Иэн Пейсли: Солтүстік Ирландия саяхатшысы және дін қызметкері

Иэн Пейсли (1926-2014) – Солтүстік Ирландия саяхатшысы, дін көшбасшысы, DUP лидері және бірінші министрі. Евангелист, фундаменталист, қатаң діни көзқарастарымен белгілі.

22 мин оқу

100%

Дереккөз: Ian Paisley — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Солтүстік Ирландияның саясаткері және діни қайраткері (1926–2014)
Солтүстік Ирландияның бұрынғы бірінші министрі

Ян Ричард Кайл Пейсли, Баннсайд бароны (6 сәуір 1926 – 12 қыркүйек 2014) – Солтүстік Ирландиядан шыққан лоялист саясаткер және протестант діни қайраткері. Ол 1971 жылдан 2008 жылға дейін Демократиялық юнионисттік партиясының (DUP) жетекшісі және 2007 жылдан 2008 жылға дейін Солтүстік Ирландияның бірінші министрі болды. Пейсли 1946 жылы евангелист протестант пасторы болып қызметке кіріп, өмірінің соңына дейін солай болды. 1951 жылы ол Ольстердің реформаланған фундаменталистік еркін пресвитериан шіркеуін құрды және 2008 жылға дейін оның жетекшісі болды. Пейсли отты уағыздарымен танымал болды және католицизмге, экуменизмге және гомосексуализмге қарсы үнемі айтты. Оның көптеген ізбасарлары болды, оларды «пейслистер» деп атады. Пейсли 1950-ші жылдардың соңында Ольстер юнионисттерінің/лоялист саясатына қатысты. 1960-шы жылдардың ортасында ол Солтүстік Ирландиядағы католиктік азаматтық құқық қозғалысына қарсылық көрсетті. Бұл 1960-шы жылдардың соңында Солтүстік Ирландияны 30 жылға созылған қақтығысқа алып келді. 1970 жылы ол Солтүстік Антрим округінен парламент депутаты болды, ал келесі жылы Демократиялық юнионисттік партиясын (DUP) құрды және оны 40 жылға жуық басқарды. 1979 жылы ол Еуропалық парламентке депутат болып сайланды. Қақтығыс кезінде Пейсли радикаль және қатал юнионизмнің символы ретінде танылды. Ол юнионистер мен ирланд ұлтшылдары/республикандықтар арасында билікті бөлісу арқылы дауды шешудің барлық әрекеттеріне, сондай-ақ Ирландия Республикасын Солтүстік Ирландия ісіне араластырудың барлық әрекеттеріне қарсы болды. Оның күш-жігері 1974 жылғы Саннингдейл келісімінің күшін жоюға көмектесті. Ол 1985 жылғы Англо-Ирландия келісіміне де қарсы болды, бірақ бұл жолы үлкен жетістікке жете алмады. Оның жарымәскери қозғалыс құруға жасаған әрекеттері Ольстер қарсыласуымен аяқталды. Пейсли мен оның партиясы Солтүстік Ирландияның бейбіт процесіне және 1998 жылғы Үлкен жұма келісіміне де қарсы болды. 2005 жылы Пейслидің DUP партиясы Солтүстік Ирландиядағы ең ірі юнионисттік партияға айналды, 1905 жылдан бері юнионисттік саясатта үстемдік құрған және Ұлы жұма келісімінде маңызды рөл атқарған Ольстер юнионисттік партиясын (UUP) ығыстырды. 2007 жылы Сент-Эндрю келісімінен кейін DUP республикалық партия Sinn Féin-мен билікті бөлісуге келісті. Пейсли мен Sinn Féin-нің Мартин МакГиннесс 2007 жылдың мамырында тиісінше бірінші министр және бірінші министрдің орынбасары болды. 2008 жылдың ортасында ол бірінші министр және DUP жетекшісі лауазымынан кетіп, 2011 жылы саясаттан шықты. Пейсли 2010 жылы Баннсайд бароны атанды.

Ian Richard Kyle Paisley, Baron Bannside, (6 April 1926 – 12 September 2014) was a loyalist politician and Protestant religious leader from Northern Ireland who served as leader of the Democratic Unionist Party (DUP) from 1971 to 2008 and First Minister of Northern Ireland from 2007 to 2008. Paisley became a Protestant evangelical minister in 1946 and remained one for the rest of his life. In 1951 he co founded the Reformed fundamentalist Free Presbyterian Church of Ulster and was its leader until 2008. Paisley became known for his fiery sermons and regularly preached anti Catholicism, anti ecumenism and against homosexuality. He gained a large group of followers who were referred to as Paisleyites. Paisley became involved in Ulster unionist/loyalist politics in the late 1950s. In the mid late 1960s, he led and instigated loyalist opposition to the Catholic civil rights movement in Northern Ireland. This contributed to the outbreak of the Troubles in the late 1960s, a conflict that would engulf Northern Ireland for the next 30 years. In 1970 he became Member of Parliament for North Antrim and the following year he founded the Democratic Unionist Party (DUP), which he would lead for almost 40 years. In 1979 he became a Member of the European Parliament. Throughout the Troubles, Paisley was seen as a firebrand and the face of hardline unionism. He opposed all attempts to resolve the conflict through power sharing between unionists and Irish nationalists/republicans, and all attempts to involve the Republic of Ireland in Northern Irish affairs. His efforts helped bring down the Sunningdale Agreement of 1974. He also opposed the Anglo Irish Agreement of 1985, with less success. His attempts to create a paramilitary movement culminated in Ulster Resistance. Paisley and his party also opposed the Northern Ireland peace process and Good Friday Agreement of 1998. In 2005, Paisley's DUP became the largest unionist party in Northern Ireland, displacing the Ulster Unionist Party (UUP), which had dominated unionist politics since 1905 and had been an instrumental party in the Good Friday Agreement. In 2007, following the St Andrews Agreement, the DUP finally agreed to share power with republican party Sinn Féin. Paisley and Sinn Féin's Martin McGuinness became First Minister and deputy First Minister, respectively, in May 2007. He stepped down as First Minister and DUP leader in mid 2008, and left politics in 2011. Paisley was made a life peer in 2010 as Baron Bannside.

Жеке өмір

Иан Ричард Кайл Пейсли Армағда, Армағ округінде дүниеге келді және Антрим округіне қарасты Баллимена қаласында өсті. Оның әкесі Джеймс Кайл Пейсли бұрын Эдвард Карсон басшылығымен Ольстер еріктілері қатарында қызмет еткен тәуелсіз баптист пасторы болған. Оның анасы шотландтық. Пейсли 1956 жылғы 13 қазанда Айлин Касселсқа үйленді. Олардың бес баласы болды: қыздары Шарон, Ронда және Шерит, сондай-ақ егіз ұлдары Кайл мен Иан. Олардың үш баласы әкесінің жолын жалғап, саясатқа немесе дінге қатысты: Кайл – еркін пресвитериандық пастор; Иан – DUP парламент депутаты; ал Ронда – зейнеткерлік жасындағы DUP кеңесшісі. Оның Гарольд есімді ағасы да евангелистік фундаменталист. Дегенмен, ирланд республикашылдығына және Ирландия Республикасына деген қарсылығына қарамастан, ол өзін ирланд екенін мойындап, "ирланд болмай, олстерлік бола алмайсың" дегенді айтқан.

Діни мансап

Жасөспірім шағында Пейсли әкесінің жолын қуап, христиан дін қызметкері болуға шешім қабылдады. Өзінің алғашқы уағызын 16 жасында Тайрон графтығындағы миссионерлік залда өткізді. 1940 жылдардың соңында ол теологиялық білімін Барри евангелистік мектебінде (қазір Уэльс евангелистік теология мектебі) және кейін Белфасттағы реформаланған пресвитериандық теологиялық залда бір жыл бойы оқыды. Бір жыл өткен соң, Ирландия Пресвитериан шіркеуінің (ПИЦ) қауымына шіркеу басшылары Пейсли баяндамашы болып тағайындалған өз шіркеу залында жиын өткізуге тыйым салды. Осыған жауап ретінде, қауым басшылары ПИЦ-тен шығып, Пейслимен бірге жаңа діни ұйым – Ольстердің еркін пресвитериан шіркеуін құрды. Пейсли көп ұзамай еркін пресвитериан шіркеуінің жетекшісі (немесе модераторы) болды және келесі 57 жыл бойы жыл сайын қайта сайланды. Еркін пресвитериан шіркеуі – фундаменталистік, евангелистік шіркеу, ол «Құдай Сөзінің негізгі ілімдерінен бас тарқан кез келген шіркеуден» қатаң түрде өзгеше болуын қажет етеді. Пейслидің сайтында «Рим шіркеуі» (оның пікірінше, «папизм») Киелі кітаптан, яғни нағыз христиандықтан ауытқыған деп санайтын ілімдер жазылған. Осы жылдар ішінде Пейсли өзінің діни және саяси көзқарастары туралы көптеген кітаптар мен брошюралар жазды, соның ішінде Римдіктерге жолданған хатқа түсіндірмелер де бар. 1966 жылдың ақпанында Пейсли өзінің ойларын одан әрі тарату мақсатымен «Протестант телеграфы» газетін шығарды. 1960 жылдары Пейсли Оңтүстік Каролина штатының Гринвилл қаласында орналасқан фундаменталистік Боб Джонс университетімен байланыс орнатты. 1966 жылы ол осы институттың құрметті діни докторы атағын алды және кейіннен оның қамқоршылар кеңесінде қызмет етті. Бұл байланыс 1977 жылы Солтүстік Американың еркін пресвитериан шіркеуінің құрылуына әкелді. Оның құрметті докторлық дәрежесі және саяси кешірімсіздігі Пейслиге «Доктор Жоқ» деген лақап атын сыйлады. 1958 жылы ханшайым Маргарет пен Королева Ана Иоанн XXIII-мен кездескенде Пейсли оларды «рухани адалсыздық жасағаны үшін» айыптады. 1963 жылдың маусымында Папа Иоанн қайтыс болғанда, Пейсли өзінің жақтастарына: «Бұл римдік күнәкар адам қазір тозақта!» деп жариялады. Ол Папаның өлімін қабылдау үшін мемлекеттік ғимараттардағы туларды төмендетуге қарсы наразылық акцияларын ұйымдастырды. 1988 жылы Пейсли өзінің ниеттерін алдын ала хабарлап, Еуропалық парламентте сөз сөйлеген Папа Иоанн Павел II-нің сөзін үзіп тастады. Пейсли: «Мен сені Антихрист деп жариялаймын!» деп айқайлады және «Папа Иоанн Павел II – АНТИХРИСТ» деп жазылған плакатты көрсетті. Басқа депутаттар Пейслиді ұялтып, оған қағаздар лақтырып, плакатын тартып алды, бірақ ол тағы бір плакатты шығарып, айқайлауын жалғастырды. Парламент төрағасы Лорд Плумб оны ресми түрде шеттетуге мәжбүр болды. Содан кейін оны күшпен залдан шығарып жіберді. Пейслинің сөзінше, Отто фон Габсбург сияқты басқа депутаттар оны ұрып, заттар лақтырып жарақаттандырған. Пейсли Еуропалық Одақтың Ватиканның бақылауындағы Рим католиктік супермемлекет құруға бағытталған құйрық сүйреушілік деп сенді. Ол мақаласында Еуропалық парламенттегі 666 нөмірлі орын Антихристке арналғанын мәлімдеді. Пейсли оқиғадан кейін де католик шіркеуін және Папаны айыптауды тоқтатпады. 2001 жылы Пейслидің өміріне арналған «The Unquiet Man» деректі фильміне берген сұхбатында ол «Папаны айыптауға батылдығы бар жалғыз адаммын» деп мақтанды. Алайда, 2005 жылы Папа Иоанн Павел қайтыс болғаннан кейін Пейсли католиктерге көңіл жасыды, «Біз Папаның өліміне байланысты католиктердің сезімін түсінеміз және олардың қайғы-қасіретін білдіруіне ешқандай кедергі келтіргіміз келмейді» деді. Пейсли мен оның жақтастары сондай-ақ, халықтық мәдениеттегі, соның ішінде «Иса Мәсіх Супержұлдызы» және «Джерри Спрингер: Опера» сияқты сахналық қойылымдардағы құдайға қарсылық деп санайтын жағдайларға, сондай-ақ абортқа қарсылық білдірді.

When he was a teenager, Paisley decided to follow his father and become a Christian minister. He delivered his first sermon aged 16 in a mission hall in County Tyrone. In the late 1940s he undertook theological training at the Barry School of Evangelism (now called the Wales Evangelical School of Theology), and later, for a year, at the Reformed Presbyterian Theological Hall in Belfast. A year later a congregation of the Presbyterian Church in Ireland (PCI) was forbidden by church authorities to hold a meeting in their own church hall at which Paisley was to be the speaker. In response, the leaders of that congregation left the PCI and began a new denomination, the Free Presbyterian Church of Ulster, with Paisley, who was just 25 years old at the time. Paisley soon became the leader (or moderator) of the Free Presbyterian Church and was re elected every year, for the next 57 years. The Free Presbyterian Church is a fundamentalist, evangelical church, requiring strict separation from "any church which has departed from the fundamental doctrines of the Word of God." Paisley's website describes a number of doctrinal areas in which he believes that the "Roman church" (which he termed 'Popery') has deviated from the Bible and thus from true Christianity. Over the years, Paisley would write numerous books and pamphlets on his religious and political views, including a commentary on the Epistle to the Romans. Paisley set up his own newspaper in February 1966, the Protestant Telegraph, as a mechanism for further spreading his message. In the 1960s, Paisley developed a relationship with the fundamentalist Bob Jones University located in Greenville, South Carolina. In 1966, he received an honorary doctorate of divinity from the institution and subsequently served on its board of trustees. This relationship would later lead to the establishment of the Free Presbyterian Church of North America in 1977. His honorary doctorate, along with his political obstinacy, led to Paisley's nickname of "Dr. No". When Princess Margaret and the Queen Mother met Pope John XXIII in 1958, Paisley condemned them for "committing spiritual fornication and adultery with the Antichrist". When Pope John died in June 1963, Paisley announced to a crowd of followers that "this Romish man of sin is now in Hell!". He organised protests against the lowering of flags on public buildings to mark the Pope's death. In 1988, having given advance warning of his intentions, Paisley interrupted a speech being delivered by Pope John Paul II in the European Parliament. Paisley shouted "I denounce you as the Antichrist!" and held up a poster reading "Pope John Paul II ANTICHRIST". Other MEPs jeered Paisley, threw papers at him and snatched his poster, but he produced another and continued shouting. He was admonished by Parliamentary President Lord Plumb, who formally excluded him. He was then forcibly removed from the chamber. Paisley claims he was injured by other MEPs—including Otto von Habsburg—who struck him and threw objects at him. Paisley believed the European Union is a part of a conspiracy to create a Roman Catholic superstate controlled by the Vatican. He claimed in an article that the seat no. 666 in the European Parliament is reserved for the Antichrist. Paisley continued to denounce the Catholic Church and the Pope after the incident. In a television interview for The Unquiet Man, a 2001 documentary on Paisley's life, he expressed his pride at being "the only person to have the courage to denounce the Pope". However, after the death of Pope John Paul in 2005, Paisley expressed sympathy for Catholics, saying "We can understand how Roman Catholics feel at the death of the Pope and we would want in no way to interfere with their expression of sorrow and grief at this time." Paisley and his followers also protested against what they saw as instances of blasphemy in popular culture, including the stage productions Jesus Christ Superstar and Jerry Springer: The Opera, as well as being strongly anti abortion.

Гомосексуализмге қарсы науқан

Пейсли гомосексуализмге қарсы уағыз айтты, оны қылмыстық деп санайтын заңдарды қолдады және түрлі гей-құқықтарына қарсы пикеттер ұйымдастырды. Ол оны "Құдай мен адамға қарсы қылмыс" деп айыптады, сондай-ақ оның таралуы кез келген елдің толық моральдық құлдырауына алып келетін қауіпті қадам екенін мәлімдеді. "Ольстерді содомиядан сақтау" науқаны Пейслинің 1977 жылы бастаған жобасы болды, ол 1974 жылы құрылған Солтүстік Ирландиядағы гомосексуалистік заңнама реформасына қарсы бағытталған. Пейслидің науқанының мақсаты – 1967 жылғы Жыныстық қатынастар туралы заңның Солтүстік Ирландияға қолданылуын тоқтату болды, бұл заң Англия мен Уэльсте 21 жастан асқан еркектер арасындағы гомосексуалдық қатынастарды қылмыстан босатып жіберген еді. Пейслидің науқаны 1982 жылы заң қабылданғанда сәтсіз аяқталды, бұл өткен жылы Еуропалық адам құқықтары сотының Даддженге қарсы Ұлыбритания ісі бойынша шығарған шешімімен байланысты болды.

Ертедегі белсенділігі

1949 жылы Пейсли Ұлттық протестанттар одағының Солтүстік Ирландия бөлімшесін құрды, осы топты Ұлыбританияда оның ағасы У. Сент-Клэр Тейлор басқарды. Пейслидің саяси аренаға алғашқы қадамы 1950 жылғы жалпы сайлауда болды, ол Белфаст Батысындағы Ұльстер унионистер партиясының (UUP) сәтті үміткері, Ирландия шіркеуінің пасторы Джеймс Годфри МакМанауэйді қолдады. Тәуелсіз унионист депутаты Норман Портер Ұлттық протестанттар одағына жетекшілік етті, ал Пейсли қазынашы болды, бірақ Портердің Еркін пресвитериан шіркеуіне қосылудан бас тартқаннан кейін ол одақтан шықты. Кейін 1966 жылы УПА Протестанттық унионист партиясына айналды. UPA зауыттар мен жұмыс орындарында филиалдар құрылды, соның ішінде Пейслидің тікелей бақылауындағы Белфасттың Рейвенхилл ауданындағы филиал да болды. UPA-ның назары көбінесе жұмыс орындары мен тұрғын үй мәселелеріне қатысты «Киелі кітап протестантизмін» және протестанттардың мүдделерін қорғауға шоғырланды. UPA сондай-ақ католиктерге мемлекеттік тұрғын үйді бөлуге қарсы күресті. Пейсли UPA-ның ықпалына енген кезде, ол қоғамдық тәртіп бұзу фактілері бойынша алғашқы айыптауларын алды. 1959 жылдың маусым айында Пейсли Белфасттың басымдықпен протестанттар тұратын Шенкилл ауданында UPA митингісінде сөз сөйледі. Сөйлеген сөзінде ол аймақтағы бірнеше католиктерге тиесілі үйлер мен дүкендердің мекенжайларын айқайлады. Бұдан кейін бұл үйлер мен дүкендерге шабуыл жасалды, терезелер сынықтарға айналдырылды, дүкендер тоналды және есіктерге «Тайгс кетіңдер» деп жазылды. 1964 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлау кампаниясы кезінде ирландиялық республикашыл кандидат Белфасттың республикалық ауданындағы кеңсесінің терезесінен ирландиялық үш түсті байрақты көрсетті. Пейсли Корольдік Ольстер полициясы (RUC) үш түсті байрақты алып тастамаса, ол кеңсеге шеру ұйымдастырып, оны өзі алып тастайтынын мәлімдеді. Тулар және эмблемалар туралы заң бейбітшілікті бұзуға алып келуі мүмкін, Одақ туын қоспағанда, кез келген символдың ашық көрсетілуіне тыйым салды. Жауап ретінде қарулы полицейлер ғимаратқа келді, ішке күшпен кірді және байрақты тартып алды. Бұл республикашылдар мен RUC арасында қатыгез қақтығысқа әкелді. Отыз адам, оның ішінде кем дегенде 18 полицей ауруханаға жатқызылды.

In 1949, Paisley formed a Northern Irish branch of the National Union of Protestants, the group being led in the UK by his uncle, W. St Clair Taylor. Paisley's first political involvement came at the 1950 general election when he campaigned on behalf of the successful Ulster Unionist Party (UUP) candidate in Belfast West, the Church of Ireland minister James Godfrey MacManaway. Independent Unionist MP Norman Porter came to lead the National Union of Protestants, while Paisley became treasurer, but Paisley left after Porter refused to join the Free Presbyterian Church. The UPA was to later become the Protestant Unionist Party in 1966. UPA factory and workplace branches were formed, including one by Paisley in Belfast's Ravenhill area under his direct control. The concern of the UPA increasingly came to focus on the defence of 'Bible Protestantism' and Protestant interests where jobs and housing were concerned. The UPA also campaigned against the allocation of public housing to Catholics. As Paisley came to dominate UPA, he received his first convictions for public order offences. In June 1959, Paisley addressed a UPA rally in the mainly Protestant Shankill district of Belfast. During the speech, he shouted out the addresses of some Catholic owned homes and businesses in the area. These homes and businesses were then attacked by the crowd; windows were smashed, shops were looted and "Taigs out" painted on the doors. During the 1964 UK general election campaign, an Irish republican candidate displayed an Irish tricolour from the window of his office in a republican area of Belfast. Paisley threatened that if the Royal Ulster Constabulary (RUC) did not remove the tricolour he would lead a march to the office and take it down himself. The Flags and Emblems Act banned the public display of any symbol, with the exception of the Union Flag, that could cause a breach of the peace. In response, armed officers arrived at the building, smashed their way inside and seized the flag. This led to severe rioting between republicans and the RUC. Thirty people, including at least 18 officers, had to be hospitalised.

Азаматтық құқық қозғалысына қарсылық

1964 жылы Солтүстік Ирландияда бейбіт азаматтық құқықтарды қорғау науқаны басталды. Азаматтық құқық қозғалысы Солтүстік Ирландияның протестанттық және юнионисттік үкіметінің католиктерге және католик тегіне байланысты кемсітушілікке тоқталуға тырысты. Пейсли келесі бірнеше жылда азаматтық құқық қозғалысына лоялисттік қарсылық білдірді және оны жетекшілік етті. Ол сондай-ақ Солтүстік Ирландияның премьер-министрі Теренс О’Ниллге қарсы оппозицияны басқарды. О’Нилл де юнионист болғанымен, Пейсли мен оның жақтастары оны азаматтық құқық қозғалысына тым «жұмсақ» деп қарады және оның реформалар мен келісім саясатына қарсы болды. Ол кезде Ирландия республикашылары Пасха көтерілісінің 50 жылдығын атап өтті. ИРА белсенді болмаса да, Пейсли сияқты лоялистер оның қайта жанданып, Солтүстік Ирландияға қарсы жаңа науқан бастауы мүмкін екенін ескертті. Сол кезде Белфасттың Шанкил ауданында өзін «Ульстер еріктілері» (UVF) деп атаған лоялисттік жарымәскери ұйым пайда болды, оны Гасти Спенс басқарды. Оның көптеген мүшелері UCDC және UPV мүшелері болды, соның ішінде UCDC хатшысы және UPV жетекшісі Ноэль Доэрти. Пейсли Стормонт үкіметін сәуір айының бойына «B» арнайы бөлімдерін жұмылдыруға мәжбүр етті, мақсаты – 1916 жылғы Пасха көтерілісінің 50 жылдығына арналған қоғамдық еске алу шараларын тыйым салу еді. Пейсли бұл мақсатына жете алмады, бірақ үкіметті Республикадан Солтүстік Ирландияға адамдарды тасымалдауды тоқтатуға итермеледі. Мамыр және маусым айларында UVF бірнеше католик үйлерін, мектептерін және кәсіпорындарын шашыратты. Сондай-ақ, үйлеріне бара жатқан екі католик азаматын атқылап өлтірді. Бұл оқиғалар кейде «Қиындықтардың» алғашқы құрбандары ретінде қарастырылады. Осы өлтірулерден кейін UVF-тің қызметіне тыйым салынды, ал Пейсли оның іс-әрекеттері туралы ешқандай ақпаратқа ие емес екенін мәлімдеді. Кейін Пейсли тағы екі жарымәскери ұйым құрды: 1981 жылы «Үшінші күш» және 1986 жылы «Ульстер қарсыласы». 1966 жылдың 6 маусымында Пейсли Пресвитериан шіркеуінің Бас ассамблеясына «Римге бет бұру» деп санайтын ағымға қарсы шеру ұйымдастырды. Билік шерушілерге католиктік Кромак алаңынан өтуге, католиктерге қарсы лозунгтар жазылған плакаттарды ұстауға рұқсат берді. 1966 жылдың 22 шілдесінде Пейслидің жақтастары Пейсли ұсталған Крамлин жолы түрмесінің сыртында RUC-мен қақтығысты. Келесі күні мыңдаған адамнан тұратын протестант ұлысы «қала бойынша шабуылдап, терезелерді сындырып, католиктерге тиесілі кәсіпорындарға зиян келтіруге тырысты». Жауап ретінде билік Белфастта барлық жиналыстар мен шерулерге үш айға тыйым салды. 1968 жылдың 30 қарашасында Армағда азаматтық құқықтар науқанынан бірнеше сағат бұрын Пейсли мен Рональд Бантинг көлік конвойымен қалаға келді. Машиналардан тырнақпен қапталған таяқтармен қаруланған адамдар шығып, шеруді тоқтату үшін қала орталығын басып алды. RUC азаматтық құқықтар науқанын тоқтатты, бұл белсенділердің наразылығын тудырды. 1969 жылдың 25 наурызында Пейсли мен Бантинг заңсыз қарсы демонстрация ұйымдастырғаны үшін түрмеге қамалды. 6 мамырда олар саяси қылмыстар үшін сотталғандарға арналған жалпы кешірім кезінде босатылды. Көптеген адамдар ИРА-ның жауапкершілігі туралы талаптарға сенді. Лоялистер бомбалаулар премьер-министр Теренс О’Ниллге деген сенімді әлсіретеді деп үміттенеді. О’Ниллге деген юнионисттік қолдау азайды, және 28 сәуірде ол премьер-министр лауазымынан кетті. Азаматтық құқықтар науқаны және оған лоялистер мен полиция жасаған шабуылдар 1969 жылдың тамыз айындағы тәртіпсіздіктерге әкеп соқты. 1969 жылғы Солтүстік Ирландиядағы тәртіпсіздіктер, Дивис көшесіндегі оқиғалар 1930 жылдардан бері Белфаст тарихындағы ең ауыр оқиғалардың бірі болды. Ирландиялық католик ұлтшылдары полициямен және католиктер тұратын аудандарға басып кіріп, көптеген үйлер мен кәсіпорындарды өртеп жіберген лоялистермен қақтығысты. Бұл британдық әскерлердің қалаға енгізілуіне әкеп соқты және көптеген адамдар оны «Қиындықтардың» басталуы деп санайды. Журналистер Патрик Бишоп пен Эмонн Малли Белфасттағы тәртіпсіздіктер туралы былай деді: «Екі қауым да бір-бірінің ниеттеріне қатысты күшейе түскен паранояның құрбаны болды. Католиктер протестанттардың оларға қарсы қырғынды ұйымдастыруға дайын екеніне сенді, ал протестанттар ИРА көтерілісінің алдында тұрғанына сенді». Тәртіпсіздіктерден кейін Пейслидің былай дегені хабарланды: католик үйлері отқа ұшырады, өйткені олар бензин бомбаларымен толтырылған; католик шіркеулеріне шабуыл жасалып, өртенді, өйткені олар қару-жарақ сақтайтын орындар болды және діни қызметкерлер паштарына автоматтары таратты.

In 1964, a peaceful civil rights campaign began in Northern Ireland. The civil rights movement sought to end discrimination against Catholics and those of Catholic background by the Protestant and unionist government of Northern Ireland. Paisley instigated and led loyalist opposition to the civil rights movement over the next few years. He also led opposition against Terence O'Neill, Prime Minister of Northern Ireland. Although O'Neill was also unionist, Paisley and his followers saw him as being too 'soft' on the civil rights movement and opposed his policies of reform and reconciliation. At the time, Irish republicans were marking the 50th anniversary of the Easter Rising. Although the IRA was inactive, loyalists such as Paisley warned that it was about to be revived and launch another campaign against Northern Ireland. At the same time, a loyalist paramilitary group calling itself the "Ulster Volunteer Force" (UVF) emerged in the Shankill area of Belfast, led by Gusty Spence. Many of its members were also members of the UCDC and UPV, including UCDC secretary and UPV leader Noel Doherty. Paisley forced the Stormont government to mobilise B Specials for the entire month of April with the hope of outlawing public commemoration of the fiftieth anniversary of the 1916 Easter Rising. Paisley failed in this objective but did succeed in pressuring the government to ban trains from the Republic transporting people to Northern Ireland for the ceremonies. In May and June, the UVF petrol bombed a number of Catholic homes, schools and businesses. It also shot dead two Catholic civilians as they walked home. These are sometimes seen as the first deaths of the Troubles. Following the killings, the UVF was outlawed and Paisley denied any knowledge of its activities. Paisley would later establish two other paramilitary groups: Third Force in 1981 and Ulster Resistance in 1986. On 6 June 1966, Paisley led a march to the General Assembly of the Presbyterian Church against what he claimed to be its "Romeward trend". The authorities allowed the marchers to go through the Catholic Cromac Square neighbourhood carrying placards with anti Catholic slogans. On 22 July 1966, Paisleyites clashed with the RUC outside Crumlin Road Prison, where Paisley was being held. The next day, Protestant mobs several thousand strong "rampaged through the city, smashing windows and trying to damage businesses owned by Catholics". In response, the authorities banned all meetings and marches in Belfast for three months. On 30 November 1968, hours before a civil rights march in Armagh, Paisley and Ronald Bunting arrived in the town in a convoy of cars. Men armed with nail studded cudgels emerged from the cars and took over the town centre to prevent the march. The RUC halted the civil rights march, sparking outrage from activists. On 25 March 1969, Paisley and Bunting were jailed for organising the illegal counter demonstration. On 6 May, they were released during a general amnesty for people convicted of political offences. Many people believed these claims of IRA responsibility. The loyalists also hoped that the bombings would weaken confidence in Prime Minister Terence O'Neill. Unionist support for O'Neill waned, and on 28 April he resigned as Prime Minister. The civil rights campaign, and attacks on it by loyalists and police, culminated in the August 1969 riots. The 1969 Northern Ireland riots, Divis Street were the worst in Belfast since the 1930s. Catholic Irish nationalists clashed with the police and with loyalists, who invaded Catholic neighbourhoods and burned scores of homes and businesses. This led to the deployment of British troops and is seen by many as the beginning of the Troubles. Journalists Patrick Bishop and Eamonn Mallie said of the rioting in Belfast: "Both communities were in the grip of a mounting paranoia about the other's intentions. Catholics were convinced that they were about to become victims of a Protestant pogrom; Protestants that they were on the eve of an IRA insurrection". After the riots, Paisley is reported to have said:Catholic homes caught fire because they were loaded with petrol bombs; Catholic churches were attacked and burned because they were arsenals and priests handed out sub machine guns to parishioners.

Сайлаудағы табыстар және DUP-тің құрылуы

1970 жылы 16 сәуірде Солтүстік Ирландия Парламентіне өткізілген қосымша сайлауда, Пейсли Протестанттық Юнионист партиясынан бағынып, бұрын премьер-министр Теренс О’Нилл ұстаған Баннсайд округін жеңіп алды. Тағы бір ПУП үміткері Уильям Бити Оңтүстік Антрим округін жеңіп алды. 1970 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлауда Пейсли Солтүстік Антрим округінен жеңіске жетті. Бұл сайлаулар «юнионисттік біртұтастықтың бұзылуының және Чичестер Кларк басшылығымен жүргізілген реформаларға протестанттардың көп бөлігінің алаңдаушылығының тағы бір дәлелі болды». 1971 жылы 30 қыркүйекте Пейсли және Десмонд Боал Демократиялық Юнионисттік партияны (DUP) құрды.

Саннингдейл келісіміне қарсы науқан

1973 жылғы желтоқсанда Саннингдейл келісімі Солтүстік Ирландия үшін жаңа үкімет құрды, онда унионистер мен националистер билікті бөліседі еді. Ол сондай-ақ Солтүстік Ирландия мен Ирландия Республикасы үкіметтері арасындағы үйлестіру мен ынтымақтастықты жеңілдететін Ирландия Кеңесін құруды ұсынды. Пейсли және басқа да қатал унионистер келісімге қарсы шықты. Олар саяси билікті ұлтшылдармен бөлісуге қарсы болды және Ирландия Кеңесін біріккен Ирландияға жасалған қадам деп қарады. Пейсли, келісімге қарсы Ольстер Одағы Партиясының жетекшісі Гарри Уэст және Ольстер Авангардының жетекшісі Уильям Крейгпен бірге келісімге қарсы тұру үшін Біріккен Ольстер Унионист Кеңесін (UUUC) құрды. Оның ұраны: «Дублин – Саннингдейлден бір қадам ғана». Лоялистер келісімге қарсы лоялист жұмысшыларын жұмылдыру үшін Ольстер Жұмысшылар Кеңесін (UWC) құрды, ал лоялист жарымәскери топтары (UDA, UVF және т.б.) өз әрекеттерін үйлестіру үшін Ольстер Армиясы Кеңесін (UAC) құрды. 1974 жылғы қаңтарда келісімге қарсы митингте сөйлеген сөзінде Пейсли: «Фолкнер мырза «шекарадан қолдау» Дублинге жібереміз дейді. Оңтүстікте тәртіп сақталмаса, шекарадан оқтар ұшып келуі мүмкін!» деді. 1974 жылғы 15 мамырда UWC келісімді және жаңа үкіметті құлату мақсатымен жалпы ереуіл жариялады. Ереуілді ұйымдастыруға көмектесу үшін үйлестіру комитеті құрылды. Оның құрамына Пейсли және басқа UUUC басшылары, UWC басшылары және лоялист жарымәскери топтарының басшылары кірді. Комитеттің төрағасы Гленн Барр, Ольстер Авангарды мен UDA-ның жоғары лауазымды мүшесі болды. Барр алғашқы отырысқа кешігіп келді де, Пейслиді үстел басында отырғанын көрді. Барр оған: «Сіз Демократиялық Унионист Партиясының төрағасы болуыңыз мүмкін, бірақ мен үйлестіру комитетінің төрағасымын, сондықтан орынды босатыңыз» деді. Пейсли үстел басынан жылжыды, бірақ креслоны өзімен бірге алып кетті, екеуі кресло үшін дауласты, ақырында Пейслиге оны сақтап қалуға рұқсат берілді, себебі ол арқасы ауырғандықтан қолдануы бар кресло қажет екенін мәлімдеді. Ереуіл он төрт күнге созылды және Солтүстік Ирландияны тоқтатты. Лоялист жарымәскерилері жолдарды жауып, жұмысшыларды қорқытып, ереуілді күшпен жүзеге асыруға көмектесті. 17 мамырда, ереуілдің үшінші күні, лоялистер Ирландия Республикасындағы Дублин мен Монаган қалаларында төрт автомобиль бомбасын жарытты. Бомбалар 33 бейбіт тұрғынды өлтіріп, 300 адамды жарақаттады, бұл «Қауіпті кезең» тарихындағы ең қанды шабуыл және Республика тарихындағы ең қанды террористик шабуыл болды. Өлімінен тоғыз ай бұрын берген сұхбатында Пейсли бомбалаудан «зор қызығушылық танытқанын» айтты, бірақ Республика үкіметі шабуылға себеп болды деп мәлімдеді. Ереуіл 28 мамырда келісімнің күшін жойды.

The Sunningdale Agreement of December 1973 set up a new government for Northern Ireland in which unionists and nationalists would share power. It also proposed the creation of a Council of Ireland, which would facilitate co ordination and co operation between the governments of Northern Ireland and the Republic of Ireland. Paisley and other hardline unionists opposed the Agreement. Specifically, they opposed sharing political power with nationalists and saw the Council of Ireland as a step towards a united Ireland. Paisley, along with anti Agreement Ulster Unionist Party leader Harry West and Ulster Vanguard leader William Craig, formed the United Ulster Unionist Council (UUUC) to oppose the Agreement. Its slogan was Dublin is just a Sunningdale away. Loyalists formed the Ulster Workers' Council (UWC) to mobilise loyalist workers against the Agreement, while the loyalist paramilitary groups (UDA, UVF etc.) formed the Ulster Army Council (UAC) to co ordinate their response. Addressing an anti Agreement rally in January 1974, Paisley declared:Mr Faulkner says it's 'hands across the border' to Dublin. I say if they don't behave themselves in the South, it will be shots across the border! On 15 May 1974, the UWC called a general strike aimed at bringing down the Agreement and the new government. A co ordinating committee was set up to help organise the strike. It included Paisley and the other UUUC leaders, the leaders of the UWC, and the heads of the loyalist paramilitary groups. Its chairman was Glenn Barr, a high ranking member of Ulster Vanguard and the UDA. In its first meeting, Barr arrived late and found Paisley sitting at the head of the table. Barr told him "you might be chairman of the Democratic Unionist Party but I'm chairman of the co ordinating committee, so move over". Paisley moved from the head of the table but carried the chair away with him and the two argued over the chair itself, with Paisley eventually allowed to keep it as he claimed to need a chair with arms due to back pain. The strike lasted fourteen days and brought Northern Ireland to a standstill. Loyalist paramilitaries helped to enforce the strike by blocking roads and intimidating workers. On 17 May, the third day of the strike, loyalists detonated four car bombs in Dublin and Monaghan, in the Republic of Ireland. The bombs killed 33 civilians and injured 300, making it the deadliest attack of the Troubles, and the deadliest terrorist attack in the Republic's history. In an interview nine months before his death, Paisley said he was "shocked" by the bombings, but claimed that the Republic's government provoked the attack. The strike led to the downfall of the Agreement on 28 May.

Юнионисттік іс-қимыл кеңесі ереуілі

1977 жылы UUUC-тан Біріккен Юнионисттік Әрекет Кеңесі (UUAC) құрылды. Кеңеске Жозеф Бернс төрағалық етті, және оған Пейсли, Эрнест Бэйрд (Біріккен Ульстер Юнионисттік Қозғалысының жетекшісі), Ульстер Жұмысшылар Кеңесінің мүшелері, сондай-ақ UDA, Оранжевые Еріктілері және Даун Оранжевый Әл-ауқаты сияқты лоялист жарымәскери топтарының басшылары кірді. UUAC өз лоялисттік қарулы тобын – Ульстер Қызмет Корпусын (USC) құрды. Ереуілдің басты мақсаты – Солтүстік Ирландияда қарапайым көпшілік дауыспен (яғни, юнионисттік) басқару жүйесі бойынша үкіметті қайта орнату және Ұлыбритания үкіметін ИРА-ға қарсы қауіпсіздік шараларын күшейтуге мәжбүрлеу болды. Алайда, 1974 жылғыдан өзгеше, көптеген жұмысшылар ереуілге қосылудан бас тартты және қауіпсіздік күштері жақсы дайындалған еді. Палатада сөйлеген сөзінде Пейсли осы күзетулерге қатысқанын және жақтастарын топқа қосылуға шақырғанын мәлімдеді. 10 мамырда протестант автобус жүргізушісі Гарри Брэдшоу ереуіл кезінде жұмыс істегені үшін лоялистердің қолынан қаза тапты, ал UDR әскері Джон Геддис лоялистер ашық болған жанармай құю стансасын жарған кезде қаза тапты. 17 шілдеде Пейсли Еуропалық Парламенттің ашылу рәсімін тоқтатып, ғимараттың алдындағы Ұлыбритания туының кері ілінгенін көрді. 18 шілдеде Пейсли сол кездегі Taoiseach (Ирландияның премьер-министрі) және Еуропалық Кеңестің президенті Джек Линчтің Парламентте сөйлеген сөзін үзуге тырысты. Пейслиге қарсы басқа еуропарламентарийлер наразылық білдірді.

Үшінші күш

1981 жылы Пейсли протестант лоялистерінен ерікті әскери жасақ құруға тырысты. Ол жасақ (Ульстер) Үшінші күш деп аталды және полиция мен армиямен бірлесіп ИРА-ға қарсы күресуге арналған еді. Ол кезде премьер-министр Маргарет Тэтчер Ирландияның премьер-министрі Чарльз Хоухимен келіссөздер жүргізіп жатқанда, ирландиялық республикашылдардың аштық ереуілі жалғасып жатты. 1981 жылдың 6 ақпанындағы түні Пейсли журналистерді Антрим графтығындағы төбеге шақырды, онда ол 500 адамды жинады. Адамдар әскери формада суретке түсіп, қолдарында қару-жарақ сертификаттары бар екенін көрсетті. Пейсли: "Бұл Маргарет Тэтчер мен Чарльз Хоухидің Одақты жоюға жасаған кез келген әрекетке қарсы тұруға дайын адамдардың шағын белгісі" деді. Ол былай деп қосты: "Осы адамдардың іс-әрекеттеріне мен толық жауапкершілік аламын. Біз ешқандай шектеулерді танымаймыз". Пейсли 1 сәуірде тағы да түнгі митингтер ұйымдастыруға көмектесті, онда көптеген ер адамдар қағаз парақтарды көрсетті. Митингтер Гортин, Армаг және Ньюри қалаларының жанында өтті. Гортинде полицияға шабуыл жасалып, екі полицей машинасы аударылды. 16 қарашада Пейсли Эннискилленде Үшінші күштің үлкен митингісінде сөз сөйледі, онда жүздеген адам күшін көрсету үшін шеруге шықты. 3 желтоқсанда Пейсли Үшінші күште 15 000–20 000 мүше бар екенін мәлімдеді. Солтүстік Ирландияның мемлекеттік хатшысы Джеймс Приор жеке әскерлерге жол берілмейтінін айтты.

Англия-Ирландия келісіміне қарсы науқан

Англия мен Ирландия арасындағы келісім 1985 жылдың 15 қарашасында екі үкімет арасындағы бірнеше айлық келіссөздерден кейін қол қойылды. Келісімде Солтүстік Ирландияның мәртебесінде оның азаматтарының көпшілігінің келісімісіз ешқандай өзгеріс болмайтыны расталды және Солтүстік Ирландия үшін билікті бөлісу үкіметін құру шарттары белгіленді. Бұдан өзге, келісім Ирландия үкіметіне Солтүстік Ирландиядағы саяси, құқықтық және қауіпсіздік мәселелері бойынша кеңесші рөл берді. Пейсли және UUP жетекшісі Джеймс Молиноо бастаған одақтастар «Ульстер «Жоқ» дейді» деп аталған келісімге қарсы үлкен наразылық науқанын ұйымдастырды. Екі одақтас партия да Ұлыбритания парламентінің палатасындағы мандаттарынан бас тартты, аудандық кеңестердің отырыстарын тоқтатты және жаппай азаматтық мойынсұнбау науқанын қолдады. Ереуілдер мен жаппай наразылық митингілері өтті. 1985 жылдың 23 қарашасында Белфаст қаласындағы митингке 100 000-нан астам адам қатысты. Митингте Пейсли мен Молино сөз сөйледі. Өз сөзінде Пейсли былай деді:

«Террористер қайдан әрекет етеді? Ирландия Республикасынан! Террористер қай жерге паналап қайтады? Ирландия Республикасына! Ал осы республиканың біздің провинциямызға қатысуы керек дейді Тэтчер ханым. Біз ешқашан! Ешқашан! Ешқашан! Ешқашан!» 1986 жылдың 23 маусымында Пейсли және 21 басқа одақтас саясаткер келісімге наразылық ретінде Стормонт парламенті ғимаратын басып алды, ал 200 жақтасы сыртта наразылық көрсетіп, полициямен қақтығысты. Келісімге қарсы науқан кезінде лоялистер 500-ден астам полиция қызметкерінің үйіне шабуыл жасап, 150 отбасын көшіруге мәжбүр етті. 10 шілдеде Пейсли және DUP-тың орынбасары Питер Робинсон 4000 лоялистке ерте таңертеңгі наразылық акциясын ұйымдастырды, олар келісімге қарсы наразылық білдіру үшін Хиллсборо қаласын «басып алды». Хиллсборо сарайы – келісімге қол қойылған орын. Солтүстік Ирландияның қалаларында басқа да жұмылдыру митингілері өткізілді және қозғалыс тоғыз «батальонға» бөлінді. 1986 жылдың 9 желтоқсанында Пейсли Маргарет Тэтчердің сөзін үнемі үзіп отырғаны үшін Еуропалық парламенттен тағы да қуылды.

Драмкри дау-дамасы

Пейсли 1980 және 1990 жылдар аралығында Драмкри даусына қатысты. Ол Портадаунның католик бөлігі арқылы шеру өткізу құқығын қолдады, бұл құқық протестанттық унионисттік бауырластық ұйымы – Оранж орденіне тиесілі еді. Католик тұрғындары жыл сайынғы шеруді өз аймағынан тыйым салуға тырысты, оны діни араздық тудыратын, жеңіске ұмтылатын және үстемдік танытатын шара деп есептеді. Пейсли бұрын Оранж орденінің мүшесі болған және осыған ұқсас протестанттық бауырластыққа – шәкірт жігіттерге (Apprentice Boys) жататын. Ол сондай-ақ тәуелсіз Оранж орденінің жыл сайынғы жиналысында сөз сөйледі. 1986 жылдың 30 наурызында католик ауданында лоялисттік шеруге тыйым салынды. Түн ортасында қала орталығында 3000 лоялист жиналды. Пейслидің жетекшілігімен олар полициядан өтіп, католик ауданынан өтті. Тұрғындар шеруге қатысушылардың кейбіреулерінде қару болғанын және полиция олардың үйлеріне шабуыл жасайтын лоялисттерді тоқтатуға жеткілікті шара қолданбағанын мәлімдеді. Кейін Пейсли Orangemen тобын жинап, полиция шебін бұзып өтуге тырысты, бірақ тұтқындалды. Лоялисттер полицияға заттар лақтырып, блокаданы бұзуға әрекеттенді, ал полиция пластик оқтармен жауап берді. Оның орнына Пейсли Камерунға сапар шекті, онда деректі фильм режиссері Джон Ронсонмен бірге "Күдікті" телесериалының "Доктор Пейсли, менің ойымша" атты эпизодын түсірді. Пейсли мен оның партиясы келісімге қол қойылғаннан кейін өткен референдумда оған қарсы болды, нәтижесінде Солтүстік Ирландиядағы сайлаушылардың 70% астамы және Ирландия Республикасындағы сайлаушылардың 90% астамы келісімді мақұлдады. Пейсли жиі патшайымға адалдығын білдіргенімен, ол Елизаветаны келісімді мақұлдаған кезде Тони Блэрдің "құсы" деп айыптады. DUP Солтүстік Ирландия Ассамблеясына сайлауға қатысты, онда Пейсли Вестминстер және Еуропа парламенттеріндегі мандаттарын сақтап, сайланды. DUP көп партиялық билік бөлісу үкіметінде екі орын алды (Пейсли, ұлтшыл Социал-демократиялық және Еңбек партиясының (SDLP) және Синн Фейн көшбасшылары сияқты, министр болудан бас тартты), бірақ министрлер қызметін атқаратын DUP мүшелері (Питер Робинсон және Найджел Доддс) Синн Фейннің қатысуына наразылық білдіріп, үкіметтік комитет отырыстарына қатысудан бас тартты. Пейсли Белфаст келісімімен құрылған Солтүстік Ирландия Ассамблеясының Ауыл шаруашылығы комитетінің төрағасы болды. Ауыл шаруашылығы министрі, SDLP-нің Брид Роджерс, ол мен Пейслидің "кәсіби" қарым-қатынаста болғанын айтты.

Paisley was involved in the Drumcree dispute during the late 1980s and 1990s. He supported the right of the Orange Order, a Protestant unionist fraternal organisation, to march through the Catholic part of Portadown. The Catholic residents sought to ban the yearly march from their area, seeing it as sectarian, triumphalist and supremacist. Paisley was a former member of the Orange Order and belonged to a similar Protestant brotherhood: the Apprentice Boys. He also addressed the yearly gathering of the Independent Orange Order. On 30 March 1986, a loyalist march was banned from the Catholic district. At midnight, 3,000 loyalists gathered in the town centre. Led by Paisley, they forced their way past police and marched through the Catholic district. Residents claimed that some of the marchers were carrying guns and that police did little to stop the loyalists attacking their homes.</blockquote>

Afterwards, Paisley gathered a throng of Orangemen and tried to push through the police lines, but was arrested. Loyalists threw missiles at the police and tried to break through the blockade; police responded with plastic bullets. Instead, Paisley travelled to Cameroon with the documentary filmmaker Jon Ronson, filming an episode of the television series Witness called "Dr Paisley, I Presume". Paisley and his party opposed the Agreement in the referendum that followed its signing, which saw it approved by over 70% of the voters in Northern Ireland and by over 90% of voters in the Republic of Ireland. Although Paisley often stressed his loyalty to the Crown, he accused Queen Elizabeth of being Tony Blair's "parrot" when she voiced approval of the Agreement. The DUP fought the resulting election to the Northern Ireland Assembly, to which Paisley was elected while keeping his seats in the Westminster and European parliaments. The DUP took two seats in the multi party power sharing executive (Paisley, like the leaders of the nationalist Social Democratic and Labour Party (SDLP) and Sinn Féin chose not to become a minister) but those DUP members serving as ministers (Peter Robinson and Nigel Dodds) refused to attend meetings of the Executive Committee (cabinet) in protest at Sinn Féin's participation. Paisley assumed the chairmanship of the Agriculture Committee of the Northern Ireland Assembly created by the Belfast Agreement. The Minister for Agriculture, the SDLP's Bríd Rodgers, remarked that she and Paisley had a "workmanlike" relationship.

2000-шы жылдар: келісім мен билік

78 жасында Пейсли 2004 жылғы сайлауда Еуропалық парламенттегі өкілдігінен қанағаттанды және оның орнын Джим Аллистер басты. 2004 жылдың қыркүйегінде ол DUP басшысы ретіндегі саяси мәртебесімен байланысты Taoiseach Берти Ахернмен кездесуге келісті. Лондондағы ирландиялық елшілікте өткен кездесуде ол таңғы ас сұрады және қайнатылған жұмыртқа талап етті. Ахерн оған қайнатылған жұмыртқаны неге қалағанын сұрағанда, ол "сен үшін оларды улау қиын болар" деп әжуалады. 2004 жылдың шілдесінде денсаулығына қатысты белгісіз сырқатқа байланысты тексерулерден өтті деген хабар тарады, ал 2005 жылы Иан Пейсли кішісі әкесінің ауыр сырқатқа шалдыққанын растады. Пейсли өзі кейіннен "өлімнің көлеңкесінде жүргенімді" айтты. Пейсли 2005 жылғы Ұлыбритания парламентінің жалпы сайлауында Солтүстік Антримдегі мандатын сақтап қалды. 2005 жылы ол Британ парламенті саяси партияларының лидерлеріне дәстүрлі түрде табындалатын Құпия кеңесші атағын алды. 2006 жылғы қазан айындағы Сент-Эндрюс келісімінде Пейсли мен DUP жаңа сайлауға және Шинн Фейн полиция қызметін қабылдаған жағдайда оларды атқарушы билікке қосуға келісті. Бұл Шинн Фейнге қарсы жарты ғасырлық оппозицияны кері қайтарды, мысалы, төрт ай бұрын 12 шілдеде Портруш қаласында, Оранж Ордені шерулерінен кейін айтқан сөздері: "[Шинн Фейн] лайықты адамдармен серіктестікке жарамайды. Олар Солтүстік Ирландия үкіметінде болуға лайық емес және егер олар сол жерге жетсе, біздің үстімізден өтеді". Шинн Фейн кейіннен PSNI-ді қолдады, ал келесі сайлауда Пейсли мен DUP дауыс беру үлесін арттырып, жиналыстағы өкілдерінің санын 30-дан 36-ға дейін көбейтті. 2007 жылдың 26 наурызында, британ үкіметі тарату немесе таратылу мерзімі белгілеген күні, Пейсли DUP делегациясын Герри Адамс басқарған Шинн Фейн делегациясымен кездесуге алып барды, олар DUP ұсынысы бойынша атқарушы билік 8 мамырда құрылатындығына келісті. 2007 жылдың 8 мамырында билік децентрализацияланды, Ассамблея отырды және Пейсли мен Шинн Фейннің Мартин МакГиннесі Солтүстік Ирландияның бірінші және бірінші вице-министрі болып сайланды. Стормонтта халықаралық қауымдастыққа арналған сөйлесінде ол: "Бүгін, соңғы күні, біздің провинциямыздағы тұрақты бейбітшілікке апаратын жолға – ең бастысы, бастапқы қадамды – басамыз" деді. Кейін Пейсли мен МакГиннес жақсы қарым-қатынас орнатты және Солтүстік Ирландия БАҚ-тары оларды "Күлді ағайындылар" деп атады. 2007 жылдың қыркүйегінде ол 2010 жылғы жалпы сайлауда Солтүстік Антримде сайланатынын және төрт жыл бойы бірінші министр ретінде қызмет ететінін растады, "күн жарқырағанда пішен жинаған абзал" деді. 2007 жылы Пейсли The House Magazine Parliamentary Awards жүлдесінде "Жылдың оппозициялық парламентарийі" және The Spectator журналында "Жылдың марафоншысы" деп танылды. 2008 жылдың қаңтарында еркін пресвитериан шіркеуінің басшысы ретінде зейнеткерлікке шыққаннан кейін және партия ішіндегі қысымнан кейін, 2008 жылдың 4 наурызында Пейсли 2008 жылдың мамырында DUP басшысы және Солтүстік Ирландияның бірінші министрі қызметінен кететінін мәлімдеді. 2010 жылдың 2 наурызында Пейсли сол жылғы жалпы сайлауда Парламент мүшесі қызметінен кететіні жарияланды. Оның ұлы Иан Пейсли кіші 2010 жылдың 6 мамырында өткен жалпы сайлауда оның орнын басты. 2010 жылдың 18 маусымында Пейсли Антрим графтығындағы Солтүстік Антримнің бароны Баннсайд ретінде өмірлік пэр ретінде тағайындалды және 2010 жылдың 5 шілдесінде Лордтар палатасына енгізілді. Баннсайд – Пейсли 1970 жылы жеңіске жеткен Солтүстік Ирландия парламентінің сайлау округі болды; ол әйелінің Лордтар палатасында баронесса Пейсли ретінде отырғанын ескере отырып, "Лорд Пейсли" атағын алмауды шешті, себебі бұл оның әйелі "өз құқығымен емес, менің әйелім ретінде отырғанын" білдіретінін айтты.

At the age of 78, Paisley retired from his European Parliament seat at the 2004 elections and was succeeded by Jim Allister. In September 2004, he agreed to meet Taoiseach Bertie Ahern, in his political capacity as leader of the DUP. At an early meeting with Ahern at the Irish embassy in London, he requested breakfast and asked for boiled eggs; when Ahern asked him why he had wanted boiled eggs, he quipped "it would be hard for you to poison them". Following rumours and a marked change in his appearance, it was confirmed in July 2004 that Paisley had been undergoing tests for an undisclosed illness, and in 2005 Ian Paisley Jr. confirmed that his father had been gravely ill. Paisley himself later said that he had "walked in death's shadow." Paisley again retained his North Antrim seat in the 2005 UK general election. In 2005, he was made a Privy Counsellor, an appointment traditionally bestowed upon leaders of political parties in the British Parliament. In the October 2006 St Andrews Agreement, Paisley and the DUP agreed to new elections, and support for a new executive including Sinn Féin subject to Sinn Féin acceptance of the Police Service of Northern Ireland, the successor to the Royal Ulster Constabulary. This reversed half a century of opposition to Sinn Féin, such as his comments four months previously on 12 July in Portrush, following Orange Order parades, when he said, "[Sinn Fein] are not fit to be in partnership with decent people. They are not fit to be in the government of Northern Ireland and it will be over our dead bodies if they ever get there." Sinn Féin subsequently endorsed the PSNI, and in the subsequent election Paisley and the DUP received an increased share of the vote and increased their assembly seats from 30 to 36. On Monday 26 March 2007, the date of the British Government deadline for devolution or dissolution, Paisley led a DUP delegation to a meeting with a Sinn Féin delegation led by Gerry Adams, which agreed on a DUP proposal that the executive would be established on 8 May. On 8 May 2007 power was devolved, the Assembly met, and Paisley and Sinn Féin's Martin McGuinness were elected First Minister and deputy First Minister of Northern Ireland. Speaking at Stormont to an invited international audience he said, "Today at long last we are starting upon the road—I emphasise starting—which I believe will take us to lasting peace in our province." Paisley and McGuinness subsequently established a good working relationship and were dubbed the "Chuckle Brothers" by the Northern Irish media. In September 2007, he confirmed that he would contest North Antrim at the 2010 general election as well as serving the full four years as First Minister, stating "I might as well make hay while the sun shines." In 2007, Paisley was named as "Opposition Parliamentarian of the Year" in The House Magazine Parliamentary Awards and by The Spectator as "Marathon Man of the Year." Following his January 2008 retirement as leader of the Free Presbyterian Church and pressure from party insiders, on 4 March 2008, Paisley announced that he would stand down as DUP leader and First Minister of Northern Ireland in May 2008. and succeeded Paisley as First Minister at a special sitting of the assembly on 5 June 2008. On 2 March 2010, it was announced that Paisley would step down as a Member of Parliament at that year's general election. His son Ian Paisley Jr. was elected to succeed him in the seat at the general election on 6 May 2010. On 18 June 2010, Paisley was created a life peer as Baron Bannside, of North Antrim in the County of Antrim, and he was introduced in the House of Lords on 5 July 2010. Bannside was the Northern Ireland Parliament constituency Paisley had won in 1970; he opted not to take the title of "Lord Paisley" as his wife was already in the House as Baroness Paisley and he said that it would have implied she was "sitting not in her own right but as my wife".

Соңғы жылдары және қайтыс болуы (201014)

2011 жылдың қараша айында ол 60 жылдан астам уақыт бойы басшылық еткен қауымға министрлік қызметтен кететінін хабарлады және 2012 жылдың 27 қаңтарында 85 жасында діни қызметінен толығымен зейнеткерлікке шықты. 2012 жылдың ақпан айында Пейсли жүрек мәселелерімен ауруханаға түсті. Ballymena Guardian газетінің редакторы Джим Фланаган, жақын туыстарымен сөйлескеннен кейін, Пейслинің отбасымен "біраз дәрежеде" қарым-қатынас жасай алғанын айтты. Ол бір жыл бұрын Лордтар палатасында жүргенде жүрек аритмиясынан кардиостимулятор орнатылған еді. 2013 жылдың желтоқсан айының соңында Пейсли тағы да "қажетті тексерулерден" өту үшін ауруханаға жатты. Иан Пейсли кіші бұл тексерулердің жоспарлы екенін мәлімдеді. Пейсли 2014 жылдың 12 қыркүйегінде 88 жасында Белфастта дүниеден өтті. Оның денесі 15 қыркүйекте жекелеген жерлеу рәсімінен кейін Даун округіне қарасты Баллигован қаласында жерленді, ал 2014 жылдың 19 қазанында Ольстер залында 830 шақырылған қонаққа арналған ресми ескеру рәсімі өтті. New York Times газетінің некрологында Пейсли өмірінің соңында римдік католиктерге деген қарым-қатынасын жұмсартқандығы, бірақ "ұрыс пен діни жеккөрушіліктің мұрасы сақталғандығы" жазылған.