Кіріспе

Солтүстік Ирландия саясаткері (1966 жылы туған)

Иан Ричард Кайл Пейсли кіші (12 желтоқсан 1966 жылы туған) – британдық унионист саясаткер. Демократиялық унионисттік партиясының (DUP) мүшесі, ол 2010 жылғы жалпы сайлаудан бері Солтүстік Антрим округінен Парламент депутаты болып табылады және бұрын 1998 жылдан 2010 жылға дейін Солтүстік Антрим округінен Солтүстік Ирландия Ассамблеясының депутаты болды. Пейсли – DUP-тің цифрлық технологиялар, мәдениет, бұқаралық ақпарат құралдары және спорт салалары бойынша өкілі. Ол DUP-тің негізін қалаушы Иан Пейслидің ұлы.

Балалық шақ

1966 жылы Белфастта туған Пейсли – пастор Ян Пейсли мен оның әйелі Эйлин Пейслидің кенже ұлы, Сент-Джордж баронессасы Пейсли. Кіші Иан, оның егіз інісі (Кайл) және үш үлкен қарындасы (Шарон, Ронда және Шерит)мен бірге Белфасттың шығысындағы Кипр даңғылындағы үлкен, жеке тұрған үйde өсті. Егіздердің кішісі болғандықтан, оған әкесінің құрметіне есім қойылған, өйткені әкесі де екі бауырдың кішісі болған. Парламент депутаты болып сайланғаннан кейін ол Солтүстік Ирландия Ассамблеясындағы мандатын тастады. Пайзлидің кіші ұлы партиясының жетекшісі болуға тырысып жатыр деген әңгімелер болғанымен, ол мұндай ниетін жоққа шығарады: "Менің мұндай ешқандай амбициям жоқ. Мен ешқашан қазіргі орнымнан артыққа ұмтылған емеспін. Кейбіреулер мені тоқтату үшін артынан пышақ тіктеді, себебі мен басшы болғым келеді деп алаңдады. Бірақ олар мені мүлдем қате түсінді".

Шығыстар

2011–2012 қаржы жылында Пейслидің жалпы шығындар туралы өтініші парламент мүшелерінің арасында жетінші орында болды. Ballymena Times газетіне берген сұхбатында Пейсли: «Бұл ақшаның ешқайсысы маған депутат ретінде түспейді. Бұл IPSA қол қойған заңды шығындар және Парламенттің тікелей төлемі» деді. 2013–2014 қаржы жылында ол шығындар бойынша екінші орынды иеленді. 2014–2015 қаржы жылында ол қайтадан екінші орынды алды, шығындар ретінде 227 000 фунт стерлинг алды. 2010–2015 жылдар аралығындағы Парламент кезеңінде Пейсли жалпы сомасы 1,112,667 фунт стерлинг шығынға ие болды.

Брекзит

Пейсли 2016 жылғы Brexit референдумында "Vote Leave" науқанын ынталы түрде қолдады және "Leave Means Leave" еуроскептиктер науқанының жақтасы болды. Республикалық партия Синн Фэйннің Солтүстік Ирландияда біріккен Ирландия туралы референдум өткізу туралы ұсынысын қабылдамағанмен, ол өз сайлаушыларына, егер оларға мүмкіндік болса, ирланд паспортын алуға кеңес берді.

Ақылы адвокаттық қызмет және қайтарып алу туралы өтініш

2018 жылы Пейсли 4 қыркүйекте басталган 30 отырыс күніне Палатадан шеттетілді, себебі ол Шри-Ланка үкіметінен ақысыз қызмет көрсету ережелерін бұзып, қонақ күткенін Палатаға жарияламаған. Оның шеттетілуінен кейін, 2015 жылғы Парламент депутаттарын қайта шақыру туралы заң Корольдік бекітілуден кейін алғаш рет қолданылды. Дегенмен, британдық парламент тарихындағы алғашқы қайта шақыру петициясына тіркелген сайлаушылардың бар болғаны 9,4% қол қойды, бұл сайлауды басталту үшін қажетті 10% шегінен төмен болды. Пейслидің ДЮП мүшелігі 2018 жылдың 24 шілдесінен 18 қыркүйегіне дейін партия ішінде оның әрекеттері бойынша жүргізілген тергеу кезінде тоқтатылды.

Сайлау комиссиясы айыппұл салады

2020 жылдың қыркүйегінде Пейслиге Сайлау комиссиясы 2017 жылдың қыркүйегінде Баллименадағы Туллигласс қонақ үйінде өткен қайырымдастық шарасында үстелдерді сатып алу үшін екі жергілікті кеңестен барлығы 2600 фунт стерлинг алғаны үшін 1300 фунт стерлинг (1400 евро) айыппұл салды. Пейсли де ақшаны қайтаруға келісті.

Джо Бамфордпен байланысы

2019 жылы Пейсли JCB мұрагері Джо Бамфордқа Лондонның әйгілі екі қабатты автобустарын шығаратын, қаржылық қиындыққа тап болған Wrightbus компаниясын сатып алуға көмектесті. Wrightbus-тің сол кездегі иесі Джефф Райт, Пейслидің Wrightbus-ті Бамфордқа сату келіссөздеріне қатысқанына ресми түрде шағымданып, араласуға тырысқандығын айтты. Сатып алу аяқталған соң Бамфорд Пейслиді осы көмегі үшін жұрт алдында мақтады. 2019 жылдың 12 қазанында Пейсли Белфаст телеграфына жарияланған мақаласында Бамфордты жоғары бағалап, Wrightbus-ті сатып алғаны үшін оған алғыс айтты.

Лоялистік еріктілер күштерінің митингісі

1998 жылдың наурыз айында Пейсли мен Сэмми Уилсон Ұлы жұма келісіміне дейінгі саяси келіссөздерге қарсылық таныту мақсатымен жарымәскери «Лоялист ерікті күштері» (LVF) ұйымдастырған Портадаун митингісінде сөз сөйледі. Олардың қатысуы кеңінен сынға ұшырады; митинг ЛВФ-тің өлтірген екі адамы – Филип Аллен мен Дэмиен Трейнордың (бірі протестант, екіншісі католик) Армағ графтығының Пойнтспасс қаласындағы барда жасаған дискриминациялық сектанттық шабуылдан кейін бірнеше сағат өткен соң өтті. Митингте Пейсли LVF-тің қайтыс болған жетекшісі Билли Райттың жақтастарына: «Бұл үкіметтің Уақытша ИРА-мен келіссөздер арқылы бейбітшілікке қол жеткізе алмайтынын түсінуі керек, Уақытша ИРА-мен бейбітшілікке қол жеткізудің жалғыз жолы – оларды жою, бизнесін тоқтату» деді.

Гомосексуализмге қатысты көзқарастар

2005 жылы Пейсли гомосексуализм және бір жынысты некелерге қатысты пікірлері үшін сынап тартты. Дэвид Тримблдің көмекшісі Стивен Кинг Канадада өз серігіне үйленгенін естіген соң Пейсли: "Дэвид Тримблдің осындай адамнан кеңес алуы таң қалдырады және оның саяси шешімдеріне күмән тудырады. Менің ойымша, мұндай қарым-қатынастар әдепсіз, жағымсыз және көңіл көншітпейді" деді. 2007 жылдың мамырында Пейсли журналист Джейсон О'Тулге "Hot Press" журналында берген сұхбатында: "Мен гейлер мен лесбияндықтан қатты жиренемін. Менің ойымша, бұл дұрыс емес. Менің ойымша, олар өздеріне зиян келтіреді және ойланбастан қоғамға да зиян келтіреді. Бірақ бұл оларды жек көремін дегенді білдірмейді, мен олардың іс-әрекеттерін жек көремін" деді. 2011 жылы Пейсли бұрынғы сөздері туралы: "Менің ойымша, содан бері мен өстім. Менде мықты христиандық сенімдер мен моральдық көзқарастар бар, бірақ күнә қара мен ақ болғанын түсіну керек, ал өмір көп жағдайда сұр. Мұндай мәселелерде ересек болу керек. Мен осы пікірлермен күшті түрде келіспеймін, бірақ маңыздысы – қалай келіспеушілік танытуда" деді.

Университетті бітіру

Пейсли диссертациясында сөз санының лимитын асырғандықтан жазғы түлектер кезеңінде MSSc дәрежесін аяқтай алмады, оның орнына 1994 жылдың қысқы кезеңінде бітірді. 1994 жылдың жазы Белфаст Король университеті британдық әнұранды соңғы рет орындаған жыл болды; Пейсли оған қысқы түлектер кезінде магнитофон арқылы жауап берді.

Жылжымайтын мүлік әзірлеушілер

Пейсли баспасөзде жергілікті жылжымайтын мүлік әзірлеушісі Сеймур Суинимен байланысты болды, ал 2007 жылы Суини Пейслидің Солтүстік Ирландиядағы жалғыз ЮНЕСКО Дүниежүзілік мұра орны – Гигант казуейдегі жеке келушілер орталығының жоспарлары бойынша оның атынан лоббилік жұмыс істегенін мойындады. Пейсли Суинимен қандай да бір қаржылық қарым-қатынаста болғанын күшпен жоққа шығарды, бірақ ол әлеуметтік жағдайда осы әзірлеушімен теңізде балық аулауға барғанын мойындады. Пейсли солтүстік Антрим жағалауының коммерциялық дамуына қатысты және Алистер Ханнаның даулы Бушмиллс Дюнз гольф курорты мен спа ұсынысын, Гигант казуейге жақын Ранкерридегі 18 лункалы гольф алаңы мен қонақ үй кешенін ынталы түрде қолдады. 2008 жылдың ақпанында Дерек Конвейдің ісінен кейін саясаткерлердің отбасы мүшелерін жұмысқа алуы тексерілгенде, Пейслидің Солтүстік Антрим сайлау округінде зерттеуші ретінде, сондай-ақ МЛА және кіші министр ретінде қызмет еткені белгілі болды, бұл бірқатар қателіктерге және қосымша дауларға әкелді. Осының салдарынан Пейсли 2008 жылдың 18 ақпанында кіші министр лауазымынан кетті.

Диссидент республикалық пікірлер

2008 жылы тамызда Пейсли Солтүстік Ирландия полициясына жасалған бірнеше шабуылдан кейін, диссидент республикашыларды "көздеріне түскенде дереу ату керек" деді.

2013 жылы Шри-Ланка қонақжайлылығы және шетелдік үкімет үшін лоббилік қызмет

2017 жылдың қыркүйегінде The Daily Telegraph Пейслидің 2013 жылы Шри-Ланка үкіметінен екі рет қонақжайлық алғанын, оны жарияламағанын және ол Brexit-тен кейінгі сауда келісімін жасауға қатысқанын хабарлады. Бірақ Пейсли бұл айыптамалар артық әңгіме екенін және мәселені өз адвокатына жібергенін мәлімдеді. 2018 жылдың шілдесінде Төменгі палатаның стандарттар комитеті Пейслиді Шри-Ланкаға Шри-Ланка үкіметі төлеген сапарларын жарияламағаны және ақылы адвокатураға тыйым салатын палата ережесін бұзғаны үшін 30 отырыс күніне Палатадан шеттетуді ұсынды. Комитет Пейслидің әрекеттерінің өте ауыр бұзушылық екенін тоғыстырды. Комитет Пейслидің Шри-Ланкаға жасаған сапарын тіркемеуіне себеп, ол өзі және отбасы үшін шетелдік үкіметтен, адам құқықтарын кеңінен бұзды деген айыпталған үкіметтен, өте қымбат қонақжайлық алғанын жұртшылыққа белгілі болса, туындауы мүмкін ұяттылықты сезінгендіктен деп болжады. 2018 жылдың 24 шілдесінде депутаттар Пейслиді 2018 жылдың 4 қыркүйегінен бастап 30 отырыс күніне Төменгі палатадан шеттетуге дауыс берді. Оның жалақысы да 30 күнге тоқтатылды. DUP партиялық шенеуніктер оны ішкі тергеу аяқталғанға дейін партиядан шеттету туралы шешім қабылдағанын растады. Төменгі палатаның спикері Солтүстік Ирландияның Бас сайлау кеңсесіне хат жолдап, 2015 жылғы Парламент депутатын қайта шақыру туралы заңда көрсетілгендей, депутатты қайта шақыру механизмін іске қосуды растады. Қайта шақыру петициясы 8 тамызда ашылды. 2018 жылдың 20 қыркүйегінде Солтүстік Ирландияның сайлау кеңсесі қайта шақыру петициясының қосымша сайлауды бастау үшін қажетті дауыс санынан 444 дауыс кем екенін хабарлады. Осы нәтижеден кейін DUP 18 қыркүйекте Иан Пейслидің партиядан шеттеуін алып тастағанын, бірақ оны бір жылға партиялық лауазымдарға тағайындауға тыйым салғанын мәлімдеді. Пейсли Шри-Ланкаға екі рет барды: біріншісі 2013 жылдың 30 наурызынан 5 сәуіріне дейін, екіншісі 2013 жылдың 2 шілдесінен 11 шілдесіне дейін. Лондондағы Шри-Ланканың жоғары комиссариатына ұсынған отбасылық виза өтінішінде сапарға шыққан алты адамның барлығы Шри-Ланкаға «ресми» мақсатта келгендерін мәлімдеді.

Мальдивтерге саяхат

2016 жылы Пейсли отбасымен Мальдив аралдарындағы курортқа демалысқа барды, бірақ ол бұл сапарды жарияламады, өйткені одан бұрын жариялау талап етілген. Бұл сапарды ол Мальдив үкіметінің мүддесін қорғағаннан кейін бірнеше ай өткен соң жасады. Тергеу нәтижесінде Пейсли сапарды тиісінше тіркемегені және оған көрсетілген қонақжайлылықты досы төлемегені анықталды, дегенмен ол "ақы төленген адвокаттық қызмет" ережелерін бұзған жоқ деп танылды.

Жеке өмір

Пейсли 1990 жылы Фионаға үйленді; олардың төрт баласы бар. Ол Ольстердің еркін пресвитериан шіркеуіне мүше.