Кіріспе

Beyond Good & Evil – Ubisoft компаниясының 2003 жылы жасаған экшн-приключение видео ойыны. Оқиға Джейдтің басынан өткен оқиғаларды қамтиды, ол тергеуші журналист, жартылай жекпе-жек шебері және қарсылық қозғалысымен байланысты шпион-диверсант, шетелдік жаудың зұлымдық құпиясын ашу үшін жұмыс істейді. Ойыншылар Джейд пен оның одақтастарын басқарып, жұмбақтарды шешеді, жаулармен күреседі, фототүсірілімдер жинап, кейін ғарышқа саяхаттайды. Rayman сериясын жасаған Мишель Ансель бұл ойынды трилогияның бірінші бөлігі ретінде жоспарлаған. Ойын Ubisoft студиясының Монпелье және Милан бөлімдеріндегі 30 қызметкердің қатысуымен "Project BG&E" кодолық атымен әзірленді, өндіріс үш жылдан астам уақытқа созылды. Ойынның маңызды мақсаты – ойыншыларға еркіндік беріп, мағыналы оқиғаны құру, бірақ ойынның құрылымы салыстырмалы түрде сызықтық. Ойын 2002 жылғы E3 көрмесінде жағымсыз қабылданып, жасаушыларды ойынның кейбір элементтерін, соның ішінде Джейдтің дизайнын өзгертуге итермеледі. Ансель ойынды коммерциялық жағынан тартымды ету үшін оны қарапайымдауға тырысты. Beyond Good & Evil көбінесе жағымды пікірлер алды және жасалған ең ұлы видео ойындарының бірі саналады. Сынаушылар ойынның анимациясын, әуежайын, сюжетін және дизайнын жоғары бағалады, бірақ жауынгерлік қабілеті мен техникалық кемшіліктерін сынға алды. Ойын 2004 жылғы Game Developers Choice Awards жүлдесінде "Жылдың ойыны" номинациясына ие болды. Ойынның жанкүйерлері көп болғанымен, ол коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. Ойынның толыққанды HD қайта жаңартылған нұсқасы 2011 жылдың наурыз айында Xbox Live Arcade және 2011 жылдың маусым айында PlayStation Network платформаларында шықты. "Жақсылық пен зұлымдықтан тыс 2" атты алдын-ала жасалған ойын әзірленуде және E3 2017 көрмесінде жарияланды. Джейд рөлінде ойыншы шетелдік қауіппен соғыс туралы шындықты табу үшін бірнеше нысандарды зерттейді. Егер Джейдтің денсаулығы азайса, ойын соңғы сақтау орнынан қайта басталады. Ойынның кейбір жасырын бөлімдерінде Джейдтің анықталуы оның дереу өліміне әкелуі мүмкін. Көптеген жасырын элементтер Джейдке анықталған жағдайда өмірі үшін күресуге мүмкіндік береді, бірақ осылайша аман қалу қиынырақ. Кейде ойынды дамыту үшін басқа кейіпкерлердің көмегі қажет. Бұл кейіпкерлер компьютермен басқарылады және ойыншылар оларды жағдайға қарай берілетін командалар арқылы бағыттайды. Одақтастардың денсаулық деңгейі бар және ол азайған жағдайда олар әрекетке қабілетсіз болады. Джейд өзінің кейбір заттарын, мысалы PA 1-ді осы кейіпкерлермен бөлісе алады. Дәлелдерді жинау мен тапсырмаларды орындаудан басқа, Джейдтің камерасы жануарлар түрлерінің суреттерін түсіріп, ақшаға айырбастауға болады, ал қоршаған орта туралы қосымша ақпарат алу үшін нысандарды сканерлей алады. Әлемнің әр жерінде орналасқан NPC-лер ұсынатын түрлі шағын ойындар мен қосымша тапсырмалар да бар. Әлемді аралау, жарыстар мен басқа да шағын ойындар үшін ауада жүретін кеме қолданылады. Кейін "Белуга" ғарыш кемесі қолжеткізіледі. Ховеркрафт ғарыш кемесімен біріктіріле алады. Екі көлік те жаңа аймақтарға жету және ойынды дамыту үшін жаңартуларды қажет етеді. Жаңартулар ойын барысында жиналған інжу-маржандарды пайдалану арқылы, тапсырмаларды орындау, аймақтарды зерттеу, жануарлар каталогын толықтыру немесе олар үшін несиелерді сату арқылы сатып алынады. Көліктердің жылдамдық артыру қабілеті бар және жаулардан зақымданған жағдайда "Жөндеу модулі" арқылы жөндеуге болады.

Орнату және кейіпкерлер

Beyond Good & Evil оқиғасы 2435 жылы галактиканың шалғай аймағында орналасқан Hillys кен планетасында өтеді. Ойынның негізгі оқиғасы болатын қаланың архитектурасы еуропалық стильде салынған. Әлемнің өзі заманауи элементтерді, мысалы электрондық пошта мен кредит карталарын, ғылыми фантастика мен қиял-фантастика элементтерімен үйлестіреді, оларға ғарыш кемелері мен адамдармен бірге өмір сүретін антропоморфты жануарлар жатады. Ойын басталғанда, Hillys "DomZ" деп аталатын шетелдік жандардың шабуылына ұшырайды, олар адамдарды құлақтандырып, олардың өмірлік күшін қуат алу үшін сорып алады немесе оларды құлға айналдыру үшін споралармен зарарлайды. Beyond Good & Evil-дің басты кейіпкері Джейд (Jodi Forrest дауыстаған) – жас фотожурналист. Пей'ж іесі (David Gasman дауыстаған), шошқаға ұқсайтын жаратылыс, Джейдтің ең жақын досы, олар Джейдпен бірге DomZ шабуылдарынан жетім қалған балаларға баспана ретінде қызмет ететін аралдағы маякта тұрады және оларға күтім жасайды. Ойынды жасау тобында 30 қызметкер болды. Rayman жобасында көп жылдар жұмыс істегеннен кейін, Ансел басқа нәрсеге көшуді қалады. Ол Beyond Good & Evil-дің мақсаты "бір дискке толық ғаламды сыйдыру болғанын" еске салды – таулар, планеталар, қалалар. Ойыншының өзін толық еркіндікке ие зерттеуші сезінуі керек еді. Beyond Good & Evil дизайнының екінші мақсаты – ойыншының еркіндігіне қарамастан, мағыналы оқиға жасау болды. Ансел ойынның сюжеттік желісі оқиғаны жеткізу үшін қажет екенін айтты, ал ойыншының бостандығы – сюжеттік кезеңдер арасындағы тәжірибе. Ойын көптеген ықпалдар мен шабыттандыруларға негізделген, соның ішінде Миядзаки әлемі, саясат және БАҚ, сондай-ақ 11 қыркүйек шабуылынан кейінгі кезең. Басты кейіпкерді жасау кезінде дизайнерге оның әйелі ойыншылар өзін тани алатын бейне жасауға шабыттандырды. Beyond Good & Evil алғаш рет 2002 жылы Electronic Entertainment Expo көрмесінде көрсетілді, бірақ ол жағымсыз пікірлерге ие болды.

Аудио

Beyond Good & Evil саундтрегін Christophe Héral жазды, оны Ancel оның кино саласындағы тәжірибесіне байланысты шақырған. Ансельдің бұрынғы режиссер әріптесі Хубер Шевилард та Гералмен "Пантин пируэті" телеарнасының жобасы бойынша жұмыс істеген және оны Анселге ұсынған. Гералға музыкалық шығармаларды оркестрлеуде Laetitia Pansanel көмектесті, ал оның інісі Patrice Héral кейбір дыбыс эффектілерін жасап, ән орындады. Саундтрек әлемнің түрлі тілдері мен аспаптарын қамтиды. Ойынның Akuda Bar-ында ойналатын "Propaganda" әніне негізінен болгар тіліндегі мәтін таңдалды, бұл Суық соғыс кезеңіндегі кеңестік пропагандаға сілтеу мақсатында жасалды. Онда Гералдың болгар досымен телефон арқылы тілдескен сөйлесімінің жазбасы қолданылды, бұл үкіметтің ақпарат құралдарына бақылауын көрсетеді. Сондай-ақ, араб және үнді аспаптары да пайдаланылған. Бастапқыда Akuda Bar-ға "Funky Mullah" әні жоспарланған, бірақ Герал 2001 жылдың 8 қыркүйегінде жазылған мүезіннің дауысы 11 қыркүйек оқиғасынан кейін дұрыс болмайды деп шешіп, оны "Propaganda" әнімен ауыстырды. Hovercraft жарыстары мен басқа мини ойындар кезінде ойналатын "Fun and Mini games" әнінде испан тіліндегі мәтін бар. DomZ музыкасының мәтіні арнайы жасалған тілден құралған, онда айқын "r" дыбыстары естіледі. Басқа тұлғамен шайқас кезінде ойналатын "Metal Gear DomZ" әнінің металл сыныптарының дыбыс эффектілері Гералдың көршісінің ұлы металл қалдықтарымен ойнаған кезде жазылған. Хиллис қаласының дауыстарын да Герал өзі жазған. Саундтрек Video Games Live халықаралық концерттік турының құрамына енді.

Шығару

Beyond Good & Evil алғаш рет Солтүстік Америкада PlayStation 2 үшін 2003 жылдың 11 қарашасында жарық көрді, ал Microsoft Windows және Xbox нұсқалары сол жылдың 2 желтоқсанында шықты. Бастапқыда осы платформалармен бірге шығару жоспарланған GameCube нұсқасы 10 желтоқсанға дейін кейінге жылдырылды. Ойын Еуропада PlayStation 2 және Windows үшін тиісінше 14 қарашада және 5 желтоқсанда шықты. GameCube және Xbox нұсқалары келесі жылы, 2004 жылдың 27 ақпанында жарық көрді.

Қайта өңдеулер

Ойынның толық HD қайта жаңартылған нұсқасын Ubisoft Shanghai әзірледі, ол 2011 жылдың 2 наурызында Xbox Live Arcade-де, ал 2011 жылдың 8 маусымында PlayStation Network желісінде Еуропада және 28 маусымда Солтүстік Америкада жарық көрді. Онда жақсартылған кейіпкерлердің модельдері мен текстуралары, сондай-ақ өзгертілген саундтрек бар. Бұған қоса, жетістіктер, жүлделер және онлайн көшбасшылар тізімі қосылды. HD нұсқасы Xbox One консолімен үйлесімді болды және 2016 жылдың 16 тамызынан 2016 жылдың 1 қыркүйегіне дейін Games with Gold бағдарламасы аясында Gold мүшелеріне тегін қолжетімді болды. Ubisoft Beyond Good & Evil HD ойынын 2012 жылдың 21 қыркүйегінде Еуропада сатуға шығарды. Бөлшек сауда жинағына Beyond Good & Evil HD, Outland және From Dust кірді. Басқа бір қайта жаңартудың, 20 жылдық мерекелік нұсқасының алғашқы нұсқасы, Ubisoft компаниясы 2023 жылдың 29 қарашасында Xbox платформаларындағы кейбір Ubisoft+ жазылушыларына қателікпен жіберілді. Ол дереу қолжетімділіктен алынды. Ресми шығарылу күні 2024 жылдың басына белгіленді. Қайта жаңартудың бар екендігі 2023 жылдың тамызында белгілі болды.

Қабылдау

Шығарылу алдында Official U.S. PlayStation Magazine және PlayStation Magazine 2003 жылғы E3 көрмесінде Beyond Good & Evil ойынын жоғары бағалап, оны көрмедегі ең жақсы ойындардың бірі деп атады. Metacritic шолулар жинағыш сайтына сәйкес, Beyond Good & Evil сыншылардан “жалпы алғанда жақсы” пікірлер алды. Алайда, PC Format-тың авторы Жон Хикс кейбір эффектілердің өте жақсы болғанымен, ойынның графикасы консольдік түбірлерін еске түсіретіндей әсер қалдырды. 1UP.com және Official U.S. PlayStation Magazine ойынның фреймрейт сияқты қателіктеріне назар салып, консольдің мүмкіндіктерін толық пайдаланбағанын айтты. Edge ойынның әңгімелеу өнері мен дизайнын мақтап, бірақ сюжетінің “Жейдтің алғашқы тартымдылығына сай келмейтінін”, тақырыптағы қараңғылық пен моральдық беймәлімдік жоқ болғандықтан “бірқалыпты” болатынын сынға алды. Сондай-ақ, Жейдтің әркімге ұнайтын бейнесі оның “сырлы өткені” ашылғаннан кейін әлсірегенін атап өтті. SMH-тың журналисі Дэн Туз ойынның әлемін “қараңғы, барокколық және табиғи, Final Fantasy ойындарының таза әрекетінен мүлдем өзгеше” деп сипаттады, сондай-ақ оны “рольдік ойын жанрына еуропалық көзқарас” және “соңғы жылдардағы ең жақсы приключенческая ойындардың бірі” деп атады. GamePro-дан Star Dingo ойынды “шеберліксіз көптеген іске жарамды” деп сипаттап, оның “аталымына толыққанды сай еместігін” айтты және ойынның идеясы көбірек назар аударуды қажет ететінін қосты. Басқа шағымдардың ішінде басқару мәселелері мен ойынның тереңдігінің жетіспеуі болды. Game Informer журналынан Лиза Мейсон ойынның басқаруы жеткілікті болғанын, бірақ тым қарапайым екенін және кейіпкермен көбірек амал жасағысы келетінін жазды. PC Gamer журналынан Кевин Райс ойынның көп бөлігі мен оның зерттеу мүмкіндіктерін жаңартқыш деп тапты, бірақ суға қалықтағы жарыстарды “ешқандай қызығушылық тудырмайтын” және жекпе-жек ойынының ең нашар тұсы деп атады. Edge ойынның өзара әрекеттесуін “бос” деп сипаттады, бұл Ансельдің ойынды жеңілдету әрекетінің салдары болды. Кейіннен Ансель сол кезде тұтынушылардың франшизалар мен технологиялық жағынан әсерлі ойындарға қызығушылық танытқанын айтты. “Үлкен атаулардың” көп санына байланысты, ол нарықтың Beyond Good & Evil үшін қолайсыз орта екенін және оны бағалау үшін уақыт қажет екенін мәлімдеді. Ubisoft North America компаниясының бас директоры Лоран Деток мұны өзінің ең нашар бизнес шешімдерінің бірі деп атады. Сол кезде Ubisoft-тың маркетингтік күш-жігері Prince of Persia: The Sands of Time ойынының шығарылуына көбірек бағытталған еді. Корре кейінірек Xbox 360 нұсқасының (2011 жылы) “өте жақсы сатылғанын” айтты, бірақ бұл табысты ойынның нашар сатылымын өзгерту үшін “кеш” деп есептеді.

Сыйлықтар мен мұра

Beyond Good & Evil көптеген ойын наградаларына ие болды және көптеген сыйлықтарды жеңіп алды. Халықаралық ойын әзірлеушілер қауымдастығы (IGDA) 2004 жылғы Game Developers Choice Awards сыйлығына оны үш номинацияда ұсынды: «Жылдың ойыны», «Жылдың түпнұсқа кейіпкері» (Жейд) және «Ойын дизайнындағы үздіклік». Ubisoft компаниясының ойындары Францияда өткен 2004 жылғы IMAGINA фестивалінде он бір сыйлықтың алтауын жеңіп алды, ал Beyond Good & Evil «Ең үздік сценарий авторы» және «Жылдың командалық сыйлығы» жүлделерін иеленді. IGN сайтының «2003 жылдың ең жақсысы» тоғысында PlayStation 2 (PS2) нұсқасы «Ең үздік оқиғалық ойын» атағын жеңіп алды, ал GameCube нұсқасы «Ең үздік оқиға» деп танылды. Beyond Good & Evil ойынының аудио жағы да жоғары бағаланды. Ойын Game Audio Network Guild жүлдесінің екінші марапатында «Жылдың аудиосы», «Жылдың музыкасы», «Ең үздік интерактивті саундтрек» және «Ең үздік дыбыс дизайны» номинацияларына ұсынылды. 7-ші жылдық Interactive Achievement Awards марапатында Интерактивті өнер және ғылым академиясы ойынды «Анимация», «Кейіпкерлерді және оқиғаны дамыту», «Түпнұсқа музыкалық композиция» және «Дыбыс дизайны» салаларындағы ең үздік жетістіктері үшін ұсынды. 3-ші Ұлттық бейне ойын сыншылары академиясының сыйлығында ойын келесі номинациялар бойынша ұсынылды: «Ойын дизайны», «Түпнұсқа оқиғалық ойын», «Басқару дизайны», және 2 сыйлықты жеңіп алды («Ойын дизайны» және «Түпнұсқа оқиғалық ойын»). 2007 жылы IGN Beyond Good & Evil ойынын барлық уақыттағы ең жақсы Xbox ойындарының 22-ші және GameCube ойындарының 12-ші ойыны деп атады. Game Informer журналы оны «Top 25 GameCube Games» тізімінде 12-ші орынға қойды. «Барлық уақыттың ең жақсы 200 ойыны» тізімінде Game Informer Beyond Good & Evil ойынының PS2, Xbox және GameCube нұсқаларын 200-ші орынға орналастырды. Official Nintendo Magazine оны ең жақсы Nintendo ойындарының 91-шісі деп бағаласа, Nintendo Power оны 29-шы орынға қойды. Nintendo Power журналы GameCube нұсқасын 20 жылдық мерекелік санында барлық уақыттағы ең жақсы GameCube ойындарының 11-шісі деп таныды. Destructoid GameCube, PlayStation 2 және Xbox нұсқаларын онжылдықтың ең жақсы 6 ойыны деп бағалады. 2010 жылы IGN оны «Top 100 PlayStation 2 Games» тізімінде 34-ші орынға орналастырды, ал GamesRadar барлық уақыттың ең жақсы ойындарының 70-шісі деп атады.

Келесі немесе алдыңғы бөлім

Ансел ойынның жалғасын шығаруды қалайтынын айтты. 2016 жылдың басында Destructoid ойынның Nintendo-ның "NX" (кейін ресми түрде Nintendo Switch ретінде таныстырылды) деген кодты атаумен келе жатқан консольге эксклюзив ретінде қаржыландырылатындығы туралы аңыз жариялады. 2016 жылдың 27 қыркүйегінде Мишель Ансель Instagram-ға "Somewhere in system 4 Thanks #ubisoft for making this possible !" деп жазылған сурет жариялады. 4 қазанда Ансел Beyond Good and Evil 2 алдын ала өндірісте екенін мәлімдеді. Ubisoft 2016 жылдың 6 қазанында Анселдің мәлімдемесін растады. Ubisoft компаниясы E3 2017 конференциясы кезінде Beyond Good and Evil 2 трейлерін көрсетті және ол бірінші ойынның преквелі екенін жариялады. E3 2017 кезінде Ансел 2008 және 2009 жылғы трейлерлер Beyond Good & Evil ойынының жалғасы ретіндегі бастапқы жұмыстар екенін растады, бірақ даму барысында олар бағытты өзгертіп, оны преквел етіп жасады, сондықтан бұрын көрсетілген жұмыс тиімді түрде басқа ойыннан алынған материал болды. Ол Nintendo Switch-ке уақытша эксклюзив ретінде шығарылатын болады деген хабарлар тараған, бірақ Ансел бұл ақпараттың дұрыс еместігін растады. "Space Monkey Program" Microsoft Windows, PlayStation 4 және Xbox One платформаларында ойынды тізімдеген, алайда Мишель Ансель платформалар әлі жарияланбағанын және тізімде қате болғандығын айтты. Кейіннен Ансел Kotaku-ға ойынның көптеген платформаларда жұмыс істеуі үшін жасалғанын мәлімдеді. Ансел 2020 жылдың қыркүйегінде Ubisoft-тан кетуін жариялағанда, жоба да, Wild ойыны да қабілетті қолдарда екенін айтты. Ubisoft компаниясының 2020 жылдың ортасындағы жоғары деңгейдегі қызметкерлеріне қатысты сексуалдық зымырандар туралы айыптаулар сериясын бақылап отырған француздық Libération газеті, Анселдің команда мүшелері Анселдің жобаға басшылық етуін ұйымдастырылмаған және кейде агрессивті деп тапқанын, бұл ойынның дамуын көптеген рет қайта бастауға және 2010 жылғы жарияланғанынан бері кешіктіруге себеп болғанын білді. Монпелье тобы бұл мәселелерді Ubisoft басшылығына 2017 жылы хабарлаған, бірақ Анселдің Ив Гийлемотпен тығыз қарым-қатынасы 2020 жылғы ішкі бағалауларға дейін ешқандай маңызды түзетулер жасалмайтынына кепілдік берді, бұл Анселдің кетуіне әкелді. Ubisoft Ансел компаниядан кеткен кезде "ол біраз уақыттан бері BG&E2 жобасына тікелей қатыспағанын" мәлімдеді. 2021 жылдың шілдесінде Ubisoft қаржылық есепте даму "жақсы жолмен жүріп жатқанын" айтты, бірақ оның шығарылу күні туралы сұраққа жауап бермеді. 2022 жылдың 9 ақпанында Bloomberg News бұл жалғасы "кем дегенде бес жыл бойы дамытылғаннан кейін әлі де алдын ала өндірісте қалып отыр" деп хабарлады. 2022 жылы преквел Duke Nukem Forever (2011) ойынының 15 жылдан астам уақыт бойы дамытылған ең ұзақ даму рекордын бұзды.

Басқа медиа

2020 жылдың шілде айының соңында стрим сервисі Netflix компаниясы бейімделген жанды әрекет фильмнің, видео ойынына негізделген, режиссері Роб Леттерменмен бірге жасалып жатқанын хабарлады. Сол кезде берілген хабардан кейін фильм туралы қосымша жаңалықтар түспеді. Джейд пен Пейдж 2023 жылы Netflix анимациялық сериалы «Капитан Лейзерхок: Қанды Дракон ремиксінде» Кортни Мей Бриггс және Гленн Врейдж дауыстаған кейіпкерлер ретінде пайда болады. Сериалда олар тұтқынға алынған бүлікшілер және бір-біріне ғашық екі адам ретінде көрсетіледі, олар атақты кейіпкер басқаратын командаға қосылады.