Кіріспе

Жоғарғы ішек қуысында орналасқан күрделі жүйке желісі

Целиактық плекс, сәулелі жүйке талшықтарының болуына байланысты күн жүйкесі деп те аталады, ішек қуысында, абдоминальді аортадан целиактық артерия, жоғарғы мезентериалды артерия және бүйрек артериялары тармақталған жерге жақын орналасқан күрделі жүйке желісі болып табылады. Ол асқазан мен оментальді қаптың артында, диафрагманың қырларының алдында, бірінші бел омыртқасы деңгейінде орналасқан. Плексус екі жақты үлкен және кіші сланхникалық жүйкелермен, сондай-ақ алдыңғы және артқы вагустық түбірлерден келген талшықтармен құралады. Целиактық плекс негізінен целиактық ганглиялардан және оларды байланыстыратын талшықтар желісінен тұрады. Аорторенальді ганглиялар көбінесе целиактық ганглиялардың бір бөлігі деп есептеледі, демек, плекс құрамына кіреді.

Терминология

Селиялық плекс көбінесе халық арасында күн өрісі деп аталады. Спаринг немесе жарақат алған кезде, асқазан аймағына, селиялық плекс маңына жасалған соққыны әдетте "күн өрісіне соққы" деп атайды. Бұл жағдайда назар селиялық плекстің өзіне емес, оның айналасындағы аймаққа аударылады. Осы аймаққа соққы тию нәтижесінде көкек безі спазмға түсіп, тыныс алу қиындықтарына алып келуі мүмкін – бұл сезім "деміккендей болу" деп сипатталады. Бұл соққы селиялық плекстің өзіне де әсер етуі мүмкін, бұл қатты ауырсынуға және ішкі органдардың жұмысына бөгет жасайды.

Клиникалық маңызы

Көкірек қуысының (целиакты) торабына тікелей соққы салған жарақат көбінесе тынығу және терең дем алу арқылы өтеді. Флюороскопиялық бақылауда жасалатын инъекция арқылы целиакты торапты блокадалау кейде қатерлі ісіктер, мысалы, бүйрек безі рагынан туындаған емделмейтін ауырсынуды басу үшін қолданылады. Мұндай блокаданы ауырсынуды басқару мамандары және радиологтар КТ сканерінің көмегімен жасайды. Созылмалы панкреатитпен байланысты емделмейтін ауырсынуға целиакты торапты абляция жасау көрсетілуі мүмкін.