Кіріспе
Скандинавиядағы жойылып бара жатқан урал тілі Оңтүстік немесе Оңтүстік саам тілі (; sørsamisk; sydsamiska) саам тілдерінің ең оңтүстік-батысында орналасқан және Норвегия мен Швецияда қолданылады. Бұл тіл жойылу қаупі төніп тұрған тіл. Оның негізгі таралу аймақтары Норвегиядағы Сноса, Рёирвик, Рёрос (Трёнделаг, Орталық Норвегия) және Хаттфелделдаль (Нордланд, Солтүстік Норвегия) муниципалитеттері болып табылады. Шамамен 2000 Оңтүстік саам тілінде сөйлейтін адамның ішінде, бар болғаны 500-і ғана еркін сөйлей алады. Бұл тіл урал тілдері отбасының саам тобына жатады. Швецияда саам тілі бес мойындалған азшылық тілінің бірі болып табылады, бірақ "саам" термині саам тілінің әртүрлі нұсқаларын білдіреді, алайда бұл әртүрлі саам тілдері жеке-жеке мойындалмайды. Ал Норвегияда Оңтүстік саам тілі өз алдына жеке азшылық тілі ретінде мойындалған. Оңтүстік саам тілін Левангердегі Норд университетінде, Умеадағы Умеа университетінде және Уппсаладағы Уппсала университетінде оқуға болады. 2018 жылы Умеа университетінде осы тілде екі магистрлік диссертация қорғалды. Сонымен қатар, Оңтүстік саам аймағындағы саам тілдері орталықтарында тіл курстары ұйымдастырылады.
Southern or South Sámi (; sørsamisk; sydsamiska) is the southwesternmost of the Sámi languages, and is spoken in Norway and Sweden. It is an endangered language; the strongholds of this language are the municipalities of Snåsa, Røyrvik, Røros (Trøndelag, Central Norway) and Hattfjelldal (Nordland, Northern Norway) in Norway. Of the approximately 2000 Southern Sami, only about 500 still speak fluent Southern Sami. This language belongs to the Saamic group within the Uralic language family. In Sweden, Saami is one of five recognized minority languages, but the term "Saami" comprises different Saami varieties/languages but these different Saamic languages are not individually recognized, and in Norway South Saami is recognized as a minority language in its own right. It is possible to study Southern Sámi at Nord University in Levanger, Umeå University in Umeå, and Uppsala University in Uppsala. In 2018, two master's degrees were written in the language at Umeå University. Language courses are also offered in different Sámi language centres throughout the south Sámi area.
Фоналогия
Оңтүстік саам тілінде 15 дауыссыз және 11 дауысты фонема бар, дауыссыз дыбыстардың артикуляция орындары алты (ерін-ерін, ерін-тіс, тіс-тісше, тілдегі, көмейлік және көмекейлік) және артикуляция тәсілдері алты. Сонымен қатар, солтүстік және оңтүстік диалектілері бар. Диалектілер арасындағы фонетикалық айырмашылықтар салыстырмалы түрде шағын; солтүстік диалекттің фонемиялық жүйесі төменде түсіндіріледі. Оңтүстік саам тіліндегі әдеттегі сөз екі буынды болып келеді, ұзын түбір дауысымен және дауысты дыбыспен аяқталады, мысалы, /pa:ko/ 'сөз' сөзі сияқты. Функционалдық сөздер бір буынды, сондай-ақ байланыс сөздері мен жоқ ететін көмекші сөздер де бір буынды болады. Удару белгілі және әрқашан сөздің басында орналасады. Екі жарым буыннан артық сөздерде соңғы буыннан бұрынғы буынға екінші удару түседі.
Сифаттар
Сипаттамалардың морфологиясы салыстырмалы және күшейтпелі формалармен шектеледі. Бірқатары белгілеу және баяндау позицияларында әртүрлі формада болады, бірақ көпшілігі өзгермейді.