Кіріспе
Солтүстік Ирландиядағы саяси партия
the political party of Northern Ireland
The Social Democratic and Labour Party (SDLP; Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre) is a social democratic and Irish nationalist political party in Northern Ireland. The SDLP currently has seven members in the Northern Ireland Assembly (MLAs) and two members of Parliament (MPs) in the House of Commons of the United Kingdom. The SDLP party platform advocates Irish reunification Gerry Fitt was chosen to lead the new party while John Hume was appointed its deputy. Paddy Wilson also became the party’s first General Secretary. The smaller National Democratic Party dissolved itself in October of that year and encouraged all its members to join the new party. Additionally, individual members and branches from other parties joined including from the Irish Labour Party, Nationalist Party, Northern Ireland Labour Party, Republican Labour Party and Ulster Liberal Party. The SDLP contested its first election in a by election for the Belfast St. Anne’s seat on 12 November. Their candidate Gerry Laverty won 24.2% of the vote in the traditionally Unionist seat. The SDLP initially rejected the Nationalist Party's policy of abstentionism and sought to fight for civil rights within the Stormont system. However, the SDLP quickly came to the view that Stormont was unreformable, refusing to attend the state opening on 18 June 1971, and withdrawing altogether in response the shooting dead of Seamus Cusack and Desmond Beattie in Derry on 8 July. On 15 August the SDLP announced they would lead a Campaign of Civil Disobedience in response to the introduction of internment the previous week. This involved the withdrawal of SDLP representatives from public bodies, the organisation of a rent and rates strike and SDLP MPs participating in a 48 hour hunger strike outside 10 Downing Street. The SDLP held its first annual conference in Dungiven on 23 October that year. The party adopted its draft constitution, Eddie McGrady was elected the party’s first chairman while Sheila Carson becomes its first secretary. Several motions were passed including committing the party firmly to socialism, supporting the parliamentary party’s decision to withdraw from Stormont and condemning the 11 plus. After the abolition of the Parliament of Northern Ireland in 1972, the SDLP emerged as the largest party representing the nationalist community. On 20 September the party issued its first major policy document, entitled "Towards a New Ireland". It recommended that the British Government issue a declaration that it would recognise that Ireland is better off united, and that as an interim proposal Northern Ireland should be administered jointly by the British and Irish Governments. It also proposed the establishment of a National Senate drawn equally from a devolved Assembly in Belfast and the Oireachtas in Dublin to plan for the integration of the island.
Солтүстік Ирландияның саяси партиясы
the political party of Northern Ireland
The Social Democratic and Labour Party (SDLP; Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre) is a social democratic and Irish nationalist political party in Northern Ireland. The SDLP currently has seven members in the Northern Ireland Assembly (MLAs) and two members of Parliament (MPs) in the House of Commons of the United Kingdom. The SDLP party platform advocates Irish reunification Gerry Fitt was chosen to lead the new party while John Hume was appointed its deputy. Paddy Wilson also became the party’s first General Secretary. The smaller National Democratic Party dissolved itself in October of that year and encouraged all its members to join the new party. Additionally, individual members and branches from other parties joined including from the Irish Labour Party, Nationalist Party, Northern Ireland Labour Party, Republican Labour Party and Ulster Liberal Party. The SDLP contested its first election in a by election for the Belfast St. Anne’s seat on 12 November. Their candidate Gerry Laverty won 24.2% of the vote in the traditionally Unionist seat. The SDLP initially rejected the Nationalist Party's policy of abstentionism and sought to fight for civil rights within the Stormont system. However, the SDLP quickly came to the view that Stormont was unreformable, refusing to attend the state opening on 18 June 1971, and withdrawing altogether in response the shooting dead of Seamus Cusack and Desmond Beattie in Derry on 8 July. On 15 August the SDLP announced they would lead a Campaign of Civil Disobedience in response to the introduction of internment the previous week. This involved the withdrawal of SDLP representatives from public bodies, the organisation of a rent and rates strike and SDLP MPs participating in a 48 hour hunger strike outside 10 Downing Street. The SDLP held its first annual conference in Dungiven on 23 October that year. The party adopted its draft constitution, Eddie McGrady was elected the party’s first chairman while Sheila Carson becomes its first secretary. Several motions were passed including committing the party firmly to socialism, supporting the parliamentary party’s decision to withdraw from Stormont and condemning the 11 plus. After the abolition of the Parliament of Northern Ireland in 1972, the SDLP emerged as the largest party representing the nationalist community. On 20 September the party issued its first major policy document, entitled "Towards a New Ireland". It recommended that the British Government issue a declaration that it would recognise that Ireland is better off united, and that as an interim proposal Northern Ireland should be administered jointly by the British and Irish Governments. It also proposed the establishment of a National Senate drawn equally from a devolved Assembly in Belfast and the Oireachtas in Dublin to plan for the integration of the island.
Социал-демократиялық және еңбек партиясы (SDLP; Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre) – Солтүстік Ирландиядағы социал-демократиялық және ирландтық ұлтшыл саяси партия. SDLP қазіргі уақытта Солтүстік Ирландия Ассамблеясында жеті мүше (депутат) және Ұлыбритания Парламентінің Төменгі палатасында екі депутаттан өкілдік етеді. SDLP партиясының бағдарламасы Ирландияның бірігуін жақтады. Партияны жаңадан құрылғанда Джерри Фитт басқарды, ал Джон Хьюм оның орынбасары болып тағайындалды. Пэдди Уилсон партияның бірінші бас хатшысы болды. Кішігірім Ұлттық демократиялық партия сол жылдың қазан айында өзін таратып, барлық мүшелерін жаңа партияға қосылуға шақырды. Сонымен қатар, Ирландияның еңбек партиясы, Ұлттық партия, Солтүстік Ирландияның еңбек партиясы, Республикалық еңбек партиясы және Ольстердің либералды партиясы сияқты басқа партиялардан жеке мүшелер мен ұйымдар да қосылды. SDLP өзінің алғашқы сайлауын 12 қарашада Белфаст қаласының Сент-Аннн округінде өткізді. Олардың үміткері Джерри Лаверти дәстүрлі түрде юнионисттік округте дауыстардың 24,2 пайызын жинады. SDLP бастапқыда Ұлттық партияның сайлауды бойкоттау саясатын қабылдамады және Стормонт жүйесінде азаматтық құқықтар үшін күресуге тырысты. Алайда, SDLP Стормонттың реформаға жарамсыз екенін тез түсінді және 1971 жылдың 18 маусымында штаттың ашылуына қатысудан бас тартты. 8 шілдеде Дерри қаласында Сеймус Кусак пен Десмонд Бититің қазасына жауап ретінде партия мүшелері толығымен Стормонттан шығып кетті. 15 тамызда SDLP өткен аптада енгізілген интернацияға наразылық ретінде азаматтық наразылық науқанын бастайтынын жариялады. Бұл SDLP өкілдерінің мемлекеттік органдардан кетуін, жалға алу және салық төлеуден бас тарту науқанын ұйымдастыруды және SDLP депутаттарының Даунинг-стрит, 10 сыртында 48 сағаттық аштық акциясына қатысуын қамтыды. SDLP сол жылдың 23 қазанында Дунгивен қаласында алғашқы жылдық конференциясын өткізді. Партия конституцияның жобасын қабылдады, Эдди МакГрэйди партияның бірінші төрағасы болып сайланды, ал Шила Карсон – бірінші хатшысы болды. Партияны социализмге берік бағыттау, парламенттік партияның Стормонттан шығу шешімін қолдау және 11 жастағы емтиханды айыптау сияқты бірнеше ұсыныстар қабылданды. 1972 жылы Солтүстік Ирландия Парламенті таратылғаннан кейін SDLP ұлтшыл қауымдастықтың ең ірі партиясы ретінде қалыптасты. 20 қыркүйекте партия өзінің алғашқы маңызды саяси құжатын – «Жаңа Ирландияға қарай» деген атпен жариялады. Онда Ұлыбритания үкіметі Ирландияның біріккеніне мойын бұруға және Солтүстік Ирландияны уақытша шара ретінде Ұлыбритания мен Ирландия үкіметтері бірлесіп басқаруға тиіс екені ұсынылды. Сондай-ақ, аралдың интеграциясын жоспарлау үшін Белфасттағы децентрализацияланған Ассамблеядан және Дублиндегі Оирехтастан тең үлеспен құрылған Ұлттық Сенатты құру ұсынылды.
the political party of Northern Ireland
The Social Democratic and Labour Party (SDLP; Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre) is a social democratic and Irish nationalist political party in Northern Ireland. The SDLP currently has seven members in the Northern Ireland Assembly (MLAs) and two members of Parliament (MPs) in the House of Commons of the United Kingdom. The SDLP party platform advocates Irish reunification Gerry Fitt was chosen to lead the new party while John Hume was appointed its deputy. Paddy Wilson also became the party’s first General Secretary. The smaller National Democratic Party dissolved itself in October of that year and encouraged all its members to join the new party. Additionally, individual members and branches from other parties joined including from the Irish Labour Party, Nationalist Party, Northern Ireland Labour Party, Republican Labour Party and Ulster Liberal Party. The SDLP contested its first election in a by election for the Belfast St. Anne’s seat on 12 November. Their candidate Gerry Laverty won 24.2% of the vote in the traditionally Unionist seat. The SDLP initially rejected the Nationalist Party's policy of abstentionism and sought to fight for civil rights within the Stormont system. However, the SDLP quickly came to the view that Stormont was unreformable, refusing to attend the state opening on 18 June 1971, and withdrawing altogether in response the shooting dead of Seamus Cusack and Desmond Beattie in Derry on 8 July. On 15 August the SDLP announced they would lead a Campaign of Civil Disobedience in response to the introduction of internment the previous week. This involved the withdrawal of SDLP representatives from public bodies, the organisation of a rent and rates strike and SDLP MPs participating in a 48 hour hunger strike outside 10 Downing Street. The SDLP held its first annual conference in Dungiven on 23 October that year. The party adopted its draft constitution, Eddie McGrady was elected the party’s first chairman while Sheila Carson becomes its first secretary. Several motions were passed including committing the party firmly to socialism, supporting the parliamentary party’s decision to withdraw from Stormont and condemning the 11 plus. After the abolition of the Parliament of Northern Ireland in 1972, the SDLP emerged as the largest party representing the nationalist community. On 20 September the party issued its first major policy document, entitled "Towards a New Ireland". It recommended that the British Government issue a declaration that it would recognise that Ireland is better off united, and that as an interim proposal Northern Ireland should be administered jointly by the British and Irish Governments. It also proposed the establishment of a National Senate drawn equally from a devolved Assembly in Belfast and the Oireachtas in Dublin to plan for the integration of the island.
Саннингдейл келісім (1973-1974)
SDLP үшін алғашқы маңызды сайлау күресі 1973 жылғы 30 мамырда өткен Солтүстік Ирландияның 26 жаңа аудандық кеңестеріне сайлау болды. SDLP дауыстардың 13,4%-ын алып, 82 орын жеңіп алды, Солтүстік Ирландиядағы екінші ірі партияға және Дерри, Магерафелт және Ньюри мен Морн аудандарындағы ең ірі партияға айналды. Басқа ұлтшыл партиялар көп жетістікке жете алмады, нәтижесінде SDLP ұлтшыл қауымдастықтың ең ірі өкілі болып қала берді. SDLP-нің бас хатшысы және жаңа Белфаст қалалық кеңесінің кеңесшісі Пэдди Уилсон 26 маусымда, жаңа Солтүстік Ирландия Ассамблеясына сайлауға екі күн қалғанда қаныпешене өлтірілді. Уилсон мен тағы бір әйел, Ирен Эндрюс, UDA-ның кодовое атауы болған UFF тарапынан өлтірілді. Кейін Джон Уайт осы кісі өлтіруге қатысқандығы үшін сотталды. Британ үкіметінің ақ кітабы жарияланғаннан кейін 28 маусымда Солтүстік Ирландияның жаңа Ассамблеясына сайлау өтті, онда партия 75 орынның 19-ын жеңіп алды және тағы да ұлтшыл қауымдастықтың дауысы ретінде көтерілді, дауыс үлесін 22%-ға дейін арттырды. Қазан және қараша айларында Солтүстік Ирландияны басқару үшін SDLP, UUP және Alliance партияларының қатысуымен жаңа билікті бөлісуші атқарушы орган құру бойынша келіссөздер жүргізілді. 21 қарашада Солтүстік Ирландияның мемлекеттік хатшысы Уильям Уайтлоу жаңа атқарушы органның құрамы мен функциялары туралы келісімге қол жеткізілгенін хабарлады, SDLP он бір мүшесінің төртеуіне және тағы екі атқарушы емес лауазымға ие болуға құқылы болды. Ақ кітаптың көптеген басқа да мәселелері, әсіресе Ирландия Кеңесіне қатысты келісімге қол жеткізу қажет болды. Ұлыбритания Премьер-Министрі мен Ирландияның Taoiseach-ы, сондай-ақ саяси партиялар арасындағы талқылаулардан кейін 9 желтоқсанда Саннингдейлде Ақ кітаптың қалған бөліктері бойынша келісімге қол жеткізілгені, оның ішінде Ирландия Кеңесін іске қосу туралы хабарланды. 1974 жылдың 1 қаңтарында Солтүстік Ирландияның атқарушы органы қызметке кірісті, Джерри Фитт атқарушы директордың орынбасары, Джон Хьюм сауда министрі, Пэдди Девлин денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер министрі, ал Остин Карри тұрғын үй, жергілікті басқару және жоспарлау министрі болды.
Келісімді іздеу (1975-1980 жж.)
Келісімге қол жеткізуге тырысып, Мемлекеттік хатшы 1975 жылғы 1 мамырда Конституциялық конвенция үшін сайлау жариялады, нәтижесінде SDLP 17 орын жеңіп алды және дауыстардың 24% жинады. Бірақ UUUC көпшілік орындар мен дауыстарды жеңіп алды, Конституциялық конвенция ешқандай прогресске жетпеді және британ үкіметі оны 1976 жылдың басында тоқтатты. Сол жылдың 1 қыркүйегінде SDLP мүшесі Денис Муллен өз үйінде атып өлтірілді. Конституциялық конвенцияның сәтсіз аяқталуынан кейін SDLP ұзақ мерзімді шешім іздеуді жалғастырды, кейде UUP-мен келіссөздер жүргізді. 1977 жылы партия «Шындыққа қадам басқанда» деген тақырыптағы саяси құжат жариялады. Бұл құжат партияның «ирландтық факторға» көбірек назар аударуын қажет етті. Партияның еңбек құндылықтарынан алшақтау деп есептелген бұл қадамға жауап ретінде, сол кездегі партия төрағасы Пэдди Девлин партиядан кетті. Ұзақ жылдар бойы аз прогресс болғаннан кейін, 1979 жыл SDLP үшін айтарлықтай жаңалықтар әкелді. Сол жылдың наурыз айында лейбористік үкіметке берілген сенім дауысы сәтсіз аяқталды. Джерри Фитт үкімет RUC сұраққа алу әдістері туралы Беннетт есебіне қатысты шаралар қабылдамағандықтан дауыс беруден бас тартты. Келесі жалпы сайлауда консерваторлар Вестминстерде билікке келді, ал Фитт Белфаст-Весттен өзінің мандатын сақтап қалды. Сол жылдың маусым айында Еуропалық парламентке алғашқы тікелей сайлау өтті. SDLP үміткері Джон Хьюм бірінші басымдық дауыстың 25% жинап, орын жеңіп алды. Ол Еуропалық парламенттегі социалистік топқа қосылды. Жаңа консервативті Мемлекеттік хатшы Хамфри Аткинс Солтүстік Ирландияның болашағын талқылау үшін, SDLP-ді қоса алған Солтүстік Ирландия партияларын конференцияға шақырды. SDLP-де барлық аралдық факторды талқыламастан өткізілетін конференцияға қатысу керек пе, жоқ па деген қызу пікірталас болды. Джерри Фитт «ирландтық фактор» туралы талқылау болмаса да қатысуға дайын болды, ал Джон Хьюм сияқты көптеген басқалар қатысудан бас тартты. Осы даудың нәтижесінде Фитт SDLP жетекшісі лауазымынан кетті. 28 қарашада Джон Хьюм оның орнына сайланды, ал Сеймус Маллон оның орынбасары болды. SDLP ақырында Аткинс конференциясына қатысуға келісті, бірақ «ирландтық факторды» қамтитын параллель талқылаулар өтуі керек деген шарт қойды. Бұл келіссөздер, басқалары сияқты, келісімге келмей аяқталды.
Синн Фейннің кіруі (1981-1982)
Ферманга және Оңтүстік Тирон округінен сайланған Фрэнк Магуайрдың қайтысынан кейін, сондай-ақ аштықпен қарсылық білдірген Бобби Сэндстің келесі сайлауда кандидат ретінде тіркелуінен соң, SDLP Остин Карриді кандидаттықтан қайтарды. Сайлау 9 сәуірде өтті, және Бобби Сэндс аз айырмамен жеңіске жетті. Аштық акциясы жалғасқанда, SDLP жетекшісі Джон Хьюм премьер-министр Маргарет Тэтчермен кездесіп, аштықпен қарсылық білдірушілердің талаптарының бір бөлігіне келісім беруін сұрады. Келісімге қол жеткізілмеді. Сэндс қайтыс болғаннан кейін, SDLP Оуэн Карронға да жол берді, ол да аз айырмамен жеңіске жетті. Аштық акциялары SDLP-нің сайлаудағы нәтижесіне де әсер етті. 1981 жылғы жергілікті өкімет сайлауында SDLP-нің дауыс үлесі 17,5%-ға төмендеді, себебі ұлтшыл сайлаушылар Ирландия Тәуелсіздік партиясы және Ирландия Республикалық Социалистік партиясы сияқты партиялардың кандидаттарын көбірек қолдауға басты. 1982 жылдың көктемінде Солтүстік Ирландия мемлекеттік хатшысы Джим Приор консультативтік Ассамблея құру арқылы «кезеңдік өкілеттік беруді» ұсынды. Джон Хьюм бұл ұсыныстарды іске аспайтын деп бағалады, өйткені олар билікті бөлісудің нақты перспективасын ұсынбады және Ирландия үкіметіне қандай да бір рөл бермеді. Сол жылдың мамыр айында SDLP Seanad Éireann-де орын алды, себебі жаңа Taoiseach Чарльз Хаухи SDLP төрағасының орынбасары Сеймус Маллонды Солтүстік Ирландия ұлтшылдарының дауысы ретінде тағайындады. Ассамблея сайлауы жақындағанда, партия сайлауға қатысатынын, бірақ ешбір өкілі өз орындарына отырмайтынын мәлімдеді. 20 қазанда өткен сайлауда SDLP партиясының нәтижелері өткен жылғы жергілікті сайлаудағы көрсеткіштерімен сәйкес келді: партия 18,8% дауыс жинап, 14 орын алды. Sinn Féin-нің сайлауға қатысу шешімі SDLP дауысына да әсер етті, себебі Уақытша IRA-ның саяси қанаты саналатын бұл партия 10,1% дауыс алып, 5 орын жеңіп алды. Сеймус Маллонның Seanad Éireann мүшелігіне байланысты ол Ассамблея мүшелігінен шеттетілді, және келесі көктемде Армахта қосымша сайлау өтті. SDLP бойкотқа шақырды, және сайлауға қатысу төмен болғанмен, UUP жеңіске жетті.
Жаңа Ирландия форумы (1983-1984 жж.)
1982 жылғы Ассамблея сайлауына дейін SDLP өзінің сайлау бағдарламасында "Жаңа Ирландия кеңесін" ұсынды. Бұл, Ирландия үкіметінің көмегімен, 1983 жылдың наурыз айында Жаңа Ирландия форумын құру арқылы іске асырылды. Форум – "күш қолдануды қабылдамайтын және Ойрехтас Парламентінің екі палатасының біріне немесе Солтүстік Ирландия Ассамблеясына сайланған немесе тағайындалған мүшелері бар барлық демократиялық партиялардың" жиыны болды. SDLP, Fianna Fáil, Fine Gael және Лейбористер партияларының барлығы оған қосылды. Форум алғаш рет 30 мамыр күні SDLP-нің бес өкілімен: Джон Хьюм, Остин Карри, Джо Хендрон, Эдди МакГрейди және Сеймус Маллонмен кездесті. Ирландия аралының болашағын зерттеу мақсатымен, түрлі салалардың, жеке тұлғалардың және ұйымдардың ұсыныстары қабылданды. Бір жылдық жұмыстан кейін, 1984 жылдың мамырында Форум өз есебін жариялады, онда жаңа Ирландия үшін үш мүмкін құрылым егжей-тегжейлі сипатталды. Бірыңғай мемлекет, федералды/конфедералды мемлекет және бірлескен басқарудың үш баламасы бұрынғы SDLP саясатына негізделген және келесі он жылда Ирландия үкіметінің және Республиканың ірі саяси партияларының Солтүстік Ирландияға қатысты саясатына ықпал етті. 1983 жылдың маусым айында өткен жалпы сайлауда SDLP партиясы Джери Фитт партиядан кеткеннен кейін жоғалтқан Белфаст Батысындағы мандатын қайтаруға қол жеткізбеді. Алайда, Джон Хьюм Фoyle жаңа сайлау округінен Ұлыбритания Парламентіне сайланды. Келесі жылы Хьюм Еуропалық Парламенттегі мандатын сақтап қалды.
Англия-Ирландия келісімі (1985-1987 жж.)
1970 және 80-жылдардағы SDLP басшысы Джон Хьюм өзінің ықпалды ирланд-американдық саясаткерлер Тип О'Нилл, Тед Кеннеди, Дэниел Мойнихан және Хью Кэримен байланыстарын пайдаланып, Ирландия аралындағы бөліну мен қақтығысты SDLP-нің талдауын ілгерілетуге тырысты. "Төрт атты" және басқа да жоғары лауазымды саясаткерлер президент Рональд Рейганды Ұлыбритания премьер-министрі Маргарет Тэтчерді Ирландия үкіметімен бірлесіп, ортақ жолмен келісуге шақыруға көндірді. Келіссөздер 1985 жылдың басында басталды және 15 қарашада Англо-Ирландия келісіміне қол қоюмен аяқталды. Келісім SDLP тарапынан қолдау алғанымен, юнионисттік партиялардың күшті қарсылығына тап болды. Он бес юнионист депутаты 1986 жылдың қаңтар айында Вестминстердегі мандаттарынан бас тарды, бұл сайлауға себеп болды. SDLP Англо-Ирландия келісіміне қолдау ең күшті болған сайлау округтеріне бағытталды және нәтижесінде Ньюри мен Армагта жеңіске жетті, онда партия төрағасының орынбасары Сеймус Маллон Ольстер юнионистерінен мандатты ұтып алды. Бұл сәттілік 1987 жылғы жалпы сайлауда да жалғасты, онда SDLP-нің келісімге қолдауы партия алғаш құрылған 1970-ші жылдардың басындағы деңгейге дейін дауыс жинауға мүмкіндік берді, бұл көбінесе Синн Фейннің есебінен болды. Қолданыстағы екі мандатын сақтап қана қоймай, Эдди МакГрэйди Саут-Даун округінде Енох Пауэллден жеңіске жетіп, оның саяси мансабын аяқтады.
Хьюм-Адамс әңгімелері (1988-1994)
1988 жылдың қаңтар айында SDLP басшысы Джон Хьюм Синн Фэйн президенті Джерри Адамспен құпия келіссөздер бастады, олар сол жылдың тамызына дейін жалғасты. Келесі жылы жергілікті өкімет сайлауы өтті. Бұл сайлауда партия негізі қаланғалы бері жергілікті сайлаудағы ең жақсы нәтижесін көрсетіп, дауыстардың 21% және 121 орынды жеңіп алды. Бұл жеңіс көбінесе Sinn Féin есебінен болды, себебі сайлаушылар IRA жасаған бірқатар қылмыстардан кейін олардан бет бұра бастады. Сол маусымдағы Еуропалық сайлауда Джон Хьюм SDLP үшін берілген дауыстарды 25%-ға дейін арттырды. 1992 жылдың сәуірінде SDLP сайлаудағы ең жоғары жетістігіне қол жеткізді, Джо Хендрон Джерри Адамстың орнына Белфаст Батыс округінен депутат болды. SDLP енді төрт депутаттан тұрды. 1992 жылдың соңында Джон Хьюм мен Джерри Адамс арасындағы келіссөздер жұртқа белгілі болды. Көптеген адамдар, SDLP ішінде де, сыртында да, бұл келіссөздерді сынады. Ақырында бұл келіссөздер британ премьер-министрі Джон Мейджор мен Ирландия премьер-министрі Альберт Рейнольдстың Доунинг-стрит декларациясына әкелді, ол атысты тоқтату мен келіссөздерге негіз салды. 1994 жыл бойы SDLP өкілдері әскери топтардың шабуылдарына ұшырады, лоялистер Джо Хендронның көлігін өртеп жіберді, ал кеңесші Джон Фиді үйінің алдында республикашылдар ұрып-соқты. 31 тамызда IRA атысты тоқтату туралы жариялады, одан кейін лоялистер де осы қадамға қосылды. Хьюм, Адамс және Рейнольдс Дублинде кездесіп, қошеметпен қол алысты. SDLP басшысы бейбіт келіссөздерді кешіктірмей бастауға шақырды.
Ұлы жұма келісім (1995-1998)
1995 жылы SDLP Ирландия және Ұлыбритания үкіметтерімен, сондай-ақ басқа саяси партиялармен ресми көп партиялық келіссөздерді бастау мақсатында келіссөздерді жалғастырды. Олар АҚШ-тың бұрынғы сенаторы Джордж Митчеллді қаруды жою мәселелері бойынша халықаралық комиссияны басқаруға тағайындауды ұсынды. Үкімет осы комиссияны құрды, ол «Митчелл қағидаларын» жасады, оған сәйкес, тараптар келіссөздерге қатысу үшін орындауы тиіс талаптар белгіленді. Осыдан кейін премьер-министр Джон Мейджор келіссөздерге қатысатын партиялардан құралған Форумға сайлау өткізілетіні туралы мәлімдеді. Сайлау 1996 жылғы мамыр айында өтті, нәтижесінде SDLP дауыстардың 24%-ын және 21 мандатты иеленді. Келесі жалпы сайлауға дейін SDLP мен Sinn Féin партиялары арасында сайлау одағы құрылуы мүмкін деген болжамдар тарады. SDLP жетекшісі Джон Хьюм мұндай одақ тек IRA атысты тоқтатса және Sinn Féin өздерінің сайлауға қатыспау саясатын тоқтатуға келіссе ғана қарастырылатынын мәлімдеді. 1997 жылғы мамырдағы сайлау SDLP үшін қосымша нәтижелер әкелді. Партия дауыс үлесін бұрынғыдан да жоғары деңгейге көтерді, бірақ Белфасттың батысындағы мандатын Sinn Féin партиясына жоғалтты. Бірнеше аптадан кейін өткен жергілікті сайлауда SDLP дауыс үлесін арттырды, бірақ жеті мандаттан айырылды. Сайлаудан кейін Албан Магнисс Белфаст қаласының лорд-мэрі болып тағайындалды, ол осы лауазымды атқарган алғашқы ұлтшыл саяхатшы болды. Ирландия мен Ұлыбританияда үкімет алмасудан кейін келіссөздер 1997 жылдың күзінде қайта басталды. SDLP басқа партиялармен бірге осы келіссөздерге қатысты. 1998 жылдың 10 сәуірінде SDLP, тағы жеті партия, Ұлыбритания және Ирландия үкіметтері «Үлкен жұма келісіміне» қол қойды. Одан кейін өткен референдумда SDLP «Иә» деп дауыс беруді қолдады, ал SDLP жетекшісі Джон Хьюм U2 тобының вокалисі Боно және UUP жетекшісі Дэвид Тримблмен бірге сахнада пайда болды. «Иә» жақтастары Солтүстік Ирландияда 71,12% дауыс жинап, жеңіске жетті. Сол жылы Хьюм мен Тримбл келісімге қол жеткізуге салған еңбегі үшін Нобель бейбітшілік сыйлығымен марапатталды. Келісімнің нәтижесінде 1998 жылдың маусым айында Солтүстік Ирландияның жаңа Ассамблеясына сайлаулар өтті. SDLP жалпы ең үлкен екінші партия және ең үлкен ұлттық партия болып қалыптасты, ол 108 мандаттың 24-ін иеленді. Партия жыл соңында Солтүстік Ирландия үшін билікті бөлісу қағидасы негізінде құрылған үкіметке қайта оралды. SDLP Ольстер Юнионисттік партиясы (UUP), Демократиялық Юнионисттік партиясы (DUP) және Sinn Féin партияларымен бірге үкімет құрды, ал SDLP-нің Сеймус Маллон UUP-нің бірінші министрі Дэвид Тримблмен бірге бірінші вице-министр болып тағайындалды. 2001 жылы Маллон зейнетке шыққаннан кейін Марк Дюркан оның орнына бірінші вице-министр болып тағайындалды.
Бүкіл аралдық бірігу
Партияда "Фианна Фейл" партиясымен бірігу мүмкіндіктері талқыланды. Алайда, бұл болжамдар көпке соқпады және бұрынғы партия жетекшісі Маргарет Ричи, Даунпатрик бароннасы Ричи, бұл идеяны қабылдамады. Ол 2010 жылы Галвейде өткен Лейбористік партияның (Ирландия) ұлттық конференциясында сөйлеген сөзінде, өзі жетекші болып тұрғанда мұндай бірігу болмайтынын мәлімдеді: "Мен басшылық қызметімде 'Фианна Фейл'мен бірігуге жол бермеймін". 2011 жылдың қаңтар айында "Фианна Фейл" партиясының жетекшісі болып сайланған Мишеал Мартин, SDLP-мен бірігу немесе сайлау альянсы құру мүмкіндігін бірнеше рет жоққа шығарды. 2019 жылдың қаңтар айында SDLP мүшелеріне "әдеттегідей жалғастыру мүмкін емес" деген мәтінмен электрондық хат жіберілді, бұл партияның күйреуіне сілтеме жасады. 2019 жылдың ақпан айында партияның арнайы конференциясында мүшелер Ирландия Республикасындағы басты оппозициялық партия – "Фианна Фейл"мен серіктестікке келісті. Екі партия да Солтүстік Ирландиядағы ағымдағы саяси жағдайды шешу, Ирландияның екі юрисдикциясындағы денсаулық сақтау және білім беру сияқты мемлекеттік қызметтерді жақсарту, арал тұрғындарының бірлігі мен ынтымақтастығын арттыру және Ирландияның қайта бірігуі жөніндегі болашақ референдумды ұйымдастыру сияқты маңызды мәселелер бойынша ортақ көзқарас білдірді. Осыған байланысты Белфаст Оңтүстік сайлау округінен депутат және Brexit жөніндегі партия өкілі Клэр Ханна парламенттік фракциядан шықты. 2022 жылғы Ассамблея сайлауы алдында партия жетекшісі Колум Иствуд серіктестікті "SDLP өз күшімен тұрады" деп бағалады. Бұл серіктестіктің енді активті емес екені туралы пікірлерге әкелді, тіпті 2020 жылдың басында бұл серіктестік "тыныш түрде ұмытылған" деген тұжырымдар жасалды. Серіктестік ресми түрде 2022 жылдың 28 қыркүйегінде тоқтатылды.
Вестминстер парламенті
Синн Фейнмен салыстырғанда, дауыс беруден бас тарту саясатын ұстанатын, SDLP депутаттары әрқашан Вестминстер парламентіндегі өз орындарын иеленді. Партияның алғашқы депутаты және партия басшысы Джерри Фитт болды, ол SDLP құрылған кезде-ақ парламентте отырған еді. SDLP-нің ең жақсы нәтижесі 1992 жылғы жалпы сайлауда тіркелді, онда олар 17 орынның төртеуін жеңіп алды. Ең нашар нәтижесі 2017 жылы болды, олар барлық орындарынан айырылды. 2019 жылы олар екі орын жеңіп алды. Абстиционистер болмаса да, SDLP депутаттары парламенттің әрбір мүшесінен талап етілетін парламенттік антқа қарсылық білдірді. 2019 жылғы жалпы сайлаудан кейін ант беру рәсімінде партия басшысы Колум Иствуд былай деді:
"Наразылық білдіре отырып және сайлау округімды өкілдік ету үшін, мен салтанатты түрде, шын жүректен және адал түрде Королева Елизаветаға, оның мұрагерлері мен ізбасарларына заңға сәйкес адал болатынымды жария етемін және растаймын. Менің шын адалдығым Дерри халқына және Ирландия халқына."
Дальға қатысу ұсынысы
SDLP, Sinn Féin партиясымен бірге ұзақ уақыттан бері Республика парламентінің төменгі палатасы Dáil Éireann-де сөз сөйлеу құқығын іздеп келді. 2005 жылы "Фианна Файл" партиясының басшысы Берти Аерн Солтүстік Ирландия депутаттары мен Еуропарламент депутаттарына аймаққа қатысты мәселелер бойынша пікірсайыстарға қатысуға мүмкіндік беру туралы ұсыныс енгізді. Бірақ, бұл жоспар Республиканың басты оппозициялық партиялары – Fine Gael және Лейборист партиясының күшті қарсылығына тап болды және кейіннен тоқтатылды. Одақтастар да бұл ұсынысқа қарсы болды.
2010 жылғы еске алу күні
2010 жылы Еске алу күні партия жетекшісі Маргарет Ричи Даун графтығының Даунпатрик қаласындағы гүл шоғын қою рәсіміне қатысқанда мак гүлді белгі ретінде тағып, ұлттық партияның басшысы болған тұңғыш адам атанды. Ұлыбританияда мак гүлі Еске алу күніне дейін және осы күні құлаған британдық әскерлерге құрмет көрсету және оларды еске алу мақсатымен киімге ілгіш ретінде тағылады. Солтүстік Ирландияда бұл гүл көптеген адамдар тарапынан британдық армияны қолдауды білдіретін саяси символ ретінде қарастырылады, сондықтан даулы мәселе болып саналады. Осы себепті ол ұзақ жылдар бойы одақтас/лоялист қауымдастығының эксклюзивті құқығында болды. Оның бұл әрекеті одақтастар тарапынан жоғары бағаланды.
Басшылықтың қиындықтары мен сайлауы, 20112015
2011 жылдың 27 шілдесінде Маргарет Ричидің партиядағы орынбасары Патси Макглон оған көшбасшылыққа үміткер ретінде қарсы шыққандығы хабарланды. The Phoenix газетінде тек бір ғана депутат, Алекс Эттвуд оны қолдауға дайын екені және "егер ол өзінің көшбасшылығын дауысқа салса, қорланатыны" жазылған. Аласдейр МакДоннелл 2011 жылдың 5 қарашасында өткен көшбасшылық сайлаудан кейін Ричидің орнын басты. 2015 жылғы партияның көшбасшылық сайлауында Колум Иствуд МакДоннеллге қарсы шығып, оны көшбасшылық лауазымынан ығыстырды.
Идеология және саясат
SDLP – үнемдеу саясатына және Brexit-ке қарсы тұратын әлеуметтік-демократиялық партия. Бұл сонымен қатар Ирландия аралындағы барлық адамдар үшін ортақ мекенді жақтаған ирланд ұлттық партиясы. Партия ресми түрде абортқа қарсы болғанымен, бұл мәселе бойынша партиялық тәртіп сақтамайды. Партия ЛГБТ құқықтарын, оның ішінде неке теңдігін, Солтүстік Ирландияда PrEP-тің қолданылуын және мектептерде ЛГБТ білімін қолдайды. SDLP ксенофобияға қарсы және иммигранттар үшін жаушыл емес орта жасау жоспарларына қарсы. Партия сондай-ақ ирланд тілі заңын қолдайды. SDLP жыл сайын 3000 әлеуметтік және қолжетімді тұрғын үй салынуы керек деп санайды. Олар шартты жұмысқа орналасу экономикасына және "нөл сағаттық" келісімшарттарға қарсы. Партия әлеуметтік реформаға және жалпыға бірдей жәрдемақыны қысқартуға қарсы. Академиялық іріктеуге қарсы болғанына қарамастан, партия грамматикалық мектептерді таратуды жақтамайды. Партия оқу ақысын жоюды қолдайды. Орта білім беру деңгейіне дейін қазіргі заманғы тілді және 18 жасқа дейін математиканы міндетті оқытуды қалайды. Партия Дерридегі Magee кампусын 10 мың студенттік орынға дейін кеңейту қажет деп санайды. Партия парниктік газдарды көп шығаратын кәсіпорындарға салынатын жасыл корпоративтік салықты және жасыл жұмыс орындары стратегиясын қолдайды. Олар сондай-ақ климаттық төтенше жағдай жариялануы керек және үкіметтің таза нөлдік эмиссияға жетуі керек деп санайды.
Көшбасшылық
Колум Иствуд – SDLP-нің алтыншы жетекшісі, ол 2015 жылы Аласдейр МакДоннеллден қызметті қабылдады.
Басшы
Жоқ. Портрет Көшбасшы Кезең Сайлау округі1 Герри Фитт 1970–1979 Белфаст Док округі үшін Солтүстік Ирландия Парламентінің депутаты (1962–1972) Белфаст Батысы округі үшін Ұлыбритания Парламентінің депутаты (1966–1983)2 Джон Хьюм 1979–2001 Фойл округі үшін Солтүстік Ирландия Парламентінің депутаты (1969–1972) Солтүстік Ирландия үшін Еуропарламент депутаты (1979–2004) Фойл округі үшін Ұлыбритания Парламентінің депутаты (1983–2005) Фойл округі үшін заң шығарушы жиналысының депутаты (1998–2000)3 Марк Дюркан 2001–2010 Фойл округі үшін заң шығарушы жиналысының депутаты (1998–2010) Фойл округі үшін Парламент депутаты (2005–2017)4 Маргарет Ричи 2010–2011 Оңтүстік Даун округі үшін заң шығарушы жиналысының депутаты (2003–2012) Оңтүстік Даун округі үшін Парламент депутаты (2010–2017)5 Аласдейр МакДоннелл 2011–2015 Оңтүстік Белфаст округі үшін заң шығарушы жиналысының депутаты (1998–2015) Оңтүстік Белфаст округі үшін Парламент депутаты (2005–2017)6 Колум Иствуд 2015 – қазіргі уақытқа дейін Фойл округі үшін заң шығарушы жиналысының депутаты (2011–2019) Фойл округі үшін Парламент депутаты (2019 жылдан бастап)
Басшы орынбасары
Жоқ. Портрет Көшбасшы Кезең Сайлау округінің көшбасшысы1 Джон Хьюм 1970–1979 Фойл үшін Солтүстік Ирландия Парламентінің депутаты (1969–1972)Еуропарламент депутаты (Солтүстік Ирландия, 1979–2004)Фойл үшін Ұлыбритания Парламентінің депутаты (1983–2005)Фойл үшін МЛА (1998–2000)Джерри Фитт2 Сеймус Маллон 1979–2001 Ньюри және Арма округінің депутаты (1986–2005)Ньюри және Арма округінің МЛА (1998–2003)Джон Хьюм3 Брид Роджерс 2001–2004 Жоғарғы Банн округінің МЛА (1998–2003)Марк Дуркан4 Аласаир МакДоннелл 2004–2010 Оңтүстік Белфаст округінің МЛА (1998–2015)Оңтүстік Белфаст округінің депутаты (2005–2017)Пэтси МакГлоун5 Маргарет Ритчи6 Долорес Келли 2011–2015 Жоғарғы Банн округінің МЛА (2003–2016; 2017–2022)Аласаир МакДоннелл7 Фиргал МакКинни 2015–2016 Оңтүстік Белфаст округінің МЛА (2013–2016)Колум ИствудБос орын2016 20178 Никола Маллон 2017–2022 Солтүстік Белфаст округінің МЛА (2016–2022)Бос орын2022 2023Қызмет жойылды
Сайланған өкілдер
Қазіргі уақытта SDLP-нің Ұлыбритания Парламентінде екі депутаты, Солтүстік Ирландия Ассамблеясында жеті депутаты және Солтүстік Ирландияның 11 округінде 39 кеңес мүшесі бар.
МӘЖ
МЛА сайлау округінің мерзімі туралы жазбалар Марк Х. Дюркан Фойл 2011 – қазіргі уақытқа дейін Климаттық өзгерістер және инфрақұрылым жөніндегі өкіл Кара Хантер Шығыс Лондондерри 2020 – қазіргі уақытқа дейін Балалар мен жастар мәселелері жөніндегі өкіл Дэниел Маккроссан Батыс Тайрон 2015 – қазіргі уақытқа дейін SDLP төрағасы; Әлеуметтік әділеттілік жөніндегі өкіл Пэтси Макглон Орталық Ольстер 2003 – қазіргі уақытқа дейін Ассамблея вице-спикері; Ауылдық аймақтардың өкілі Колин Макграт Оңтүстік Даун 2016 – қазіргі уақытқа дейін Денсаулық сақтау және әл-ауқат жөніндегі өкіл Синеад Маклафлин Фойл 2020 – қазіргі уақытқа дейін Жұмыс, экономика және әділдік жөніндегі өкіл Мэтью О'Тул Белфаст Оңтүстік 2020 – қазіргі уақытқа дейін Оппозиция жетекшісі; Түрмысқа жұмсалатын қаражат дағдарысы жөніндегі өкіл.
Басқа да өкілдер
Аудандық кеңесші Джо Бойл Ардс және Норт Даун Ардс түбегі Ауылдық көлік жөніндегі өкіл Клр. Пит Бёрн Ньюри, Моурн және Даун Слив Гуллион Барлық аралдық теміржол жөніндегі өкіл Клр. Лаура Девлин Ньюри, Моурн және Даун Моурн таулары Туризм және қонақжайлылық жөніндегі өкіл Клр. Пол Доэрти Белфаст Қара тау Кедейлікті жою жөніндегі өкіл Клр. Адам Ганнон Ферманга және Омаг Эрне Батыс Білім беру реформасы жөніндегі өкіл Клр. Ройзин Линч Антрим және Ньютонбэби Антрим Ауылдық оқшаулану және жалғыздық жөніндегі өкіл Клр. Донал Лайонс Белфаст Балморл Мұра, мәдениет және өнер жөніндегі өкіл Клр. Керри Мартин Орталық Ольстер Кукстаун Қоғамдық интеграция жөніндегі өкіл Клр. Гэри Маккеоун Белфаст Ботаникалық бақ Климаттық төтенше жағдай және көміртектік бейтараптық жөніндегі өкіл Клр. Маргарет Энн Маккиллоп Каузуэй жағалауы және Гленс Гленс Ауылдық мүмкіндіктер жөніндегі өкіл Клр. Малахи Куинн Орталық Ольстер Торрент Аймақтық инвестициялар жөніндегі өкіл Клр. Ашлин Шеннинг Каузуэй жағалауы және Гленс Лимавади Оқу және дағдылар жөніндегі өкіл Клр. Гарет Шарвин Ньюри, Моурн және Даун Даунпатрик Теңдік жөніндегі өкіл Клр. Брайан Тиерни Дерри қаласы және Стребайн Баллиарнет Университеттің кеңейтілуі жөніндегі өкіл Клр. Карл Уайт Белфаст Кастл Денсаулық сақтау қызметін реформалау жөніндегі өкіл.
Сайлау нәтижесі
Құрылғалы SDLP тез арада Солтүстік Ирландиядағы екінші ірі партия және ең ірі ұлтшыл партия ретінде бекінді. Бұл мәртебе XXI ғасырдың басына дейін сақталды. 1998 жылғы Ассамблея сайлауында партия жалпы алғанда ең көп дауыс жинап, мұны жасаған тұңғыш ұлтшыл партия атанды. Бұл оның ең үлкен орындық үлесі болды, бірақ 2001 жылы Джон Хьюм зейнеткерлікке шыққаннан кейін қолдауы төмендеді. Лидерлік еткен Марк Дюрканның кезінде 2001 жылғы жалпы сайлауда және 2003 жылғы Ассамблея сайлауында ирланд ұлтшыл партиясы Синн Фейн алғаш рет SDLP-ден көп орын мен дауыс алды, және бұл үрдіс жалғасты. 2004 жылғы Еуропалық сайлауда Хьюм орнынан бас тартып, SDLP 1979 жылдан бері иеленген орынды сақтай алмады, оны Синн Фейнге жоғалтты. 2009 жылғы Еуропалық сайлауда Албан Магнисс партияның үміткері ретінде қатысты, бірақ 78,489 бірінші басымдық дауысымен орын жеңіп ала алмады. 2011 және 2016 жылғы сайлауларда партияның көрсеткіштері нашарлап, жиналған дауыс саны азайды. 2017 жылғы Ассамблея сайлауында партия бұрынғы сайлаудағы 12 орынын сақтап қалып, Ассамблеяның мөлшері азайғандықтан орын үлесін арттырды (1998 жылдан бері алғаш рет). Содан кейін 2017 жылғы жалпы сайлауда SDLP барлық үш орынынан айырылып, ең нашар нәтиже көрсетті. 2019 жылғы Еуропалық сайлауда, Ұлыбритания тарихындағы соңғы сайлауда партия басшысы Колум Иствуд дауыс санын арттырды, бірақ орын жеңіп ала алмады. Осы жылы өткен жалпы сайлауда партия Белфаст Оңтүстік және Фойл сайлау округтерінде партия үшін ең жоғары дауыс жинап, Солтүстік Ирландия бойынша жалпы сайлауда он бес жыл ішіндегі ең жоғары көрсеткішке қол жеткізді. Партия ұстап тұрған екі орын қазіргі уақытта Солтүстік Ирландиядағы сайлау округтерінің ең үлкен көпшілігіне ие. 2022 жылғы Ассамблея сайлауында SDLP Ассамблеяда тек сегіз орын алып, 5-ші ірі партияға айналды. Кейбір сарапшылар SDLP-ді енді ең алдымен католик орта таптың мүдделерін қорғайтын партия деп санайды, сайлаушылар ауылдық жерлерде және кәсіби топтарда шоғырланған, ирланд ұлтшылдығының құралы емес. SDLP бұл пікірмен келіспейді, Деридегі олардың күшті қолдауына және 2005 жылғы Вестминстер сайлауында Оңтүстік Белфастта жеңіске жеткеніне назар салады. Бұған қоса, сайлауға дейін олар саяси біртілді Ирландияға қатысты жоспарларын баяндайтын құжат жариялады. Солтүстік Ирландиядағы екі ерекше бекінісінен тыс партияның әлсіреуі кейбір адамдарды оны "Оңтүстік Даун және Лондондерри партиясы" деп атауға итерді.
Заң шығарушы орган сайлауы
Сайлау органының басшысы Бірінші басымдық дауыстар Орын саны Позиция Үкіметтік № Үлес № Өзгеріс 1973 Герри Фитт 159,773 22,1% 19 2-орын 1975 Конституциялық конвенция 156,049 23,7% 2 2-орын 1982 1982 жылғы Ассамблея Джон Хьюм 118,891 18,8% 3 3-орын 1996 Форум 160,786 21,4% 7 3-орын 1998 1-ші Ассамблея 177,963 22,0% 3 2-орын 2003 2-ші Ассамблея Марк Дуркан 117,547 17,0% 6 4-орын 2007 3-ші Ассамблея 105,164 15,2% 2 4-орын 2011 4-ші Ассамблея Маргарет Ричи 94,286 14,2% 2 4-орын 2016 5-ші Ассамблея Колум Иствуд 83,364 12,0% 2 4-орын 2017 6-шы Ассамблея 95,958 11,9% 3-орын 2022 7-ші Ассамблея 78,237 9,1% 45-орын
Вестминстер сайлауы
СайлауларПалаталарЖетеушісіДауыстарОрындықтарПозицияҮкіметтік № Үлес № Өзгеріс46-шыДжерри Фитт160,13722.4% (Солтүстік Ирландияда)0.5% (Ұлыбританияда) 1 3-ші 47-шы154,19322.0% (Солтүстік Ирландияда)0.6% (Ұлыбританияда) 3-ші 197948-шы126,32518.2% (Солтүстік Ирландияда)0.4% (Ұлыбританияда) 3-ші 198349-шыДжон Хьюм137,01217.9% (Солтүстік Ирландияда)0.4% (Ұлыбританияда) 3-ші 198750-ші154,06721.1% (Солтүстік Ирландияда)0.5% (Ұлыбританияда) 2 2-ші 199251-ші184,44523.5% (Солтүстік Ирландияда)0.5% (Ұлыбританияда) 1 2-ші 199752-ші190,81424.1% (Солтүстік Ирландияда)0.6% (Ұлыбританияда) 1 2-ші 200153-ші169,86521.0% (Солтүстік Ирландияда)0.6% (Ұлыбританияда) 4-ші 200554-шіМарк Дуркан125,62617.5% (Солтүстік Ирландияда)0.5% (Ұлыбританияда) 3-ші 201055-шіМаргарет Ричи110,97016.5% (Солтүстік Ирландияда)0.4% (Ұлыбританияда) 3-ші 201556-шыАласдер МакДоннелл99,80913.9% (Солтүстік Ирландияда)0.3% (Ұлыбританияда) 3-ші 201757-шіКолум Иствуд95,41911.7% (Солтүстік Ирландияда)0.3% (Ұлыбританияда) 3 201958-ші118,73714.9% (Солтүстік Ирландияда)0.4% (Ұлыбританияда) 2 3-ші
Жергілікті билік сайлауы
Сайлау жетекшісі Бірінші таңдау дауыстары Орын саны № Үлес (%) № Өзгеріс1973 Джерри Фитт92,60013.4% 82 2-орын1977114,77520.6% 31 2-орын1981 Джон Хьюм116,48717.5% 9 3-орын1985113,96717.8% 2 3-орын1989129,55721.0% 19 2-орын1993136,76022.0% 6 2-орын1997130,38721.0% 7 2-орын2001153,42419.0% 3 3-орын2005 Марк Дюркан121,99117.4% 16 4-орын2011 Маргарет Ричи99,32515.0% 14 4-орын2014 Аласдер МакДоннелл85,23713.6% 21 4-орын2019 Колум Иствуд81,41912.0% 7 4-орын202364,9968.7% 20 5-орын
Еуропалық сайлау
Сайлау жетекшісі Бірінші таңдау дауыстары Орын саны № Үлес (%) № Өзгеріс
1979 Джерри Фитт 140,622 25.5% 1 2-орын
1984 Джон Хьюм 151,399 22.1% 2-орын
1989 136,335 25.0% 2-орын
1994 161,992 28.9% 2-орын
1999 190,731 28.1% 2-орын
2004 Марк Дюркан 87,559 15.9% 1 4-орын
2009 78,489 16.1% 4-орын
2014 Аласдейр МакДоннелл 81,594 13.0% 4-орын
2019 Колум Иствуд 78,589 13.7% 4-орын