Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сент-Сабина базиликасы (Basilica Sanctae Sabinae, ) – Италияның Рим қаласындағы Авентин төбесінде орналасқан тарихи шіркеу. Бұл – Рим-католик шіркеуінің уағыздаушылар орденінің (Бауырлар деп белгілі) титулды кіші базиликасы және ана шіркеуі. Санта-Сабина – Римдегі ең көне сақталған шіркеу базиликасы, ол апсидасымен және сәулет стилімен бірге бастапқы бағаналы тікбұрышты жоспарын сақтап қалды. Оның әшекейлері бастапқы қарапайым дизайнына қайта келтірілді. Санта-Мария-Маджоре сияқты басқа базиликалар кейінгі ғасырларда зәулім әшекейленген. Санта-Сабинаның қарапайымдылығының арқасында, ол христиандық әлемнің базиликалық шіркеулеріне Рим форумының немесе базиликаның архитектурасын бейімдеуді көрсетеді. Ол әсіресе 430-432 жылдары Киелі кітап көріністерімен ойылған кипарис ағашынан жасалған есіктерімен танымал, олардың ең белгілісі – Иса Мәсіхтің айқышқа шегеленуі және екі тонаушының алғашқы жарияланған бейнесі. Санта-Сабина солтүстікте Тибр өзенінен және шығыста Цирк Максимустан биік орналасқан. Ол Римге көрініс ашатын әдемі террасасы бар Giardino degli Aranci ("Сарылаңқылар бағы") кішкентай қоғамдық саябағының жанында орналасқан. Бұл Мальта рыцарьдарының штаб-пәтерінен де жақын жерде. Оның соңғы кардинал-пастыры Жозеф Томко 2022 жылғы 8 тамызда қайтыс болғанға дейін қызмет еткен. Бұл – Күл жексенбісіне арналған стационарлық шіркеу.
The Basilica of Saint Sabina (Basilica Sanctae Sabinae, ) is a historic church on the Aventine Hill in Rome, Italy. It is a titular minor basilica and mother church of the Roman Catholic Order of Preachers, better known as the Dominicans. Santa Sabina is the oldest extant ecclesiastical basilica in Rome that preserves its original colonnaded rectangular plan with apse and architectural style. Its decorations have been restored to their original restrained design. Other basilicas, such as Santa Maria Maggiore, have been ornately decorated in later centuries. Because of its simplicity, the Santa Sabina represents the adaptation of the architecture of the roofed Roman forum or basilica to the basilica churches of Christendom. It is especially well known for its cypress wood doors carved in AD 430 432 with Biblical scenes, the most famous being the first known publicly displayed depiction of the crucifixion of Jesus Christ and the two thieves. Santa Sabina is perched high above the Tiber to the north and the Circus Maximus to the east. It is next to the small public park of Giardino degli Aranci ("Garden of Oranges"), which has a scenic terrace overlooking Rome. It is a short distance from the headquarters of the Knights of Malta. Its last cardinal priest was Jozef Tomko until his death on 8 August 2022. It is the stational church for Ash Wednesday.
Тарих
Ғибадатхана алғашқы императорлық үйлердің орнында салынған, оның бірі Италияның Абруццо аймағындағы Авеццано қаласынан шыққан римдік әйел Сабинаның үйі болған деседі. Сабина император Адриан тұсында, 126 жылы басы кесілді, себебі оны оның қызметшісі Серапия христиан дініне өткізген, ал Серапия да 119 жылы басы кесілген еді. Кейін Сабина мен Серапия католик әулиелері деп жарияланды. Санта-Сабинаны далматтық дін қызметкері Петр Иллирийский 422 және 432 жылдар аралығында Римдегі Авентин төбесіндегі Юнона храмының жанында салған. Папа Целестин I 423 жылы Санта-Сабинаға кардиналдық атақ беріп, оның орнын мұнда белгіледі. 9 ғасырда соғыс салдарынан ғибадатхана бекініс аймағына айналды. 1216 жылы папа Гонорий III уағыздаушылар орденін, қазір доминикандықтар деп танылатын, "академиялық миссиясы бар шіркеу құрған алғашқы орден" деп бекітті. 1220 жылы Гонорий III уағыздаушылар орденінің негізін қалаушы әулие Доминикке Санта-Сабина ғибадатханасында тұруға шақырды. Санта-Сабинадағы доминикандық монастырьдың ресми құрылысы және оның studium conventuale, Римдегі алғашқы доминикандық студиум, 5 маусымда 1222 жылы Гонорий III-тен Уағыздаушылар орденіне мүліктің заңды түрде берілуімен болды, бірақ монахтар 1220 жылдан бері онда тұрып жатқан еді. 1287 жылы ғибадатханада паптық конклав өтті, бірақ індеттен алты прелат қайтыс болғаннан кейін олар ғибадатхананы тастап кетті. Кейін олар қайта оралып, 1288 жылдың 22 ақпанында Николай IV-ті папа сайлады. Ғибадатхананың ішкі жағы 1587 жылы Доменико Фонтана (1586 жылы папа Сикст V-нің тапсырысымен) және 1643 жылы Франческо Борроминимен жаңартылды. Италия Корольдігі 1870 жылы Римді басып алды, доминикандықтарды қуды және ғибадатхананы лазарет (теңіз саяхатшылары үшін карантин станциясы) етіп айналдырды. Итальяндық сәулетші және өнер тарихшысы Антонио Муньос (1884-1960) 1914-1919 жылдары ғибадатхананың бастапқы қарапайым ортағасырлық келбетін қалпына келтірді. Француз сәулетшісі П. Бертье 1936-1938 жылдары оны қайта жаңартуды аяқтады. Оның іргелес монастырында әулие Доминик (1220-1221), әулие Фома Аквинский (1265-1268), бақытты Цезаус, әулие Гяцинт және папа Пий V сияқты тұлғалар тұрған.
The church was built on the site of early Imperial houses, one of which is said to be of Sabina, a Roman matron originally from Avezzano in the Abruzzo region of Italy. Sabina was beheaded in AD 126 under Emperor Hadrian, because she had been converted to Christianity by her servant Serapia, who also had been beheaded in AD 119. Sabina and Serapia were later declared Catholic saints. Santa Sabina was built by Peter of Illyria, a Dalmatian priest, between 422 and 432 near a temple of Juno on the Aventine Hill in Rome. Pope Celestine I established the cardinal title of Santa Sabina with its seat here in 423 AD. In the 9th century, it was enclosed in a fortification area as a result of war. in 1216 Pope Honorius III approved the Order of Preachers, now commonly known as the Dominicans, which was "the first order instituted by the Church with an academic mission". Honorius III invited Saint Dominic, the founder of the Order of Preachers, to take up residence at the church of Santa Sabina in 1220. The official foundation of the Dominican convent at Santa Sabina with its studium conventuale, the first Dominican studium in Rome, occurred with the legal transfer of property from Honorius III to the Order of Preachers on 5 June 1222 though the brethren had taken up residence there already in 1220. The church was the seat of a papal conclave in 1287, although the prelates left the church after an epidemic killed six of them. They later returned to the church, and elected Nicholas IV as pope on 22 February 1288. Its interior was renovated by Domenico Fontana in 1587 (after being commissioned by Pope Sixtus V in 1586) and Francesco Borromini in 1643. The Kingdom of Italy conquered Rome in 1870; expelled the Dominicans; and converted the church into a lazaretto (quarantine station for maritime travelers). Italian architect and art historian Antonio Muñoz (1884 1960) restored the original simplistic medieval appearance of the church in 1914 1919. French architect P. Berthier completed its restoration in 1936 1938. Among those who have lived in its adjacent convent were Saint Dominic (1220 1221), St Thomas Aquinas (1265 1268), Blessed Ceslaus, Saint Hyacinth, and Pope Pius V.
Сыртқы
Санта-Сабина кіші базиликасы ежелгі Римнің зайырлы базиликасы немесе жабық форум үлгісінде салынған. Оның ерекшелігі – әр жағында төменгі дәліздері бар ұзын орталық кеме. Дәліздердің үстіндегі қабырғалар үлкен терезелер қатарымен тесілген. Кірпіш қабырғалары көбінесе жабынмалған емес, ал терезелер шыныдан емес, селениттен жасалған, бұл ғимаратты 5 ғасырда салынған кездегі түріне жақын сақтайды. Ғимаратта бағанды кіреберіс және екінші жағында жартылай дөңгелек апсида бар. Компаниль (қоңырау мұнарасы) бастапқыда 10 ғасырда салынған, бірақ 17 ғасырда барокко стилінде қайта салынған. Базиликаның ағаш есігі, 430-432 жылдар аралығында жасалған түпнұсқа есік деп саналады, бірақ ол бұл есік үшін арнайы салынбаған. Оның жиырма сегіз ағаш панелінен жиырма біреуі сақталған – барлығынан бір ғанасы Киелі кітаптан көріністерді бейнелемейді. Олардың ең танымалдарының бірі – Иса Мәсіхтің айқышқа шегеленуі және екі тонаушының ең ерте белгілі бейнелеулерінің бірі. Басқа панельдер де христиан иконографиясын зерттеудегі маңыздылығы үшін кеңінен талданды. Есіктің үстінде, ішкі жағында латын гексаметрімен түпнұсқа арнау сақталған.
The Minor Basilica of Santa Sabina is built in the manner of an Ancient Roman secular basilica, or covered forum. The characteristics are a long central nave with a lower aisle on each side. Above the aisles, the walls of the nave are pierced by a row of large clerestory windows. The brick walls are mostly unrendered, and the windows are made of selenite, not glass, making the building look much as it did when it was built in the 5th century. The building has a colonnaded porch opening propped onto a cloister, and at the other end, a semi circular apse. The campanile (bell tower) was originally built in the 10th century; but was rebuilt in the 17th century in the Baroque style. The wooden door of the basilica is generally agreed to be the original door from 430 to 432, although it was apparently not constructed for this doorway. Eighteen of its wooden panels survive — all but one depicting scenes from the Bible. Most famous among these is one of the earliest certain depictions of the crucifixion of Jesus Christ and the 2 thieves. Other panels have also been the subjects of extensive analysis because of their importance to the study of Christian iconography. Above the doorway, the interior preserves an original dedication in Latin hexameters.
Интерьер
Ішкі кеңістік базиликалық формада, орталық бөлімі екі қатар бағаналармен бүйірлік дәлізден бөлінген, ал бағаналардың үстінде аркада орналасқан. Аркаданың жоғары жағында үлкен жарық терезелерінің қатары бар. Проконнезиялық мәрмәрдан жасалған жиырма төрт бағана, мүкемел үйлесімді коринфтік капительдері мен негіздерімен, Юнона ғибадатханасынан қайта қолданылған. Едендегі тік төртбұрыш тәрізді ойық Санта-Сабинадан бұрынғы рим дәуіріне жататын ғибадатхана бағанасын ашады. Бұл, римдік дәуірде төбеде орналасқан Юнона ғибадатханасының қалдығы болуы мүмкін, ол базилика құрылысын салу үшін бұзылған болуы ықтимал. Шығыс жағында апсида орналасқан. Алғашқы бесінші ғасырға жататын апсида мозаикасы 1559 жылы Таддео Зуккари салған фрескамен ауыстырылды. Композиция, шамасы, өзгермеген: Мәсіхтің екі жағында жақсы және жаман тонаушылар отырған, ал төбесіндегі өзеннен қойлар су ішіп тұрады. Мозаиканың иконографиясы 17 ғасырда Катабарбарадағы Сант-Андреада қиратылған 5 ғасырға жататын тағы бір мозаикаға өте ұқсас болды.
The interior has basilical form, with a central nave divided from the side aisle by two rows of columns,on which rests an arcade. Above the arcade is a row of large clerestory windows. The twenty four columns of Proconnesian marble with perfectly matched Corinthian capitals and bases, were reused from the Temple of Juno. A framed hole in the floor exposes a Roman era temple column that pre dates Santa Sabina. This appears to be the remnant of the Temple of Juno erected on the hilltop site during Roman times, which was likely razed to allow construction of the basilica. There is an apse at the eastern end. The original fifth century apse mosaic was replaced in 1559 by a fresco by Taddeo Zuccari. The composition probably remained unchanged: Christ is flanked by a good thief and a bad thief, seated on a hill while lambs drink from a stream at its base. The iconography of the mosaic was very similar to another 5th century mosaic, destroyed in the 17th century, in Sant'Andrea in Catabarbara.
Монастырь
Доминикандық монастырдың ішкі бөлмелері уағыздаушылар орденінің алғашқы күндерінен бері көбінесе өзгермеген. Әйгілі Доминиктің бөлмесі әлі де танылады, бірақ ол кейін кеңейтіліп, қазірде шағын шіркеуге айналдырылған. Сонымен қатар, бастапқы асхана әлі де сақталған, онда Әйгілі Тома Аквинский Римде тұрғанда тамақтанатын.
The interior cells of the Dominican convent are little changed since the earliest days of the Order of Preachers. The cell of St. Dominic is still identified, though it has since been enlarged and converted to a chapel. Also, the original dining room still remains, in which St. Thomas Aquinas would dine when he lived in Rome.
Есіктер
Санта-Сабинаның сыртқы есіктері кипарис ағашынан жасалған және бастапқыда жиырма сегіз панельден тұрған. Осы панельдердің он түпнұсқасы жоғалып, әшекейсіз қалған. Алғашқы қалған он сегіз панелдің он жетісінде Ескі Ұстаным немесе Жаңа Ұстанымнан алынған көрініс бейнеленген, ал бір панель тікелей Библиялық оқиғамен байланысты емес. Кішігірім жоғарғы панельдердің бірінде Исаның айқышқа шегеленуі және Рим мавзолейінің архитектурасын еске түсіретін ғимараттың алдында тұрған тағы екі адам бейнеленген. Бұл панель – Мәсіхтің айқышқа шегеленіп өлтірілуінің алғашқы жарияланған суреті. Панельдер екі ерекше стильде ойылған, бірі классикалық өнер стиліне көбірек назар аударып, егжей-тегжейлі, ал екіншісі – қарапайым стильді қабылдаған, бұл есіктерді жасауда бірнеше суретші жұмыс істегенін көрсетеді. Панельдердің шеңберіндегі абстрактілі өсімдік өрнектері Месопотамия стилімен үйлеседі, бұл суретшілердің кем дегенде біреуі осы аймақтан шыққан болуы мүмкін екенін көрсетеді.
The doors on the exterior of Santa Sabina are made of cypress wood, and originally had a layout of twenty eight panels. Out of these panels, ten of the original have been lost, and are left without ornamentation. Seventeen out of the original remaining eighteen panels depict a scene from the Old Testament or the New Testament, leaving one panel that does not directly correlate to a Biblical story. One of the smaller top panels depicts the crucifixion of Jesus and two other figures in front of a building that alludes to the architecture of a Roman mausoleum. This panel is the first known publicly displayed image of the crucifixion of Christ. The panels are carved in two distinct styles, one including more detail and adherence to the style of classical art, and one adopting a simpler style, indicating that several artists may have worked on the doors. The abstract vegetal designs on the panels' frames are consistent with a Mesopotamian style, suggesting the origin of at least one of the artists was from this region.
Доминикандар орденінің монастыры мен студиясы
1216 жылы Доминикан ордені, қазіргі кезде Уағыздаушылар ордені деп танылатын, Папа Гонорий ІІІ-нің «Шіркеудің академиялық миссиясы бар алғашқы ордені» ретінде бекітілді. Шындығында, Гонорий ІІІ Савелли емес еді. Бұл ғалымдар кейінірек Савелли әулетінен шыққан Папа Гонорий IV-ті Гонорий ІІІ-мен шатастырған болуы мүмкін. Қай жағдайда болса да, шіркеу Доминикан орденіне берілді және содан бері Римдегі олардың бас штабы ретінде қызмет етеді. 1265 жылы Ананьидегі Уағыздаушылар орденінің Рим провинциясының бас жиналысының шешімімен Томас Аквинский Санта-Сабинадағы конвентуальдық студиумда регент-мастер болып тағайындалды: «Fr. Тома Аквинскийге күнәларының кешірілуімен Римдегі студиумды басқаруын міндеттейміз және онымен бірге оқуға келген ағайындарға олардың дінін таратудан шыққан монастырлардан қажетті киім-кешекпен қамтамасыз етуді қалаймыз. Егер студенттер оқуда немқұрайлылық танытса, онда оларды өз монастырына қайтаруға Томаға рұхсат береміз». Осы кезде Санта-Сабинадағы конвентуальдық студиум орденнің алғашқы провинциалдық студиумына айналды, конвентуальдық және генеральдық студиумдар арасындағы орта мектепке ұқсас болды. «Осы уақытқа дейін Рим провинциясы ешқандай арнайы білім, өнер, философия бермеген; тек Тоскана мен Оңтүстік Италияда орденнің алғашқы онжылдығында қарапайым монастырлық мектептер ғана жұмыс істеді. Бірақ Санта-Сабинадағы жаңа студиум провинция үшін мектеп болуы керек еді», – делінген. Аквинаның ертедегі өмірбаянын жазған және оның серігі болған Толомео да Лукка Санта-Сабина студиумында Аквинаның моральдық және табиғи философиялық пәндердің барлық саласын оқытқанын айтады. 1268 жылы Аквинаның Парижге кетуімен және уақыт өте келе Санта-Сабинадағы провинциалдық студиумның оқу-педагогикалық қызметі екі кампусқа бөлінді. Санта-Мария-спра-Минерва шіркеуіндегі орденнің жаңа монастыры 1255 жылы әйелдерге арналған қауымдастық ретінде қарапайым бастама алды, бірақ 1275 жылы Доминикан орденіне берілгеннен кейін тез өсіп, маңыздырақ атанды. 1288 жылы провинциалдық оқу бағдарламасының теологиялық бөлігі Санта-Сабина провинциалдық студиумынан Санта-Мария-спра-Минервадағы конвентуальдық студиумға көшірілді, ол studium particularis theologiae деп қайта аталды. Осылайша, Санта-Сабинадағы студиум Санта-Мария-спра-Минервадағы генеральдық студиумның алдашысы болды. 1291 жылғы капитулярлық актілерде белгіленген оқу бағдарламасын ұстанғаннан кейін Санта-Сабина студиумы логика нованы, батыста тек 12 ғасырдың екінші жартысында табылған Аристотельдің мәтіндерін, Аристотельдің «Тақырыптарын», «Софистикалық дәлелдемелерді» және «Алдыңғы және Екінші талдауларын» қамтитын үш studia nove logice-дің бірі ретінде қайта аталды. Бұл Порфирийдің «Ісагогасы», Боэцийдің «Бөліністер мен тақырыптары», Аристотельдің «Категориялар және Түсіндіру туралы» және Испаниялық Петрдің «Логикалық жинақтары» сияқты логика бойынша бұрынғы білімдерге қарағанда алға басу болды. 1310 жылы Флоренциялық Джованни деи Торнакинчи Санта-Сабинада лекция оқыды. 1331 жылы Санта-Сабина студиумында Нериус де Терция лекция оқыды, ал Джованни Зокко да Сполето логиканы оқыды.
In 1216 the Order of Preachers, now commonly known as the Dominicans, was approved by Pope Honorius as "the first order instituted by the Church with an academic mission". In fact, Honorius III was not a Savelli. These scholars may have confused later Pope Honorius IV, who was a Savelli, and Honorius III. In any case, the church was given over to the Dominicans and it has since then served as their headquarters in Rome. In 1265 in accordance with the injunction of the Chapter of the Roman province of the Order of Preachers at Anagni, Thomas Aquinas was assigned as regent master at the studium conventuale at Santa Sabina: “Fr. Thome de Aquino iniungimus in remissionem peccatorum quod teneat studium Rome, et volumus quod fratribus qui stant secum ad studendum provideatur in necessariis vestimentis a conventibus de quorum predicatione traxerunt originem. Si autem illi studentes inventi fuerint negligentes in studio, damus potestatem fr. Thome quod ad conventus suos possit eos remittere”. At this time the existing studium conventuale at Santa Sabina was transformed into the Order's first studium provinciale, an intermediate school between the studium conventuale and the studium generale. "Prior to this time the Roman Province had offered no specialized education of any sort, no arts, no philosophy; only simple convent schools, with their basic courses in theology for resident friars, were functioning in Tuscany and the meridionale during the first several decades of the order's life. But the new studium at Santa Sabina was to be a school for the province," a studium provinciale. Tolomeo da Lucca, an associate and early biographer of Aquinas, tells us that at the Santa Sabina studium Aquinas taught the full range of philosophical subjects, both moral and natural. With the departure of Aquinas for Paris in 1268 and the passage of time the pedagogical activities of the studium provinciale at Santa Sabina were divided between two campuses. A new convent of the Order at the Church of Santa Maria sopra Minerva had a modest beginning in 1255 as a community for women converts, but grew rapidly in size and importance after being given to the Dominicans in 1275. In 1288 the theology component of the provincial curriculum was relocated from the Santa Sabina studium provinciale to the studium conventuale at Santa Maria sopra Minerva which was redesignated as a studium particularis theologiae. Thus, the studium at Santa Sabina was the forerunner of the studium generale at Santa Maria sopra Minerva. Following the curriculum of studies laid out in the capitular acts of 1291 the Santa Sabina studium was redesignated as one of three studia nove logice intended to offer courses of advanced logic covering the logica nova, the Aristotelian texts recovered in the West only in the second half of the 12th century, the Topics, Sophistical Refutations, and the Prior and Second Analytics of Aristotle. This was an advance over the logica antiqua, which treated the Isagoge of Porphyry, Divisions and Topics of Boethius, the Categories and On Interpretation of Aristotle, and the Summule logicales of Peter of Spain. In 1310 the Florentine Giovanni dei Tornaquinci was the lector at Santa Sabina. In 1331 at the Santa Sabina studium Nerius de Tertia was the lector, and Giovanni Zocco da Spoleto was a student of logic.