Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлттық ту
Ethnic flag
Сами туы – Скандинавия елдері мен Ресей Федерациясының Кола түбегіндегі Сами халқының, сол аймақтың түпкілікті халықтарының бірінің туы.
The Sámi flag is the flag of Sápmi and the Sámi people, one of the Indigenous people groups of the Nordic countries and the Kola Peninsula of the Russian Federation.
Самилердің алғашқы туы
Саамилердің алғашқы бейресми туын 1962 жылы саамдық саясаткер және белсенді Марит Стюнг Кáрашйохкада жасаған. Ол саамдықтардың дәстүрлі киімі – гактиде жиі қолданылатын көк, қызыл және сары түстердің комбинациясын пайдаланған. Бұл дизайн Кáрашйохкада жалау ретінде, сондай-ақ «Kátalåga 1971» сияқты басылымдарда қолданылды. «Kátalåga 1971» 1972 жылы Саами әдебиетінің Карасьок кітапханасы тарапынан жарық көрді, ал мұқабасын Нильс Виктор Аслаксен жасады. Саами белсенділігінің және ČSV қозғалысының күшеюімен саами туына қатысты бірнеше ұсыныстар жасалды, бірақ олардың ешқайсысы Альта даусына дейін кең танылмады. Көбінесе ол «бірінші саами туы» деп таныстырылады, бірақ Марит Стюнг есімі еске алынбайды.
The first, unofficial Sámi flag was designed by Sami politician and activist Marit Stueng from Kárašjohka in 1962, using a blue, red, and yellow color pattern commonly used on gákti, the traditional Sámi garb. The design was used locally in Kárašjohka as a flag, as well as in publications such as Kátalåga 1971. Kátalåga 1971 was published in 1972 by the Karasjok Library for Sámi Literature, and the cover was designed by Nils Viktor Aslaksen. With the growth of Sámi activism and the ČSV movement, several proposals for a Sámi flag were developed, although none gained prominence until the Alta controversy. it is usually introduced as "the first Sámi flag" without reference to Marit Stueng.
Самилердің екінші туы
Самилердің алғашқы ресми туы 1986 жылғы 15 тамызда Швецияның Аре қаласында өткен 13-ші Скандинавиялық саамдар конференциясымен мойындалып, қабылданды. Ту «Сами Аиги» газеті ұйымдастырған байқаудың нәтижесі болды, онда жетпістен астам ұсыныс келіп түсті. Соңында, бір жаңа эскиз бұрынғы, ресми емес тумен салыстырылып, жеңіске ие болды. Бұл жобаны Норвегияның Тромс округіндегі Ивгубахта/Скиботн елді мекенінен келген саам суретшісі Астрид Бёль ұсынды. Алғашқы саам туының негізгі құрылымы сақталды, бірақ Бёль көптеген оңтүстік саамдардың гактилерінде кең таралған жасыл түсті қосты. Осы төрт түс содан бері «саам (ұлттық) түстері» деп белгілі. Ол сондай-ақ көптеген шаман барабандарында кездесетін күн/ай символынан алынған ою-өрнек қосты. Шаман барабандарының суреттері тек қызыл түспен (қасиетті қарағай ағашының сығындысын қолдана отырып) салынған, ал тудагы ою-өрнек көк және қызыл түстерді пайдаланады – біріншісі айды, екіншісі күнді бейнелейді. Pantone түстерінің формуласы: қызыл 485C, жасыл 356C, сары 116C және көк 286C.
The first official Sámi flag was recognized and inaugurated on 15 August 1986 by the 13th Nordic Sami Conference in Åre, Sweden. The flag was the result of a competition sponsored by the newspaper Sámi Áigi for which more than seventy suggestions were entered. In the end, one new design was considered against the existing, unofficial flag and came out winning. The design was submitted by the Coast Sámi artist Astrid Båhl from Ivgubahta/Skibotn, in Tromssa/Troms county, Norway. The basic structure of the first Sámi flag was retained, but Båhl added the colour green, which is popular on many South Sámi gáktis. These four colours have been known since then as "the Sámi (national) colours". She also added a motif derived from a sun/moon symbol appearing on many shaman's drums. While the drawings on shaman's drums were only made in red (using an extract of the sacred alder tree), the motif on the flag uses both blue and red—the first representing the moon, the latter representing the sun. The Pantone colour formula used is: red 485C, green 356C, yellow 116C and blue 286C.
Күннің балалары
Мотив "Päiven Pārne'" ("Күн ұлдары") өлеңін ескере отырып таңдалды. Бұл өлеңді 1800 жылдардың ортасында Оңтүстік Саам протестант пасторы Андерс Феллнер саам шаманизмінің элементтеріне толы жоиктен жазып алған. Өлеңде саам халқы "күннің ұлдары мен қыздары" деп сипатталады, ал Финляндияның Саам Парламентінің символикасында шеңбер және алғашқы саам туының үш түсі бейнеленген. Норвегияның Саам Парламентінің қазіргі логотипінде тудың элементтері жоқ.
The motif was chosen with the poem "Päiven Pārne'" ("Sons of the Sun") in mind. The poem was written down by the South Sámi Protestant priest Anders Fjellner in the mid 1800s from a joik rich with elements of Sámi shamanism. The poem describes the Sámi as "sons and daughters of the sun", while the Sámi Parliament of Finland features a circle and the three colours of the first Sámi flag. The Sámi Parliament of Norway's current logo does not incorporate elements of the flag.
Финнмарк мұражайлары
Finnmárkuopmodat, Finnmark Act-пен құрылған автономды ұйым, логотипі ұйымның веб-сайтында көрсетілгендей, "Саам және Норвегия туларынан түстерін алады, бұл Finnmark Estate-тің саамдар мен квендерге, сондай-ақ этникалық норвегиялықтарға байланысты және жауапты сезінуінің символы болып табылады. [ ] Дөңгелек пішін саам туындағы күн символына және дөңгелектің берік және қауіпсіз қоршауына сілтеме жасайды. [ ] Ол Солтүстік шамына норвегиялық және саам туларының түстеріне қарайтын жол ашады."
Finnmárkuopmodat, the autonomous entity established by the Finnmark Act has a logo that according to the entity's website "gets it colours from the Sámi and the Norwegian flag, as a symbol that the Finnmark Estate feels related to and responsible for both Sámi and Kvens, as well as ethnic Norwegians. [ ] The circular shape refers both to the Sámi flag's sun symbol and to the solid and safe envelopment of a circle. [ ] It is opened up to allow the Northern Lights a gateway into the Norwegian and the Sámi flag's colours."
Орыс саами органдарының
Мурманск облысы саамилерінің өкілетті өкілдерінің сайланған кеңесі тудан үлкен шабыт алған символ пайдаланады: екі бұғы мүйізі жарты ай тәрізді біріктірілген, жоғарғы жартысы қызыл, төменгі жартысы көк, екі жартының арасында сары және жасыл түсті екі жолақ орналасқан. Мурманск облысындағы жергілікті халықтар орталығы, оның құрамында [облыстық] үкіметке бағынатын жергілікті халықтар кеңесі жұмыс істейді, сондай-ақ тудан шабыттанған логотип қолданады: сол жағы көк, оң жағы қызыл түсті шеңбер, оның ортасында қоңыр түсті шатыр (лавву), көк сызық суды, ал көп түсті сызық Солтүстік шамы (Aurora Borealis) символын бейнелейді, соңғысының түстері солдан оңға қарай қызыл, сары, жасыл және көк.
The elected Council of Plenipotentiary Representatives of the Sámi of Murmansk Province uses a symbol heavily inspired by the flag: two reindeer horns joined like a crescent, the upper half red and the lower half blue, between the halves are two stripes in yellow and green. The official Centre for Indigenous People in Murmansk Province, under which the official Council of Indigenous Peoples under the [Provincial] Government operates, uses a logo also inspired by the flag: a circle, left half blue and right half red, at the centre of which is a brown lávvu, a blue line symbolizing water, and a multicoloured line symbolizing the Aurora Borealis, the colours of the latter being from left to right red, yellow, green and blue.