Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Ирландияда референдум
Referendum held in Northern Ireland
Солтүстік Ирландиядағы шекара туралы дауыс беру 1973 жылдың 8 наурызында Солтүстік Ирландияның Ұлыбританияның құрамында қалуы, әлде Ирландия Республикасымен бірігіп, біртұтас Ирландия құруы керек пе деген мәселе бойынша өткізілген референдум болды. Бұл Ұлыбританияның кез келген аймағында өткізілген алғашқы маңызды референдум еді. Референдумды ұлтшылдар бойкоттап, Ұлыбританияда қалу үшін нақты жеңіске қол жеткізді. Дауыс беруге қатысқандардың 58,7 пайызының 98,9 пайызы Ұлыбританияда қалуға дауыс берді, яғни бойкот болмағанда нәтиже өзгермес еді.
The Northern Ireland border poll was a referendum held in Northern Ireland on 8 March 1973 on whether Northern Ireland should remain part of the United Kingdom or join with the Republic of Ireland to form a united Ireland. It was the first time that a major referendum had been held in any region of the United Kingdom. The referendum was boycotted by nationalists and resulted in a conclusive victory for remaining in the UK. On a voter turnout of 58.7 percent, 98.9 percent voted to remain in the United Kingdom, meaning the outcome would not have been impacted without the boycott.
Партиялық қолдау
Юнионисттік партиялар "Ұлыбритания" опциясын, Солтүстік Ирландияның Еңбек партиясы және Солтүстік Ирландияның Альянс партиясы қолдады. Алайда, Альянс партиясы да сауалнаманы сынға алды. Олар Ұлыбританиямен конституциялық байланысқа қатысты мерзімді плебисциттер өткізуді қолдағанмен, партия шекаралық сауалнама "секталық санаққа" айналып кетпеу үшін, халық Ұлыбританияның Солтүстік Ирландия жөніндегі ақ кітабын қолдайды ма сияқты басқа да маңызды сұрақтар қою қажет деп санайтын. Дегенмен, 1973 жылдың 5 ақпанында партия төрағасы Джим Хендрон: "Солтүстік Ирландияның Ұлыбританияның ажырамас бөлігі ретіндегі ұстанымын қолдау – Альянс партиясының негізгі қағидасы, себебі біз тек экономикалық себептермен ғана емес, сонымен қатар қазіргі қайғылы проблемаларды Ұлыбритания аясында ғана бейбіт жолмен шешуге болады деп сенеміз. Синн Фэйннің бүкіл Ирландия республикасы немесе Вангард үлгісіндегі Ольстер республикасы – біздің халқымыздың бәрі үшін апатқа әкелер еді" деді. Ал Социал-демократиялық және Еңбек партиясы (СДЛП) референдумға бойкот жариялауға шақырды, 1973 жылдың 23 қаңтарында өз мүшелерін "референдумды мүлдем назарға алмауға және британ үкіметінің бұл өте жауапсыз шешімін қабылдамауға" үндіді. СДЛП партиясының жетекшісі Джерри Фитт зорлық-зомбылықтың күшеюін тоқтату үшін бойкот ұйымдастырғанын мәлімдеді.
The Unionist parties supported the 'UK' option, as did the Northern Ireland Labour Party and the Alliance Party of Northern Ireland. However, the Alliance Party was also critical of the poll. While it supported the holding of periodic plebiscites on the constitutional link with Great Britain, the party felt that to avoid the border poll becoming a "sectarian head count", it should ask other relevant questions such as whether the people supported the UK's white paper on Northern Ireland. Nevertheless, on 5 February 1973, the party's chairman, Jim Hendron, stated that "Support for the position of Northern Ireland as an integral part of the United Kingdom is a fundamental principle of the Alliance Party, not only for economic reasons but also because we firmly believe that a peaceful solution to our present tragic problems is only possible within a United Kingdom context. Either a Sinn Féin all Ireland republic or a Vanguard style Ulster republic would lead to disaster for all our people." The Social Democratic and Labour Party (SDLP), however, called for a boycott of the referendum, urging its members on 23 January 1973 "to ignore completely the referendum and reject this extremely irresponsible decision by the British Government". Gerry Fitt, leader of the SDLP, said he had organised a boycott to stop an escalation in violence.
Зорлық-зомбылық
Азаматтық билік сайлау күні зорлық-зомбылыққа дайын тұрды. Олар жоспарланған сайлау ғимараттарына бомба шабуылдары жасалған жағдайда дереу қолдануға болатын жылжымалы сайлау учаскелерін ұйымдастырды. Референдумға екі күн қалғанда, британдық әскер, 2-ші батальонның гвардияшысы Антон Браун Белфаста қару-жарақ пен жарылғыш заттарды іздеу кезінде атып өлтірілді, олар алдағы референдумды бұзу үшін қолданылуы мүмкін еді. Референдумға саяси жауап ретінде, Уақытша Ирландия Республикалық Армиясы сол күні Лондонда төрт автомобильге бомба орналастырды, олардың екеуі жарылып, бір адам қаза тауып, 200-ден астам адам жарақат алды.
The civil authorities were prepared for violence on polling day. They had put in place mobile polling stations which could be rushed into use if there was bomb damage to scheduled poll buildings. Two days before the referendum a British soldier, Guardsman Anton Brown of the 2nd Battalion, Coldstream Guards was shot dead in Belfast as the army searched for weapons and explosives which could be used to disrupt the upcoming referendum. As a political response to the referendum, the Provisional Irish Republican Army also planted four car bombs in London that day, two of which went off, causing one death and injuring over 200.
Нәтиже
Тауыс беру нәтижесінде дауыс бергендердің көп бөлігі Ұлыбритания құрамында қалуды қаладыларын білдірді. Ұлтшылдардың бойкоты сайлауға қатысу деңгейінің 58,7%-ға төмендеуіне әкеп соқты. Ұлыбританияға қолдау көрсетушілер дауыс бергендердің көпшілігін ғана емес, сонымен қатар жалпы сайлаушылардың 57,5%-ын құрады. BBC хабарлағандай, католиктердің 1%-дан аз бөлігі ғана дауыс беруге келді.
The vote resulted in an overwhelming majority of those who voted stating they wished to remain in the UK. The nationalist boycott contributed to a turnout of only 58.7% of the electorate. In addition to taking a majority of votes cast, the UK option received the support of 57.5% of the total electorate. According to the BBC, less than 1% of the Catholic population turned out to vote.