1800 жылдардың басында өнеркәсіптік деңгейдегі кен өндірісі басталды, нәтижесінде 1801 және 1821 жылдар аралығында Джарроу халқы 3500-ге жуық адамға дейін екі еседен астамға өсті, бұл негізінен кеншілердің көптеп келуімен байланысты болды. Қаланың көмір өндіру жылдары қиын өтті. Жылдам салынып, шашырап жатқан үйлердің көпшілігінде санитарлық жағдай нашар болды, су және кәріз жүйесі болмады. 1831-32 жылдардың қысында Джарроу және Солтүстік-Шығыс Англияда Еуропадан келген эпидемияның бөлігі ретінде холераның кең таралған індеті болды, нәтижесінде Ньюкасл қаласында 200-ден астам адам қайтыс болды. Кендердегі жұмыс жағдайлары қауіпті болды: 1826, 1828 және 1845 жылдары жарылыстар болды, олардың әрқайсысы көптеген адам өмірін қиды. Жұмысшылардың кәсіподақ құру әрекеттеріне жұмыс берушілер қарсылық көрсетті. Кеншілер 1832 және 1844 жылдары ұзақ ереуілдер ұйымдастырды, бірақ аштық оларды қайта жұмысқа түсуге мәжбүр етті. Көмірдің оңай өңделетін қабаттары таусылғаннан кейін Джарроу шахталарының пайдалылығы төмендеді және 1851 жылы иелері оларды толығымен тастап кетті.

Кеме жасау

Джарроу 1851 жылы Тайн өзенінің жағасында Палмердің кеме жасау шебін құру арқылы кеме жасау қаласы ретінде дамуын бастады. 1852 жылы шебінен алғашқы кеме суға түсірілді – темірден салынған, бумен жүретін көмір тасымалдаушы кеме. Одан кейін мұндай көптеген кемелер салынды. 1856 жылы шебі әскери кемелерді жасауға кірісті және көп ұзамай әлемнің көптеген әскери-теңіз күштерін жабдықтады. Темір және болат өндіріс орындарымен бірге, ол елдегі ең ірі кеме жасау орталығына айналып, мыңдаған адамды жұмыспен қамтыды. 1850 жылы шамамен 3800 адам тұрған Джарроу халқы 1891 жылы 35000-ға жуық адамға дейін өсті. Палмер шебі Джарроу экономикасының орталық тетігі болды, онда жұмыс істейтін адамдар саны да, шеп пен қаланың қажеттіліктерін қамтамасыз ететін қосымша кәсіпорындар да маңызды рөл атқарды. Кеме жасау шебі Джарроу үшін көптеген жұмыс орындарын жасады, бірақ өнеркәсіптік өндіріс қатал орта тудырды. Қаланың тарихшысы және 1935 жылдан 1947 жылға дейінгі парламент мүшесі Эллен Уилкинсон 1858 жылғы газеттен алынған мынадай үзінді келтіреді: «Айналадағы аумақта қараңғылық басым. Ұйлар қара, кемелер қара, аспан қара, егер сіз бір-екі сағатқа барсаңыз, оқырман, сіз де қара болып кетесіз». Уилкинсонның сөзінше, шептің негізін қалаушы сэр Чарльз Палмер «өзінің қызметкерлерінің тұру жағдайларын санитарлық немесе қанағаттанарлық деңгейде ұстауды өзінің міндеті санамаған». 1890 жылдары Ұлыбритания әлемдік кеме жасау саласында дерлік монополияға ие болды, оның үлесі шамамен 80% құрады. 20 ғасырдың басында басқа елдер өндірісті арттырғандықтан бұл көрсеткіш 60% дейін төмендеді. Палмердің шебі жұмысын жалғастырды және Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында Ұлыбританияның көптеген әскери кемелерін салды: линкор, жеңіл крейсер және көптеген кіші кемелер Джаррода салынды. 1919-1920 жылдардағы соғыстан кейінгі шақыру кезеңінде тапсырыстар көп болды және Палмердің табысы артты. Алайда, фирма басшылығы 1920 жылдардағы жағдайды болжамады, өйткені Уилкинсон айтқандай, «Британиядан кеме сатып алған әрбір өнеркәсіптік ел енді өзі үшін кеме жасап жатыр». Фирма болашақ сұранысты шамадан тыс оптимистік бағалап, соған сәйкес инвестиция жасады. Күтілген сұраныс орындалмады. 1920 жылдардың ортасына қарай Палмердің шебі ауыр зиянға ұшырады және банкротқа жақындады. 1929 жылы болған қысқа мерзімді шақыру кезеңінде тапсырыстар көбейіп, қала қысқа уақытқа экономикалық жаңаруға үміттенді.

Jarrow began its development as a shipbuilding town with the establishment in 1851 of Palmer's shipyard on the banks of the River Tyne. The first ship from the yard was launched in 1852, an iron built and steam powered collier. Many more such carriers followed. In 1856 the yard began building warships, and was soon supplying many of the world's navies. With its associated iron and steel works, it became the largest shipbuilding centre in the country, employing thousands of men. Jarrow's population, at around 3,800 in 1850, had increased nearly tenfold to 35,000 by 1891. Palmer's was central to Jarrow's economy, both for the numbers employed there and for the ancillary businesses that served the needs of both the yard and town. The shipyard generated high employment to Jarrow, but the industrial works created a harsh environment. Ellen Wilkinson, the town's historian and member of parliament from 1935 to 1947, quotes a newspaper source from 1858: "There is a prevailing blackness about the neighbourhood. The houses are black, the ships are black, the sky is black, and if you go there for an hour or two, reader, you will be black". According to Wilkinson, the yard's founder, Sir Charles Palmer, "regarded it as no part of his duty to see that the conditions under which his workers had to live were either sanitary or tolerable". In the 1890s, Britain held a near monopoly of the world's shipbuilding, with a share of around 80%. This proportion fell during the early years of the 20th century to about 60%, as other countries increased their production. Palmer's remained busy, and during the years of the First World War built many of Britain's warships: the battleship , the light cruiser , and numerous smaller vessels were all built in Jarrow. During the brief postwar boom of 1919–20, orders remained plentiful and Palmer's prospered. However, the firm's management had not anticipated the conditions that developed in the 1920s when, as Wilkinson says, "every industrial country that had bought ships from Britain was now building for itself". The firm made over optimistic assessments of future demand, and invested accordingly. The anticipated demand did not materialise. By the mid 1920s, Palmer's was incurring heavy losses, and was close to bankruptcy. It was temporarily reprieved by a short lived boom in 1929, when orders rose and the town briefly enjoyed the prospect of an economic recovery.

Палмердің жабылуы

1930 жылғы 24 шілдеде Палмер компаниясы мыңыншы кемесін – «Питер Хёрл» танкерін суға түсірді. Осы кезде кеме жасаудың шақырымды өркендеуі Ұлы депрессиямен тоқтатылды және фирманың тапсырыс кітабында жаңа тапсырыстар болған жоқ. Индустриядағы қайта ұйымдастыру және тиімділік туралы қауесеттер жұмыскерлерді алаңдатты, және 1930 жылы National Shipbuilders Security Ltd (NSS) құрылғаннан кейін бұл алаңдаушылық күшейді. Бұл компания мемлекет тарапынан құрылып, кеме жасаушыларға көмектесу үшін банкрот болып бара жатқан кеме жасау шаруаларын сатып алып, оларды таратуға арналған. Осы рационализацияны сақтау үшін жабық кемежайларға кем дегенде 40 жылға дейін кеме жасау ісіне тыйым салынды. 1931 жылы NSS елдегі басқа кемежайларды жабумен айналысты. Осы кезде Палмер компаниясы төлемдерді қарыздан төлей алмады, бірақ әлі де жаңа келісімдер жасауға үміттенді. Бірақ бұл үміттер орындалмады, ал 1933 жылдың маусым айында фирманың кредиторлары таратушыны тағайындады. Ал Парламенттегі отырыста Сауда кеңесінің төрағасы Уолтер Рансиман депутаттарға: «Палмерді қайта жаңғыртуға болатыны туралы Жарроуға ұсынудың қажеті жоқ» деді. Ол сөзін жалғастырып: «Оны кеме жасау шаруаларынан тазалап, Еуропадағы ең жақсы және ыңғайлы жерлердің бірі болып саналатын осы учаскені сатуға ашық қою әлдеқайда дұрыс болмас па?» деді. Басқару және жұмыскерлер баламалы шешім табуға тырысқандарына қарамастан, 1934 жылдың жазында NSS кемежайды сатып алып, жапты және оның жабдықтарын таратуға кірісті. Блайт былай деп жазды: «Бұзушылардың балғаларының дыбысынан басқа, батпақты құстардың бұрын естімеген шуы естілді». Палмердің жабылуынан кейін, Суррейдің жоғары шерифінің мінсіз лауазымын атқаратын өнеркәсіпші сер Джон Джарвис, шағын үміт пен өнеркәсіптік жаңаруды ұсынды. Ол Гилфордқа консерваторлардың үміткері болды. 1934 жылдың 4 қазанында Джарвис Жарроудың Суррей округімен «бірлесіп жұмыс істейтінін» жариялады және қалаға жаңа өнеркәсіптер әкелетінін уәде берді; ол кемелерді бұзу, бөтелке жасау және жиһаз жасауды атады. Джарвистің жомарттық қағидасын мойындағанмен, Жарроу саясаткері Эллен Уилкинсонның өмірбаянын жазған Бетти Вернон оны нәтижесіз деп сипаттады, ол жапсырма көмектен артық емес еді. Блайт былай деп атап өтеді: «Бұл керемет адам сәтсіздікке ұшырады, өйткені қырық мыңға жуық халқы бар қаланың иесі болуға тырысқан кез келген адам сәтсіздікке ұшырайды».

On 24 July 1930 Palmer's launched its thousandth ship, the tanker Peter Hurll. By this time the brief shipbuilding boom had been ended by the Great Depression, and there were no new orders on the firm's books. Rumours of impending reorganisation and rationalisation in the industry gave the workforce cause for anxiety, which deepened with the formation in 1930 of National Shipbuilders Security Ltd (NSS). This was a company created by the government to assist shipbuilders by acquiring failing yards and dismantling them, so that production was concentrated within a smaller number of profitable yards. To ensure this rationalisation was sustained, the closed yards were banned from any shipbuilding activity for at least 40 years. In 1931, NSS was busy closing shipyards elsewhere in the country, By this time, Palmer's was insolvent, but retained a faint hope of further naval contracts. These failed to materialise, and in June 1933 the firm's creditors appointed a receiver. and in the House of Commons Walter Runciman, the President of the Board of Trade, told members: "There is nothing to be gained by giving Jarrow the impression that Palmer's can be revived". He continued: "Would it not be very much better to make a clean sweep of that as a shipyard, and throw open to the world for sale what is one of the finest and most convenient sites anywhere in Europe?" Despite efforts by management and workers to find an alternative solution, in the early summer of 1934 NSS acquired the yard, closed it, and began to dismantle its plant. Blythe wrote: "The only sound to compete with the unfamiliar noise of the marsh birds was the ring of the breakers' hammers." Following the Palmer's closure, a small hope of relief and some industrial resurrection was offered by the industrialist Sir John Jarvis, who held the ceremonial office of High Sheriff of Surrey. He was the prospective Conservative candidate for Guildford. On 4 October 1934, Jarvis announced the "adoption" of Jarrow by the county of Surrey, and promised to bring new industries to the town; he mentioned ship breaking, bottle manufacture and furniture making. While acknowledging the generous principle behind Jarvis's scheme, Betty Vernon, the biographer of Jarrow politician Ellen Wilkinson, described it as ultimately superficial, offering little more than patchwork assistance. Blythe observes: "This excellent man failed, as anyone must fail who tries to play the good squire to a town of nearly forty thousand people".

Эллен Уилкинсон

1931 жылғы жалпы сайлауда, еліміз бойынша Лейбористер партиясының күйреуі кезінде, Джарроу сайлау округін Ұлттық үкіметтің үміткері, консерватор округ кеңесшісі және бұрынғы қала әкімі Уильям Пирсон жеңіп алды. 1932 жылы, Джарроудағы жағдай өте ауыр болғанда – бір комментатордың айтуынша, «қабырғасыз еңбек үйі» – жергілікті Лейбористер партиясы келесі жалпы сайлауда парламенттік үміткер ретінде Эллен Уилкинсонды таңдады. Уилкинсон 1920 жылы Ұлыбритания Коммунистік партиясын құруға көмектескен және белсенділігімен танымал болған. Ол 1920 жылдардың басында Ханнингтонмен және NUWM ұйымымен байланыста болды, бірақ 1923 жылы Коммунистік партиядан шығып, 1924 жылдан 1931 жылға дейін Миддлсбро-Ист округінен парламент депутаты болып сайланды. Ол кездесу соңында Макдональд оған: «Элен, неге сен социализмді уағыздамассың, себебі осының бәріне ол ғана шынайы ем», – дегенін жазды. Оның сөзіне қарағанда, бұл «қымбатты сөз» оған «осындай жылы, бірақ оңай бола бермейтін көңіл көрсетудің шындығы мен жалғандығын» түсірді. Ол 1935 жылдың қараша айында өткен жалпы сайлауда Джарроу округінен депутат болып сайланды, ол осы орынды 2360 дауыспен жеңіп алды. 1935 жылдың 9 желтоқсанында жаңа парламенттік сессияның ашылуында ол өзінің жаңа сайлаушыларының атынан сөз сөйлеп: «Бұл білікті жұмысшылар, эсминецтер мен соғыс кемелерін, сондай-ақ ең жақсы жолаушылар кемелерін салған адамдар. Жылдар өтеді, бірақ ештеңе істелмейді. Бұл өте шұғыл мәселе және жұмысқа зәру аймақтарға жұмыс табу үшін бірдеңе жасау керек», – деді.

Ұсынылған болат зауыттары

Джарвистің паллиативтік шаралары әзірленіп жатқанда, Джарроуға өндірісті қайтару бойынша ірі жоба да қарастырылып жатты. Америкалық кәсіпкер Т. Воспер Солт Палмердің қоймасын сату және тарату туралы білді. Ол әлемдегі болатқа деген сұраныс күрт өседі деп сенді және бұл жер, дайын доктар мен теміржол инфрақұрылымымен, жаңа, заманауи болат зауыты үшін өте қолайлы болады деп ойлады. 1934 жылдың қаңтарында алғашқы мүмкіндіктерді зерттеу есебі жақсы нәтиже көрсеткен соң, Солт сол жылы құрылған, темір және болат өнеркәсібін ұйымдастыру мақсатындағы Ұлттық үкіметтің реформасының бөлігі болып табылатын, Британдық темір және болат федерациясымен (BISF) келіссөздер жүргізді. Ертесі күні шерушілер пойызбен Джарроуға оралып, қала тұрғындарынан құлшыныспен қарсы алынды.

Бағасы мен мұрасы

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін және соғыс өнеркәсібі құрылғанға дейін Джарвистің бастамалары Джарроуға шамалы дағды әкелді. 1939 жылы кішкентай жиһаз фабрикасында 100-ге жуық адам жұмыс істеді, ал Палмердің жерінде құрылған металл өнеркәсібінде тағы 500-ге дейін адам жұмыс істеді. Джарвис қолданыстан шыққан лайнерлерді сатып алып, оларды кемешілік ауласында бөлшектеуге берді. Джарвистің әрекеттері негізінен жеке мүддесін қорғаған ба деген мәселе күні бүгінге дейін даулы. Перридің кітабына жазған шолуында Льюис Х. Мэйтс Джарвистің ұлының 1938 жылы Джарроудың консервативті үміткері ретінде қабылданғанын (бірақ ол ешқашан округке үміткер болған жоқ) айтады. Ол шерудің "уақытты бекер өткізу" екенін айтты, бірақ оның әр қадамын ұнатқанын қосты. Daily Mirror газетінің тілшісі Кевин Магуайр да осы пікірді бөліседі, ол шеруді "батырлық сәтсіздік" деп сипаттады, ал The Socialist журналындағы Мэтт Добсон "барлық аштық шерулерінен оның мақсаттары ең нашар және нәтижелері ең шамалы болды" деп жазады. Тарихшылар Малькольм Пирс және Джеффри Стюарт оң көзқарас ұсынады, олар Джарроу шеруінің "1930 жылдарға қатысты [Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі] түсінікті қалыптастыруға көмектескенін" және осылайша әлеуметтік реформаларға жол ашқанын айтады. Сөйтіп, 1936 жылы шеруден бас тартқан Лейбористік партия кейіннен оны "сенімділіктің белгісі" ретінде қабылдады. 1950 жылы партия сайлау плакаттарында Джарроу туларын көрсетті; шеру жұмыспен қамту жоғары дәуірде көзден жоғалды, бірақ 1980 жылдары жұмыссыздық қайтадан саяси мәселеге айналғанда қайтадан еске алынды. ХХ ғасырдың соңында және одан кейін Лейборист партиясының көшбасшылары – Майкл Фут, Нил Киннок, Тони Блэр – барлығы осы шерумен байланысты. 1986 жылдың қазан айында, 50 жылдығына орай, Джарроудан және жол бойындағы басқа қалалардан келген топ Лондонға дейін шеру маршрутын қайтадан басып өтті. Өнеркәсіптік төмендеу кезінде Джарроуда елдегі ең жоғары жұмыссыздық деңгейі тағы да тіркелді. 2011 жылы 75 жылдығына орай "Жұмыс орындары үшін шеру" ұйымдастырылды, бұл консервативті депутат Роберт Гудвиллдің наразылығын тудырды, ол оның басында көптеген адамдардың бас тартып кеткенін атап өтті және оны "Жарроу шерушілерінің естелігіне жасалған құрметсіздік" деп атады. Олар [олардың] қадамдарымен жүруге лайық емес". 1936 жылдың қарашасында үйге оралғаннан кейін Райли, шеруді басқарған тағы үш Джарроу кеңесшісі – Джеймс Хэнлон, Пэдди Скаллион және Джозеф Саймондс – Лейбористік партиядан шығып, жұмыспен қамту үшін тікелей күреске бел буған жаңа топ құрды. Барлығы кейіннен партияға қайта қосылды; Скаллион мен Саймондс екеуі де қаланың мэрі болды, ал Саймондс 1959 жылдан 1970 жылға дейін Уайтхейвеннің Лейбористік депутаты болды. 1939 жылы Уилкинсон Джарроу тарихы туралы "Өлтірілген қала" атты кітабын жариялады. The Economic Journal журналының бір рецензенты кітапты "күтілгендей наразылыққа толы емес" деп тапты, бірақ Уилкинсонның BISF-ті айыптауында 1930 жылдардағы темір және болат өнеркәсібінің жағдайына толыққанды ескермегенін сезді. Уилкинсон парламенттік мансабын жалғастырды және 1940 жылдан 1945 жылға дейін Черчилльдің соғыс кезіндегі коалициялық үкіметінде кіші министрлік лауазымды атқарды. 1945 жылғы Лейборист үкіметінде ол Білім министрі болып тағайындалды, кабинетте орын алды және 1947 жылдың ақпанында 55 жасында қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қызмет етті. Джарроу шеруіне арналған драмалық қойылымдардың бірі – Алекс Глазгоның 1977 жылғы "Миль тастарының үстінен сыбызғылау" пьесасы. 2017 жылдың 29 қазанында Тайн көпірі жабылып, "Тайндегі бостандық" фестивалінің финалына арналды. "Тайндегі бостандық" фестивалінің финалы 2017 жылғы "Freedom City" фестивалінің аяқталуы болды. Ньюкасл университеті ұйымдастырған бұл шарада тарихтан алынған әлемдік азаматтық құқықтар туралы көптеген оқиғалар қайта жаңғыртылды. Соңғы шара шеруге арналды, оның қайта қойылымы финалдың есте қаларлық аяқталуы деп сипатталды. Джарроу қаласында бірнеше естелік орналасқан, оның ішінде жаңа теміржол станциясында Винс Риа жасаған болаттан жасалған рельефтік мүсін, жергілікті мектеп оқушылары салған плиткалық қабырғалық сурет және қала орталығындағы Грэм Иббсонның "Крестовый поход рухы" қола мүсіні бар. Көптеген ғимараттар мен көшелер Уилкинсон мен Райлидің есімдерімен аталады. Перри: "Жарроуда пейзаж бен естелік бірігіп кетті, дәл сол сияқты қызыл қызған қақпақтар бір кезде Палмердің ауласында үлкен болат табақтарды бекітті".

Before the start of the Second World War, and the establishment of war based industries, Jarvis's initiatives brought modest relief to Jarrow. By 1939, about 100 men were employed in a small furniture factory and up to a further 500 in various metal based industries set up on the Palmer's site. Jarvis had acquired the obsolete liners and , to be broken up at the yard. refn|The extent to which Jarvis's activities were basically self serving has remained a debatable question. In a review of Perry's book, Lewis H. Mates reveals that Jarvis's son was adopted as Jarrow's Conservative candidate in 1938 (he never contested the constituency). said that the march was "a waste of time", but added that he had enjoyed every step. These views are shared by the Daily Mirror columnist Kevin Maguire who described the march as "a heroic failure", while Matt Dobson, in The Socialist, writes that "out of all the hunger marches its aims were the most diluted and it made the most modest gains". The historians Malcolm Pearce and Geoffrey Stewart provide a positive perspective, arguing that the Jarrow March "helped to shape [post Second World War] perceptions of the 1930s", and thus paved the way to social reform. Thus the Labour Party, which in 1936 shunned the march, later adopted it as "a badge of credibility". In 1950 the party featured the Jarrow banners on its election posters; the march then disappeared from view in an era of high employment, only to be invoked again when unemployment again became a political issue in the 1980s. In the late 20th century and beyond, Labour leaders—Michael Foot, Neil Kinnock, Tony Blair—have all associated themselves with the march. In October 1986, on the 50th anniversary, a group from Jarrow and other towns along the way retraced the route to London. At that time of industrial recession, Jarrow once again had the highest level of unemployment in the country. The 75th anniversary in 2011 was marked by a "March for Jobs", that drew the ire of a Conservative MP, Robert Goodwill, who noted the high level of withdrawals in its early stages and dismissed it as "an insult to the memory of the Jarrow marchers They are not fit to walk in [their] footsteps". Shortly after the return home in November 1936 Riley, together with three other Jarrow councillors who had led the march—James Hanlon, Paddy Scullion and Joseph Symonds—left Labour to form a breakaway group committed to a more direct fight for employment. All four later rejoined the party; Scullion and Symonds both served as the town's mayor, and Symonds was Labour MP for Whitehaven from 1959 to 1970. In 1939, Wilkinson published her history of Jarrow, The Town that Was Murdered. A reviewer for The Economic Journal found the book "not quite as polemical as one might have expected", but felt that in her denunciation of the BISF Wilkinson had not taken full account of the state of the iron and steel industry in the 1930s. Wilkinson continued her parliamentary career, and from 1940 to 1945 held junior ministerial office in Churchill's wartime coalition government. In the 1945 Labour government she was appointed Minister of Education, with a seat in the cabinet, a post in which she served until her death, aged 55, in February 1947. Among dramatisations based on the Jarrow March is a play, Whistling at the Milestones (1977) by Alex Glasgow,

On 29 October 2017, the Tyne Bridge was closed off and was the venue the Freedom on The Tyne Finale. The Freedom on The Tyne Finale was the finale of the 2017 Freedom City festival. The event, promoted by Newcastle University re enacted many world civil rights stories throughout history. The final event, revolved around the March, the re enactment was described as a memorable closing to the finale. The town of Jarrow contains several commemorations, including a steel relief sculpture by Vince Rea at the new railway station, a tile mural designed by local schoolchildren, and a bronze sculpture—"The Spirit of the Crusade" by Graham Ibbeson—in the town centre. Buildings and street names bear the names of Wilkinson and Riley. Perry writes that "In Jarrow, landscape and memory have fused together, just as the red hot rivets once fastened great sheets of steel in Palmer's Yard."